Liefde voor een bestemming. Bij Erik van der Waard (Internoord Travel Group) is die liefde er voor Gambia. Daarachter schuilt een heel bijzonder verhaal. 

Hoe is de betrokkenheid bij Gambia begonnen?
‘Dat is ooit begonnen toen mijn vader (Peter van der Waard, red.) jaren geleden een tussenlanding moest maken in Gambia. Op de een of andere manier pakte het land hem. Toen heeft hij een groepje vrienden verzameld en gezegd: ‘We moeten daar eens gaan kijken, want dat is bijzonder. Je zit altijd maar in die vijfsterrenhotels en in luxe, maar dit moet je ervaren’.’

Wat troffen ze aan toen ze erheen gingen?
‘Hij is er met een groepje van een man of zes naartoegegaan en nam uiteraard mijn moeder mee, die toen ook in de zaak zat. (De ouders van Erik, Peter en Gonnie, runden het reisbureau in Leeuwarden sinds de jaren ‘60 en namen het in 1988 over van Henk Kramer, red.) Er was letterlijk nog helemaal niets. Maar die groep vond het zó bijzonder dat ze zeiden: ‘We zouden hier eigenlijk iets moeten doen’. Ze richtten een stichting op en vanuit daar zijn ze begonnen met het bouwen van schooltjes en het aanleggen van waterputten voor schoon drinkwater waar mensen soms kilometers voor moesten lopen. Het viel hen op dat de kinderen totaal onderontwikkeld waren, omdat eigenlijk niemand naar school ging. Ze zaten ergens letterlijk onder een boom met een stamhoofd dat wat Arabische les gaf.’

'Het is een soort familievirus geworden'

Hoe zagen die eerste projecten eruit?
‘Het eerste schooltje werd gebouwd van zandsteen. In een mal maakten ze stenen en daar bouwden ze een eenvoudig gebouw van. Al snel gingen daar 30, 40, 50, 80, soms wel 100 kinderen naar school, dus dat was best een succes. Op een gegeven moment ging de moesson eroverheen en was het gebouw er heel slecht aan toe. Toen zeiden ze: ‘We moeten kijken of we meer geld kunnen inzamelen en dan schooltjes van betere kwaliteit bouwen’. Dat is toen gebeurd.’

Wat heeft dat uiteindelijk opgeleverd?
‘Ik ben de tel kwijtgeraakt, maar ik schat dat er inmiddels enkele duizenden kinderen onderwijs hebben gekregen op scholen waar ze echt een goede basis krijgen. Daar begint het met Engels, lezen en schrijven. Ze hebben schooluniformen, er zijn wc’s geplaatst, waterpunten aangelegd, stromend water, allemaal dat soort dingen. Heel erg veel van die kinderen kunnen door die ontwikkeling een klein salaris verdienen en kunnen daarmee nu zelf in hun onderhoud voorzien.’

Tekst gaat verder onder de afbeelding.

Had dat toen al iets met jullie reisbedrijf te maken?
‘Nee, eigenlijk helemaal niet. Wat mijn ouders daar deden, had niet veel met toerisme te maken. Thuis waren ze er constant mee bezig. Wanneer mijn vader op straat bij wijze van spreken een paar oude gymschoenen zag liggen, nam hij die mee voor Gambia. Ik werd er eerlijk gezegd toen helemaal gek van. Het was alleen maar Gambia, Gambia, Gambia. Er werden bananendozen vol met kleding naar Gambia gestuurd, maar we hebben er ook huizen gebouwd, auto’s en allerlei andere dingen naartoe gebracht. We nemen nu nog steeds kleding mee wanneer we naar Gambia gaan, dat is gemiddeld twee keer per jaar. Bijvoorbeeld oude tenues van SC Cambuur waarmee we een heel voetbalteam aankleden.’

Wanneer ben jij er zelf bij betrokken geraakt?
‘Mijn ouders waren mensen die de hele wereld al hadden gezien. Ik begon toen net een beetje in de zaak te komen. Dus ik dacht: als die mensen de hele wereld hebben gezien en dit zo bijzonder vinden, dan moet ik er toch maar eens naar gaan kijken. Toen ben ik erheen gegaan en dat heeft me meteen gegrepen. Inmiddels heb ik mijn eigen kinderen ook meegenomen en die hebben hetzelfde DNA. In december ben ik er met mijn vriendin en haar kinderen geweest en ook die hebben de liefde voor Gambia overgenomen. Het is een soort familievirus geworden.’

'Van april tot en met oktober moeten
die mensen zien te overleven'

Hoe uit zich dat bij jouw kinderen?
‘Die hebben nu ook een aantal families die ze financieel ondersteunen, waardoor die mensen eten en drinken kunnen kopen. Ze maken elke maand wat geld over, kopen spullen en helpen waar nodig. Laatst had iemand een blindedarmontsteking. Een operatie kost daar ongeveer 250 euro, dat is al snel een halfjaarsalaris voor de meeste inwoners. Dat betekent dat je met een blindedarmontsteking dus komt te overlijden. In dat soort dingen ondersteunen we ook regelmatig.’

Organiseren jullie ook reizen naar Gambia?
‘Uiteraard via ons bedrijf, maar niet in de klassieke zin als maatschappelijk project. Wij hebben lokaal wel mensen die we al heel lang kennen en vertrouwen. Dus we sturen klanten met die locals op pad. Dan ga je niet met een grote truck door de dorpen, maar gewoon met een klein autootje het echte Gambia in. Dat doen we al jaren. We verkopen Gambia relatief veel.’

Waar zijn jullie momenteel concreet mee bezig?
‘We zijn nu bezig om te kijken of we twee auto’s daarheen kunnen krijgen. We hebben twee jongens waarvan de auto’s kapot zijn. De enige manier waarop ze redelijk geld kunnen verdienen, is met vervoer. Alles gaat daar met taxi’s, voor een paar dalasis per rit. Maar zij moeten nu auto’s huren en zijn daardoor 90% van hun inkomsten kwijt aan de huur. Ik zeg altijd: Je kunt iemand beter een hengel geven en leren vissen dan ze steeds een vis geven.’

Hoe ziet het leven daar buiten het toeristenseizoen eruit?
‘Het toerisme loopt tot ongeveer maart. Dat is zo’n beetje de laatste maand met redelijk veel bezoekers. Van april tot en met oktober moeten die mensen zien te overleven. Dat is echt zwaar. In die periode helpen wij met voedsel en geld voor dagelijkse basisbehoeften, zoals gasflessen of hout voor vuur in de keuken en elektriciteit.' 

Tekst gaat verder onder de afbeelding.

Hoe heb jij het toerisme daar zien veranderen in al die jaren?
‘Het is op een indrukwekkende manier veranderd en van invloed op het dagelijks leven van de mensen. Toen wij er voor het eerst kwamen, was het vanaf de luchthaven naar het hotel Senegambia Beach, dat toen al een van de betere hotels in Kololi was, alleen maar zandweg. We konden niet buiten de deur gaan eten, want dan waren we een dag later ziek. We aten alleen in het hotel. Inmiddels ligt er een snelweg en is de horeca goed ontwikkeld en voor toeristen is het nu een stuk toegankelijker.’

Wat betekent toerisme voor Gambia?
‘Als het toerisme daar morgen wegvalt, is het land naar de klote. Het is echt essentieel om het land overeind te houden. Dat geldt overigens voor extreem veel toeristische bestemmingen. Een zwaar onderbelicht thema dat vrijwel nooit benoemd wordt door de groene vrijheidsstrijders. Sorry voor die woordkeus, maar ik erger me daar vaak kapot aan. Toerisme is een essentiële aorta voor een enorm groot deel van de wereld. En daarbij moeten we er uiteraard, met name in de sector, allemaal voor zorgen dat dit op een zo efficiënt en duurzaam mogelijk gebied gebeurt. Dat is volstrekt evident wat mij betreft. Als je ziet hoeveel aandacht bijvoorbeeld ANVR en de grote touroperators daaraan besteden, dan is dat te prijzen. Ik mis dat vaak in de discussies. ’

'Als het toerisme daar morgen wegvalt,
is het land naar de klote'

Merk je daar iets van spanningen richting blanke toeristen vanwege het slavernijverleden?
‘Nee, daar merk je echt helemaal niks van. Sterker, ik kom er al een jaar of 35 en ben daar nog nooit op aangesproken. Alleen kleine kinderen in het binnenland die een lolly of snoepje willen schreeuwen allemaal ‘Toubab’ naar je. Wat vrij vertaald ‘blanke’ of ‘witte’ betekent. Maar daar schuilt geen enkel negatief signaal achter. Moslims en christenen leven er ook dwars door elkaar in goede harmonie. Ik ben zelf niet gelovig, ik geloof alleen in karma. De Gambianen kunnen zich dat niet voorstellen dat ik niet in een god geloof. Ik zeg dan: ‘Ik kan me niet voorstellen dat er een god is die het zo heeft verdeeld. Dat ik alles heb en jullie niets’. Dan zeggen zij: ‘Onze god heeft jou naar ons gestuurd en daarom help jij ons’. Dat zegt wel iets over hoe de mensen daar zijn.’

Hoe ervaar jij de sfeer en veiligheid in Gambia?
‘De mensen zijn er supervriendelijk. Natuurlijk zal er criminaliteit zijn, maar ik heb het in al die jaren nog nooit meegemaakt. Geen overval, niet bestolen. Terwijl dat in steden als Amsterdam, Parijs of New York continu gebeurt. Je moet er wel tegen kunnen dat iedereen iets van je wil, want ze zien je als iemand met geld die in staat is de honger te stillen. Wat mij altijd opvalt: als wij daarheen komen, zijn wij voor hen multimiljonairs. Iemand met een redelijke baan in Gambia verdient misschien 50 euro per maand, maar een zak rijst kost al minimaal de helft. Dus mensen houden eigenlijk niets over. Maar ze zijn allemaal erg vriendelijk en je kunt je overal vrij bewegen. Ik durf dat in de Bronx en op plaatsen in veel steden binnen Nederland niet overal.’

In de sector gaat het steeds vaker over reizen met maatschappelijke impact. Merk je ook dat mensen er in het reisbureau naar vragen naar dit soort reizen?
‘Niet zozeer dat mensen er specifiek naar vragen, maar als ze daarheen gaan en echt het binnenland in trekken, dan worden ze wel geraakt. Dan zie je dat mensen zelf families gaan helpen en dat ze contact houden. Ik hoor dan bijvoorbeeld vanuit Gambia dat klanten die met ons naar Gambia zijn geweest elke maand 50 euro overmaken, omdat ze daarmee een gezin kunnen helpen. Dat zijn écht mooie dingen. Ook als je druppels in een emmer gooit raakt die een keer vol.’

Dit interview komt uit de Afrika-editie van Travelpro die je hieronder volledig gratis leest.

De meeste Nederlanders die aan Afrika denken, denken negen van de tien keer aan de Big Five. Maar Afrika is zoveel meer dan dat. In deze uitgave van Travelpro lees je dan ook meer over de verschillende mogelijkheden die het continent te bieden heeft.

Zo vertelt Erik van der Waard (Internoord Travel Group) over zijn - en dat van zijn familie - bijzondere band met Gambia, dat van generatie op generatie gaat. 

Untamed Travelling viert dit jaar haar 25-jarig jubileum en dat wordt onder meer gevierd met een toppersreis naar de Zambezirivier. Jozef Verbruggen (directeur) vertelt over zijn bijzondere Afrika-ervaringen. 

Yvonne en John van Aalten (Ghana Active) leerden Ghana jaren geleden kennen, toen ze in het noorden van het land woonden en er projecten opzetten om kansarme bewoners te ondersteunen. In een column schrijven ze op een indrukwekkende manier over het land, reizen, stage, vrijwilligerswerk en meer. 

Samen met Corendon bezochten we Kaapverdië, dat al jaren bekendstaat als een zonzekere bestemming. Achter de resorts en stranden schuilt een eiland met een uitgesproken eigen karakter. Tijdens de reis werd het eiland Sal ervaren: van resorts en excursies tot lokale cultuur en natuur.

Hoe zit het met groepsreizen naar Afrika? Wat zijn de mogelijkheden? Anja van Overbeeke (Fox Reizen), Berend Simons (Sawadee Reizen) en Jan Willem Lodder (de Jong Intra Vakanties) praten je bij over de ontwikkelingen, ervaringen en het aanbod.

Marokko is een land dat de afgelopen jaren meer en meer toeristen heeft ontvangen. Latif Laaouina en Marleen Nijdam (Marlucia Travel) vertellen uit eigen ervaring waarom Marokko zo’n mooie en bijzondere bestemming is. 

Wie het niet weet zou het niet zeggen, maar ook Mauritius maakt onderdeel uit van Afrika. En nee, dit artikel gaat niet alleen over de azuurblauwe zee en de mooiste stranden. Lees het interview met Monika van den Beld (Beachcomber Hotels) voor de leukste tips.

Afrika verkennen op een gravelbike? Wat is een gravelbike? Is het veilig? Eens iets anders dan een jeepsafari aanbieden? Tessa de Bruijn (Gravel Africa en Jouw Afrika Reis) legt uit wat het is, waar je het het beste kan doen en met wat voor een unieke ervaringen je thuis komt. 

Een totaal andere manier van reizen door Afrika is met de trein. Aan boord van de Rovos Rail, vaak bestempeld als de meest luxueuze trein ter wereld, wordt de klok niet alleen stilgezet, maar gevoelsmatig decennialang teruggedraaid. 

En wie kijkt het niet: het tv-programma Wie is de mol?. Dit seizoen vanuit Tanzania. Marjolijn Pronk (Explore Tanzania): ‘Ik voelde me ongelooflijk trots en een beetje opgewonden. En tegelijk geeft het me een knoop in mijn maag.’ Ze deelt haar dilemma.

Vergeet de 'TravEcademy - Afrika' niet!

Veel leesplezier,

Arjen Lutgendorff

De meeste extra’s bij een reis kunnen tegenwoordig met één klik worden toegevoegd via apps van airlines, hotels en andere aanbieders. Reizigers krijgen steeds vaker automatisch aanbiedingen voor upgrades, excursies of extra services. Toch ligt de grootste kans voor up- en cross-selling nog altijd bij de reisprofessional. Juist daar waar technologie stopt, begint het echte reisadvies.

Up- en cross-selling zijn in de reisbranche immers niets nieuws. Reisagenten doen het al zolang het vak bestaat: een betere kamer voorstellen, een huurauto toevoegen of een reis verlengen met een paar dagen strand. Maar ook touroperators werken al jaren met upgrades, excursies, transfers en andere aanvullende diensten.

Rol van de reisprofessional
Wat wél verandert, is de manier waarop die extra’s worden verkocht. Reizigers krijgen steeds vaker rechtstreeks aanbiedingen via apps van luchtvaartmaatschappijen, hotels en lokale aanbieders. Soms gebeurt dat al tijdens het boeken, soms pas op de luchthaven of zelfs tijdens de reis. Dat betekent echter niet dat de rol van de reisprofessional kleiner wordt. Integendeel. Juist omdat reizigers steeds meer keuzes krijgen, groeit de behoefte aan overzicht en advies. Technologie kan extra’s aanbieden, maar reisprofessionals kunnen die extra’s logisch in het reisproduct verwerken. En precies daar ligt de echte kans.

Tekst gaat verder onder de afbeelding.

Van extra verkoop naar beter reisadvies
Voor veel mensen in de reisbranche voelt up- en cross-selling daarom niet als een aparte verkooptechniek, maar als onderdeel van goed reisadvies en een goed reisproduct. Wie de klant kent of begrijpt wat reizigers zoeken, komt vanzelf uit bij extra onderdelen die de reis verbeteren. Dat begint bij het goed begrijpen van de reiziger. Wanneer duidelijk is wat iemand belangrijk vindt, zoals comfort, flexibiliteit, avontuur of juist ontspanning, wordt het makkelijker om opties te ontwikkelen of te adviseren die daar echt bij passen. Wie klantkennis, data en productontwikkeling combineert, ontdekt dat up- en cross-selling eigenlijk niets anders is dan het beter ontwerpen van een reis. En dat is uiteindelijk precies waar de reisbranche om draait.

Tien inzichten

1. Begin bij de reiswens
Een succesvolle upsell ontstaat zelden uit een prijsvergelijking, maar uit een beter reisidee. Een extra bestemming, een bijzondere excursie of een kleinschaliger hotel kan de reis net dat beetje extra geven.

2. Werk met meerdere reisvarianten
Veel reisorganisaties presenteren verschillende reisopties: een basisreis, een uitgebreidere variant en soms een luxere versie. Dat helpt reizigers om de verschillen in comfort en beleving beter te begrijpen.

3. Gebruik klantkennis en data
Reisbureaus kennen hun klanten vaak persoonlijk. Touroperators zien juist patronen in boekingsdata. Beide vormen van kennis helpen om aanvullende opties te ontwikkelen die aansluiten bij de reiziger.

4. Kijk verder dan vlucht en hotel
De meeste kansen voor cross-selling zitten niet in duurdere hotels, maar in alles daaromheen: transfers, activiteiten, lokale gidsen, wellness of een extra bestemming.

5. Maak van losse extra’s een logisch geheel
Drie losse extra’s verkopen is vaak lastiger dan één goed samengesteld pakket. Denk aan een combinatie van een luchthavenhotel, een transfer en lounge-toegang of een excursiepakket op de bestemming.

6. Kies het juiste moment
Niet elke extra hoeft tijdens het eerste boekingsmoment te worden aangeboden. Sommige keuzes worden makkelijker wanneer de reis al vaststaat, bijvoorbeeld vlak voor vertrek.

7. Wees klanten voor voordat apps dat doen
Luchtvaartmaatschappijen, hotels en platforms sturen steeds vaker zelf aanbiedingen voor extra’s. Wanneer reisorganisaties relevante opties al in het boekingsproces opnemen, blijven zij onderdeel van die beslissing.

8. Maak het verschil tastbaar
Een upgrade verkoopt beter wanneer reizigers zich kunnen voorstellen wat ze krijgen. Een kamer met zeezicht, een privégids of een directe transfer spreekt vaak meer tot de verbeelding dan een technische productomschrijving.

9. Inspireer in plaats van verkopen
Reizigers boeken geen spreadsheet met opties, maar een ervaring. Inspiratie via beelden, verhalen of voorbeelden helpt om extra onderdelen van een reis aantrekkelijk te maken.

10. Zie extra’s als onderdeel van het reisproduct
Misschien wel de grootste verandering van de afgelopen jaren: aanvullende diensten worden steeds minder gezien als ‘extra’. Voor veel reizigers vormen transfers, activiteiten of upgrades een vanzelfsprekend onderdeel van de reis.

Dit artikel komt uit Travelpro #3 van 2026. Hieronder lees je de volledige editie van het magazine gratis.

Danielle van Oeveren werkt al jaren als reisprofessional en specialiseert zich als ZRA bij The Travel Club onder andere in de verkoop van cruises. Travelpro vraagt haar naar tips als het gaat om up- en cross-selling in de cruisewereld.

Wat is er voor jou als reisagent veranderd als het gaat om de verkoop van cruises?
‘Waar ik eerst vooral gericht was op de grotere cruiseschepen, kreeg ik al snel in de gaten dat er heel veel leuke en goede kleinschalige boutiquecruiseschepen zijn. Klanten die geen first-time-cruisers meer zijn, probeer ik naar dat soort schepen te boeken. Dat type schepen vind ik persoonlijk ook heel leuk. Je hebt er betere à-la-carterestaurants en meer vierkante meters per persoon.’

Als je een klant hebt die een binnenhut wil, is het dan lastig om deze te upgraden naar een andere soort hut?
‘Dat ligt eraan hoe de klant erin staat. Sommige mensen zeggen dat ze de hut alleen gebruiken om te slapen en te douchen. Ik begin er dan bijvoorbeeld over dat je in een binnenhut geen verschil hebt tussen dag en nacht, maar eerlijk gezegd ben ik niet zo bezig met het upsellen van een binnenhut. Ik richt me meer op het upsellen naar een andere klasse. Ik verkoop bijvoorbeeld veel Yacht Club van MSC. Die klanten krijg ik vervolgens weer niet zo makkelijk naar een nóg luxere rederij, omdat zij de gezelligheid van een groot schip juist leuk vinden. Ze kunnen wel naar beneden, naar de drukte en gezelligheid, maar die drukte kan niet naar hen toe.’

Tekst gaat verder onder de afbeelding.

Heb je nadat de boeking is gemaakt ook nog een moment waarop je met up- en cross-selling bezig bent?
‘Als een boeking ver van tevoren is gemaakt, maak ik altijd nog een afspraak. Dan doen we samen de online check-in, voeg ik de paspoorten toe en laat ik de excursiemogelijkheden zien. Ik bied dan meteen de mogelijkheid om excursies bij te boeken en raad vaak een drankenpakket aan, omdat je dat er meestal wel uithaalt. Klanten zijn altijd blij met die tips. Het is ook een reden dat ze bij mij terugkomen en het levert mij natuurlijk extra commissie op.’

Hoe zit het als klanten zelf aan boord upgrades regelen? Krijg je dat nog door?
‘Nee, dat krijg je niet meer door. Maar als klanten eenmaal op luxe rederijen zitten, weet je vaak wel dat het repeaters worden. Ik geef mijn klanten tegenwoordig ook altijd een tip mee: als ze tijdens de cruise alweer nadenken over een volgende cruise, boek die dan aan boord. Rederijen zijn daar tegenwoordig heel transparant in. Ze vragen netjes of de klant de reis weer via mij als reisagent wil laten lopen. Mijn klanten zeggen meestal ja. Vaak checken ze het ook nog even bij mij en dan adviseer ik ze juist om het te doen, omdat ze aan boord vaak extra korting krijgen die ik hen niet meer kan bieden. Als klanten eenmaal aan boord zijn, zitten ze helemaal in the mood.’

Tekst gaat verder onder de afbeelding.

Er zijn heel veel rederijen. Hoe blijf je op de hoogte van alle extra’s die je kunt boeken?
‘Ik lees veel en volg verschillende webinars en trainingen van de rederijen.’

Heb je weleens bijzondere dingen meegemaakt als het gaat om up- en cross-selling?
‘Een leuk voorbeeld, al is het wel even geleden, is een upgrade die een klant kreeg. Hij had geen Yacht Club geboekt, maar kreeg van MSC Cruises alsnog een upgrade, omdat hij in het verleden al vaak Yacht Club had geboekt.’

Heb je nog gouden tips voor collega’s die net zijn gestart in het vak?
‘Verkoop vooral veel cruises, want die zijn makkelijker te verkopen dan een pakketreis, vind ik. Het is echt booming. Negen van de tien keer krijg je een tevreden klant terug en vaak worden het repeaters. De commissie op cruises is bovendien goed. Ik denk dat we als reisagenten eigenlijk af moeten van de sterke focus op pakketreizen.’

Dit artikel komt uit Travelpro #3 van 2026. Hieronder lees je de volledige editie van het magazine gratis.

De Avila Academy blijkt een schot in de roos. Op het kantoor van Avila Reizen in Haarlem vond vandaag de eerste editie plaats waar 50 (zelfstandige) reisagenten op afkwamen. Het thema: Latijns-Amerika. Travelpro sprak Hilda van der Wel-Gonzalez (mede-oprichtster en directeur Avila Reizen) over de eerste editie en de reacties uit de branche op de lancering van de Avila Academy.

Hoe is er gereageerd door reisagenten op de ‘Avila Academy’?
'De reacties waren enorm positief. Veel reisagenten vonden het een geweldig initiatief om een inspirerende middag in Haarlem te combineren met verdieping in Latijns-Amerika. Ze gaven aan het bijzonder waardevol te vinden om ons team van vijf Latijns-Amerikaspecialisten face-to-face te ontmoeten en zo letterlijk een gezicht te krijgen bij Avila. Ook zorgde de Academy voor meer duidelijkheid over het verschil tussen Avila Reizen en Avila Experience, onze eigen DMC in Latijns-Amerika. Daarnaast werden de praktische tips, achtergrondinformatie en ‘ins & outs’ van het continent erg gewaardeerd.'

Waarom zijn jullie van start gegaan met de Academy?
'We beschikken over een prachtige ruimte op ons kantoor en merkten dat veel van onze partners – reisbureaus en ZRA’s – behoefte hebben aan extra verdieping per land en bestemming. Dit leek ons het perfecte moment om die kennis te delen, maar ook om persoonlijker met elkaar te verbinden. We willen een plek creëren waar inspiratie, kennisdeling en groei samenkomen, en waar reisprofessionals niet alleen leren, maar ook echt een band opbouwen met ons en met elkaar.'

Hoeveel reisagenten hebben zich aangemeld voor de eerste editie?
'Voor de eerste editie hebben zich 50 reisagenten aangemeld. Dat was boven onze verwachting en daar zijn we ontzettend dankbaar voor. De deelnemers kwamen uit alle hoeken van Nederland en zelfs uit België, en kozen bewust voor een middag in Haarlem om zich verder te verdiepen in Latijns-Amerika.'

Tekst gaat verder onder de afbeelding.

Voor wie is het meedoen aan een Academy-middag een aanrader?
'De Avila Academy is er voor alle reisbureaus en ZRA’s die hun kennis willen verbreden of verdiepen. Of je nu al veel naar een bestemming boekt of juist nog weinig: extra kennis helpt je om voorbereid te zijn wanneer er een aanvraag binnenkomt. Je krijgt inzicht in de geschiedenis en diversiteit van het continent, leert praktische tips en verborgen parels kennen, ontmoet al onze specialisten én collega-reisprofessionals. En dat alles in een ontspannen setting met hapjes, drankjes, muziek en volop ruimte om te netwerken – een middag die je eigenlijk niet wilt missen.'

Lopen de boekingen naar Latijns-Amerika goed?
'Zeker. We zijn al 15 jaar specialist in Latijns-Amerika en zien nog steeds een sterke en stabiele vraag. Binnen Avila hebben we hier ook de meeste specialisten zitten. Daarnaast merken we dat partners ons goed weten te vinden voor al onze bestemmingen. Als eigenaren van Avila Experience (DMC’s in onder andere Chili, Colombia, Peru, Mexico en Panama), zien we dat vraag en aanbod binnen Latijns-Amerika onverminderd groot blijven.'

Tekst gaat verder onder de afbeelding.

Kan je iets vertellen over de uitbreiding van het aanbod van Avila Reizen in Latijns-Amerika?
'Binnen Latijns-Amerika dekken we inmiddels vrijwel de hele regio, maar we blijven dromen en ontwikkelen. Zo willen we Suriname, Guyana en Frans-Guyana verder uitbouwen, evenals kleinere landen zoals Uruguay en Paraguay. Vanuit Avila Experience kijken we daarnaast naar de mogelijkheid om in de toekomst eigen kantoren te openen in Costa Rica en Brazilië.'

Met welke workshop werd er afgesloten?
'De middag werd afgesloten met een interactieve en inspirerende workshop waarin alle opgedane kennis samenkwam. We zijn daarbij enorm dankbaar voor de steun van de verkeersbureaus van Costa Rica en Peru, en onze Galapagos-cruisepartner, die deze dag mede mogelijk hebben gemaakt. De aanwezigheid van de ambassadeur van Panama als special guest was een grote eer, waar we zeer dankbaar voor zijn. Na een persoonlijke presentatie over mijn eigen liefde voor het Latijns-Amerikaanse continent sloten we de dag feestelijk af met een salsaworkshop, een dj met Latijnse muziek en heerlijke hapjes. Het was een geweldige dag. Op naar de volgende editie op 21 mei, met het thema Amerika & Caribbean. Daar hebben we ontzettend veel zin in. De agenda voor de volgende edities is te vinden via https://www.avilareizen.nl/avila-academy.'

Tiqets begon in 2014 met een helder doel: cultuur toegankelijk maken voor reizigers wereldwijd. Inmiddels is het platform uitgegroeid tot een internationale speler in museum- en attractietickets en onderdeel geworden van Expedia. Mede-oprichter Luuc Elzinga kijkt in gesprek met Travelpro terug op twaalf jaar bouwen, innoveren en overtuigen. ‘Onze grootste concurrent was nooit een ander platform, maar het restaurant om de hoek.’

Waarom zijn jullie Tiqets in 2014 gestart?
‘We merkten dat wanneer je in een stad bent, je vaak denkt: wat is hier eigenlijk te doen? En als je dan iets vindt, hoe kom je aan kaartjes? Dat klinkt simpel, maar dat was het zeker niet. Taalbarrières, betaalmethodes, onduidelijke websites, het was allemaal versnipperd. Wij wilden dat oplossen met één platform, in meerdere talen, met lokale betaalmethodes. Zodat iemand uit Spanje in Italië net zo makkelijk een ticket kan kopen als een Nederlander in Parijs.’

Wie is de grootste concurrent van Tiqets?
‘Onze grootste concurrent was nooit een ander ticketplatform, maar het feit dat mensen gewoon niets doen. Dat ze een stad bezoeken en uiteindelijk op een terras blijven hangen. Terwijl een goede experience je reis zoveel rijker maakt.’

Tekst gaat verder onder de afbeelding.

Wat bedoel je met rijker?
‘Neem de Sagrada Família. Als je daar naar binnen loopt zonder context, is het al indrukwekkend. Maar als je met een gids gaat, hoor je de verhalen achter Gaudí’s ideeën. Dan wordt het magisch. Dat geldt ook voor het Louvre of het Rijksmuseum. Mensen rennen vaak naar de Mona Lisa of de Nachtwacht, maken een foto en lopen weer door. Maar met een gids, met goede uitleg en audioapparatuur, beleef je het echt. Wij hebben altijd geprobeerd mensen te verleiden niet alleen een ticket te kopen, maar ook een tour. Ja, dat is duurder. Maar het is ook een veel rijkere ervaring. De meerprijs weegt honderd keer op tegen wat je ervoor terugkrijgt.’

Hoe zorg je dat mensen kiezen voor zo’n uitgebreidere ervaring?
‘Door het goed te presenteren. Op de website van een museum kun je vaak alleen een standaardticket kopen. Wij bieden daarnaast tientallen tours aan, in verschillende talen. Dus als iemand Japans spreekt en in Barcelona is, kunnen wij een Japanstalige tour door de Sagrada Família aanbieden. Dat is een wereld van verschil. Het draait om de zichtbaarheid van alternatieven. Als je ze niet toont, worden ze niet gekozen.’

Tekst gaat verder onder de afbeelding.

Tiqets heeft grote namen als partner, zoals het Louvre, het Vaticaan en de Sagrada Família. Hoe krijg je dat voor elkaar?
‘Door jarenlang te doen wat je belooft en te beloven wat je doet. Zo simpel is het. We hebben musea geholpen nieuwe doelgroepen te bereiken, internationaal zichtbaar te worden en hun processen te moderniseren. Een mooi voorbeeld is het Empire State Building. Toen ik daar in 2017 of 2018 kwam, werkten ze nog met papieren tickets. Ongelooflijk, maar waar. Ik had een gesprek met de directeur daar, een echte Amerikaanse zakenman. Hij zei: “Maar we kunnen toch geen barcode op een telefoon scannen?” Dus ik kocht een ticket, zette de barcode op mijn telefoon en liet zien dat het systeem niet veilig was. Hij schrok zich rot. Dat gesprek leidde ertoe dat wij als eerste de barcodes digitaal konden inkopen in plaats van honderdduizenden papieren tickets. Daarmee help je zo’n iconisch bedrijf echt vooruit.’

Corona heeft de sector flink veranderd. Wat betekende dat?
‘Een enorme versnelling in digitalisering. Tijdsloten werden belangrijk. Musea moesten communiceren over mondkapjes en capaciteit. Wij hebben geholpen dat proces soepel en klantvriendelijk te maken. Een experience begint niet bij de entree van een museum. Het begint bij het boeken van het ticket. En het eindigt niet bij de uitgang. Je wilt dat iemand na afloop denkt: dit was zo goed, wat kan ik nog meer doen? Die verlenging van de ervaring, daar hebben we veel aandacht aan besteed.’

Zijn er samenwerkingen die je graag had gewild, maar nooit gelukt zijn?
‘Ja, het Anne Frank Huis. Dat heeft ervoor gekozen niet met commerciële partijen samen te werken. Dat respecteer ik, maar ik blijf het jammer vinden. Niet eens vanwege de ticketverkoop, maar vanwege onze marketingkracht. Wij vertellen wereldwijd verhalen via onze kanalen en via onze B2B-partners die onze content gebruiken. De zichtbaarheid die we kunnen bieden, is enorm. We hebben duizenden partners overtuigd, maar niet iedereen. Dat hoort erbij.’

Welke tips heb je voor reisagenten?
Luuc Elzinga (Tiqets): ‘Begin niet met de vlucht en het hotel. Begin met de vraag: wat wil je daar beleven? Welke ervaring wil je mee naar huis nemen? Als iemand zegt: ik wil absoluut naar de Sagrada Família met een gids, of ik wil een foodtour in Rome, dan heb je meteen emotie in het gesprek. Daarna regel je de vlucht en het hotel. Dat komt wel. Conversie begint bij beleving. Zeker als je één-op-één met klanten praat, kun je dat gesprek veel beter voeren dan een website. Gebruik die kracht.’

Jullie zitten vooral in musea en attracties. Hoe zit het met de wintersport?
‘We hebben ons altijd gefocust op cultuur en stadsexperiences. Wintersport digitaliseert ook snel, maar dat is een andere wereld. Wij zitten meer in foodtours in Rome, fashiontours in Milaan, dat soort experiences.’

Wat kan de Nederlandse reissector beter doen als het gaat om experiences?
‘Ik vind dat we in Nederland helemaal niet slecht bezig zijn. We zijn innovatief, ondernemend, dat zit in ons DNA. Maar traditioneel adverteren we met vluchten en hotels. Terwijl de reden om te reizen vaak de experience is. Als je een aanbieding ziet, is het meestal: vlucht + hotel voor een mooie prijs. Ik zie nu steeds vaker pakketten met experiences erbij. Dat is een goede ontwikkeling.’

Zie je een verschuiving in het boekingsgedrag?
‘Absoluut. Vroeger werden experiences vaak ter plekke geboekt. “Wat zullen we vandaag eens doen?” Nu zie je dat mensen eerst hun toegang tot bijvoorbeeld het Colosseum of het Vaticaan vastleggen en daarna pas hun vlucht en hotel boeken. Dat is een interessante verschuiving. Experiences worden steeds vaker het startpunt van de reis. En dat maakt het voor grote spelers ook interessant. Het is niet alleen een add-on bij een vlucht of hotel, maar een ingang naar de hele reis.’

Tekst gaat verder onder de afbeelding.

Waarom beginnen veel gesprekken toch over de vlucht en accommodatie?
‘Dat is hoe we het altijd hebben gedaan. Maar de wereld verandert. Mensen reizen voor herinneringen, niet voor een bed. Dat bed is belangrijk, maar het is ondersteunend. Kijk naar reclame voor het Caribisch gebied. Je ziet zelden alleen een hotelkamer. Je ziet mensen snorkelen, zeilen, of dolfijnen spotten. Dat zijn experiences. Die staan centraal in het verlangen. Verkoop niet alleen waar iemand slaapt. Verkoop wat iemand beleeft. Dáár begint de reis.’

Dit artikel komt uit Travelpro #3 van 2026. Hieronder lees je de volledige editie van het magazine gratis.

Van net buiten de top 100 naar nummer 1 in één kwartaal: Sanne Hubers (Travelcenter De Wit/Best of Travel) maakte een opvallende sprong in de Smile Society-ranking van Sunny Cars. Door Sunny Cars werd erover gezegd: ‘Een mijlpaal die we nog nooit hebben gezien’. Hoe pakte Sanne dit aan?

Van ‘net niet’ in de lijst naar de absolute nummer één-positie in amper drie maanden: wat heb je concreet anders gedaan?
‘In dit kwartaal heb ik erg veel reizen naar Zuid-Afrika geboekt, waardoor ik veel huurauto's kon inboeken. We boeken veel reizen naar het noorden en het zuiden, maar dit kwartaal hadden we ook erg veel reizen waarbij noord en zuid werden gecombineerd, waardoor ik door één reis naar Zuid-Afrika al twee huurauto's kon boeken. In de gesprekken heb ik de huurauto extra benadrukt en uitgelegd hoe waardevol het voor de klant is om deze erbij te hebben, wat de boeking nog completer maakt.’

Tekst gaat verder onder de afbeelding.

Je vertelde dat de eerdere ‘niet-notering’ je in de hoogste versnelling zette. Ben je een bewuste tactiek gaan toepassen tijdens verkoopgesprekken?
‘Inderdaad, ik kreeg bericht dat ik nét buiten de top 100 viel. Dat motiveert natuurlijk om nog meer boekingen te maken. Ik heb geen specifieke tactiek toegepast, maar in de gesprekken heb ik er wel bewust op gelet om de huurauto goed te benoemen, inclusief alle verzekeringen, extra’s en het gemak van Sunny Cars. Zo kan de klant zorgeloos op reis gaan, zonder onverwachte kosten of verrassingen ter plaatse.’

Hoe integreer jij autohuur in een standaard verkoopgesprek? Is het een ‘by the way’ aan het eind, of begin je er al direct over?
‘In een gesprek moet vanaf het begin duidelijk zijn of het om een selfdrive gaat. Is dat het geval, dan vertel ik de klant direct hoe prettig het is om een auto via Sunny Cars te boeken en wat de voordelen zijn. Op die manier is de klant meteen overtuigd en kunnen wij de auto altijd als onderdeel van de reis meenemen.’

Veel reisagenten vinden cross-selling lastig. Wat is jouw ‘gouden tip’ om een klant die twijfelt over de prijs toch te laten boeken?
‘Rustig uitleggen wat ze ervoor terugkrijgen: duidelijkheid en zekerheid, vertrouwen, goede voorwaarden en geen verrassingen achteraf. Zeker bij autohuur vinden klanten het prettig om zeker te weten dat alles goed geregeld is. Vaak helpt het ook om het even te vergelijken: wat kost het als je ter plaatse nog extra’s moet bijboeken? Dan zien ze dat ‘goedkoop’ niet altijd voordeliger is.’

In hoeverre gebruik je de extra services van Sunny Cars (zoals de Flexservice of Geen Waarborg) als upsellinginstrument om de klant te ontzorgen?
‘De Flexservice bieden we standaard aan bij iedere boeking. De optie ‘Geen Waarborg’ is voor de bestemmingen die ik vaak boek, helaas niet altijd beschikbaar. Ik kijk wel altijd naar mogelijkheden voor extra opties, zoals bijvoorbeeld een GPS, zodat we de boeking verder kunnen uitbreiden en beter kunnen afstemmen op de wensen van de klant.’

Tekst gaat verder onder de afbeelding.

Merk je dat klanten door de huidige reistrends (meer behoefte aan vrijheid en beleving) makkelijker ‘ja’ zeggen tegen een huurauto dan voorheen?
‘Ik merk inderdaad dat klanten veel behoefte hebben aan vrijheid. Ze willen onderweg vaak even stoppen wanneer ze iets moois zien, en dat gaat met een taxi of transfer lastiger. Met een huurauto kun je echt gaan en staan waar je wilt, iets wat je anders niet hebt.’

Je gaat zelf naar Zuid-Afrika en boekt uiteraard een auto. Hoe helpt jouw eigen reiservaring bij het verkopen van autohuur aan klanten?
‘Met eigen reiservaring kan ik klanten makkelijker een auto aanraden, omdat ik kan laten zien wat ze anders zouden missen. De stops die ik onderweg zelf maak (soms nog een stukje lopen na het parkeren) zijn plekken die je zonder huurauto niet makkelijk bereikt. In gesprekken kan ik vertellen waar ze zeker moeten stoppen en uitleggen dat een huurauto nodig is om al deze leuke stops onderweg te kunnen maken.’

Zuid-Afrika is een typische ‘autohuurbestemming’. Hoe pak je de verkoop aan voor bestemmingen waar autohuur minder vanzelfsprekend is?
‘De auto’s die ik boek zijn meestal voor bestemmingen waar autohuur gebruikelijk is. Is dat minder vanzelfsprekend, dan bespreek ik hoeveel de klant onderweg wil zien en hoeveel flexibiliteit en vrijheid ze tijdens hun reis willen hebben. In veel gevallen realiseren klanten zich dan dat een huurauto juist veel extra mogelijkheden biedt.’

Wat is volgens jou het sterkste argument om bij een specialist als Sunny Cars te boeken, in plaats van dat de klant het zelf online (of ter plaatse) regelt?
‘Sunny Cars biedt allereerst een hele fijne service; als er iets is, word je altijd goed geholpen. Wat ik daarnaast echt belangrijk vind, is dat een auto volledig verzekerd is. Ter plaatse hoef je dus niet na te denken over extra verzekeringen. Bij Sunny Cars is alles vooraf al geregeld, zodat je volledig ontzorgd op reis gaat.’

Je bent nu officieel ambassadeur. Hoe ga je die rol invullen om ook collega’s bij Travelcenter De Wit te enthousiasmeren voor de Smile Society?
‘Ik denk dat bijna al mijn collega’s al erg enthousiast zijn over de Smile Society en Sunny Cars. Binnen Travelcenter De Wit vinden we het allemaal leuk dat de top 100 bestaat. Het motiveert ons om zoveel mogelijk huurauto’s te boeken, zodat er altijd iemand van ons op de lijst staat. Dat lukt gelukkig ook regelmatig, en natuurlijk willen we dat graag zo houden.’

De lat ligt nu hoog: wat is je doel voor het volgende kwartaal? Ga je voor de ‘back-to-back’ nummer één-positie?
‘Uiteraard ga ik er dit kwartaal weer voor om een mooi plekje in de top 100 te behalen. Opnieuw op nummer één staan zou natuurlijk fantastisch zijn, maar mijn doel is in ieder geval om weer in de lijst te komen!’

Dit artikel komt uit Travelpro #3 van 2026. Hieronder lees je de volledige editie van het magazine gratis.

De aankondiging van de tijdelijke sluiting van Eindhoven Airport kwam begin 2024 voor de reissector als een donderslag bij heldere hemel. Inmiddels is bekend dat de renovatie zal plaatsvinden van 1 februari tot en met 19 juli 2027. Wat vinden reisbureau-eigenaren in de regio van dit besluit en de impact ervan? Travelpro sprak hierover met Rens Fikkers (eigenaar van VakantieXperts Travel Service Best) en Riks de Jong (eigenaar van Reisbureau De Kempen; TravelXL – Riks de Jong in Budel).

Foto boven: Rens Fikkers (links) en Riks de Jong (rechts).

Fikkers laat in gesprek met Travelpro weten dat de sluiting van de luchthaven geen invloed heeft op de boekingen. ‘Het gaat allemaal gewoon door, wij ondervinden geen problemen als het gaat om de boekingen door de aanstaande sluiting van Eindhoven Airport. Het is vanuit de regio een klein uurtje rijden naar Airport Weeze, dus dat is prima te doen. De renovatie van de luchthaven zie ik alleen maar als een voordeel, want de baan wordt dusdanig verbeterd dat de vluchten niet meer hoeven uit te wijken naar Airport Weeze of dat de vluchten geannuleerd moeten worden omdat er mist is. Het kwam nogal eens voor dat mensen gepland stonden om te landen op Eindhoven Airport, maar dat ze moesten uitwijken naar Weeze waar vandaan ze met een bus naar Eindhoven moesten of dat de vlucht werd geannuleerd. Dus de sluiting is het zeker wel waard.’

Alsof

De Jong merkt er niks van in de boekingen dat Eindhoven Airport gaat sluiten. ‘We weten dat er partijen zijn, die de wijzigingen voor volgend jaar nog niet hebben doorgevoerd in de systemen. Die blijven reizen verkopen alsof die vertrekken vanaf Eindhoven Airport. Die gaan reizigers wanneer de luchthaven sluit eventueel met bussen naar andere luchthavens brengen. Airlines die slots hebben op andere airports hebben het in de systemen al omgezet naar die andere airports, maar heel veel retailers doen alsof ze in de periode dat de luchthaven is gesloten nog vertrek vanaf Eindhoven aanbieden.’

Reageren
Wil je reageren op de tijdelijke sluiting van Eindhoven Airport? Mail redactie@travelpro.nl.

Goede impuls

Fikkers maakt zich niet druk om een mogelijk definitief vertrek van airlines uit Eindhoven door de tijdelijke sluiting. Wat als Lelystad Airport opent en airlines Lelystad verkiezen boven Eindhoven? ‘Dan kiezen mensen uit deze regio alsnog voor luchthavens die dichterbij liggen. Ik denk dat het een goede impuls is voor Maastricht. Waar daar nu bijna alleen nog maar met vracht wordt gevlogen, zullen er meer commerciële vluchten vandaan gaan vertrekken.’ Vanuit Eindhoven ligt er een vracht aan luchthavens dichterbij dan Lelystad Airport (142 kilometer), namelijk Maastricht Aachen Airport (60 km), Airport Weeze (65 km), Antwerp Airport (90 km), Brussels Airport (95 km), Düsseldorf Airport (105 km), Schiphol Airport (115 km) en Rotterdam The Hague Airport (115 km).

Tekst gaat verder onder de afbeelding.

Forse uitbreiding Maastricht

Maastricht Aachen Airport meldt zelf ook de sluiting van Eindhoven Airport. ‘Het winterschema wordt in februari 2027 fors uitgebreid door de tijdelijke sluiting van Eindhoven Airport. Van februari tot half juli 2027 verplaatsen TUI en Transavia (een deel van) hun operatie naar Maastricht, met een breed aanbod aan populaire bestemmingen. Hierdoor groeit de rol van Maastricht Aachen Airport binnen het Nederlandse luchtvaartnetwerk verder.’

Uitkijken naar de zomer van 2027

‘Normaal opereren we met negen vliegtuigen van Transavia op Eindhoven Airport. Tijdens de sluiting verhuizen twee vliegtuigen tijdelijk naar Maastricht Aachen Airport en vier naar Weeze Airport. We kijken er  naar uit om in de zomer van 2027 weer te vliegen vanaf een vernieuwd Eindhoven Airport’, aldus Marloes van Laake, operationeel directeur van Transavia.

Honderden euro's duurder

De Jong benadrukt dat de sluiting van Eindhoven Airport voor zijn team niet spectaculair is. De Jong: ‘Wij boeken voor 80% tot 90% vanuit Duitsland. Het ergste is dat er wordt aangegeven dat de renovatie tot 19 juli 2027 gaat duren, maar we verwachten allemaal dat, zoals bij elk groot project, ze dat  moeilijk gaan halen. Als  ze dat niet redden, dan loopt het vast. Denk jij dat ze in het hoogseizoen direct gaan opstarten met 70.000 pax in 1 weekend? Eigenlijk verkopen we straks al structureel niks meer vanaf Eindhoven. Wij gaan het over de zomer heen tillen. Ik verkoop net nog een reis naar Kreta met vertrek vanuit Duitsland. Dezelfde reis was met vertrek vanaf Eindhoven Airport € 800 duurder. Eindhoven ( lees Nederlandse airports ) is structureel honderden euro’s duurder, op de bestemmingen waar wij het meest op verkopen. Wij brengen de mensen graag met taxi’s naar Düsseldorf, Keulen, Paderborn, enzovoorts.’

Rendabel

Op de vraag aan De Jong hoe een luchthaven als Eindhoven Airport rendabel blijft, laat hij weten: ‘Dat weet ik niet. Alle Duitse touroperators die hier in de regio regelmatig roadshows en workshops geven  praten alleen maar over Duitsland tijdens workshops die we volgen. Het zijn ook bijna alleen nog maar workshops van Duitse organisaties die hier zeer regelmatig in de regio plaatsvinden. Er komen ook steeds meer Duitse partijen de Nederlandse markt op.’

Sluiting?

Deze week nog ontstond er ophef over een onderzoek waarin ook de mogelijkheid tot het sluiten van Eindhoven Airport werd meegenomen. Hoewel dit scenario als uiterste optie is opgenomen om de maatschappelijke waarde van de luchthaven in kaart te brengen, benadrukt de provincie Noord-Brabant dat de kans op een daadwerkelijke sluiting vrijwel nihil is. Dat meldde Omroep Brabant deze week. Omdat het terrein een militaire basis is, ligt de uiteindelijke beslissingsbevoegdheid bovendien bij het Rijk en niet bij de provincie.

Record

Eindhoven Airport, dat op haar website informatie deelt over de tijdelijke sluiting, verwelkomde in 2025 met 6.956.486 passagiers een recordaantal passagiers (vertrekkend en aankomend opgeteld). Er waren 41.011 vliegtuigbewegingen (starts en landingen opgeteld) vanaf en naar Eindhoven Airport. In 2024 en 2023 lag dat respectievelijk op 40.826 en 41.496. Eindhoven Airport had in 2025 - net zoals in 2024 - een vergund aantal vliegtuigbewegingen van 41.500. Het hoge aantal passagiers in 2025 werd mede behaald door de inzet van grotere toestellen. Daarnaast lag de gemiddelde bezetting van de vluchten met 170 passagiers nog hoger (2024: 167).

Reageren
Wil je reageren op de tijdelijke sluiting van Eindhoven Airport? Mail redactie@travelpro.nl.

‘Probeer je je klanten vaak een luxere hut aan te smeren?’ Nee, natuurlijk vroeg ik dat niet (of wel?), maar die perceptie is er wel bij een deel van de Nederlandse vakantiegangers.

Het is bijna niet voor te stellen dat men ‘vroeger’ alleen een huisje boekte, of alleen een vlucht. Tegenwoordig kun je dingen te over bijboeken. In deze editie van Travelpro gaan we in op selling-services, up- en cross-selling en de kunst daarachter.

Wie maakt er tegenwoordig tijdens een citytrip geen fietstocht door de stad? Typisch Nederlands, en je leert nog eens wat over de dingen die je ziet. Nóg mooier is het om een fietstocht te maken bij een organisatie waarvan je weet dat die het goed doet voor de lokale bevolking. En dat doet Pikala Bikes van Cantal Bakker.

Iets anders waar je na het lezen van de column van Maartje Wammes van Recharge Getaways (VvKR-lid) over na kunt denken, is: ligt de extra waarde wel in de extra producten die ik aan mijn klant verkoop?

En in een editie als deze kan Marijke de Jong, eigenaar van Solution Trainingen, niet ontbreken. Als trainer en coach begeleidt zij al jaren reisadviseurs op het gebied van klantgerichtheid, verkoop en persoonlijke effectiviteit. Zij was jarenlang betrokken bij de verkiezingen Reisbureau van het Jaar en ZRA van het Jaar, waar zij ook jurylid was.

Misverstanden over dekkingen kunnen een droomreis veranderen in een financiële nachtmerrie; Youri van der Avoird (Independer) praat ons bij over de actuele trends in reisverzekeringen en de cruciale adviesrol van de reisagent.

Ook in deze editie komen weer tal van reisprofessionals aan het woord, zoals Martine de Knoop (The Travel Club), Thea van Spaandonck (Personal Touch Travel), Vincent Hekkert (Travel Counsellors), Sanne Hubers (Travelcenter De Wit/Best of Travel), Danielle van Oeveren (ZRA bij The Travel Club), Luuc Elzinga (Tiqets), Marijke de Jong (Solution Trainingen), maar ook Youri van der Avoird (verzekeringsdeskundige bij Independer) en Steve Verhaaf (directeur Nederland bij Vaccinatiepunt).

Na het lezen van de interviews met deze professionals kun je, mocht iemand nog dat idee hebben, benadrukken dat reisprofessionals absoluut niks aansmeren.

Van het verhaal van Cantal Bakker en het door haar in Marrakech opgerichte Pikala Bikes zou zo een Disney-film kunnen worden gemaakt. Net als de geest uit de magische lamp van Aladdin, laat Pikala door de fiets wensen in vervulling gaan. Voor toeristen opent de fiets een authentiek Marrakech, voor jongeren een toekomst.

Foto: Cantal Bakker (rechts).

De eerste keer dat ik Cantal ontmoette, was in Marrakech, in een klein parkje (Jardin Sidi Bou Aamer, red.) naast de Pikala-werkplaats vol feloranje fietsen. Voor onze neus trok het chaotische stadsleven in volle intensiteit aan ons voorbij. Inmiddels is Pikala gegroeid, is er naast Marrakech een dependance in Agadir en werken er zo’n 68 jongeren. Cantal: ‘Ze krijgen bij ons skills for life via trainingen en daarnaast hebben ze hier een parttime job die ze kunnen combineren met hun studie. Deze jongeren kunnen vaak zelf niet reizen, maar de wereld komt naar hen toe.’

Tekst gaat verder onder de afbeelding.

Bevrijd

Cantals verhaal begon in 2015, toen ze Marrakech voor het eerst bezocht. ‘Het was een enorm gekrioel en iedereen wil je wat verkopen. Daarnaast heb je de infrastructuur van de stad: smalle straatjes waarin ik mijn weg niet kon vinden. De Marokkanen zijn hartstikke aardige mensen, maar op een gegeven moment was ik wel klaar met alle verkopers.’ Als Nederlandse ging ze op zoek naar een fiets. ‘Op de fiets voel ik me vrij en kan ik niet steeds staande worden gehouden door verkopers.’ Maar fietsen bleken er nauwelijks te zijn. ‘Het bleek dat niemand aan fietsverhuur deed.’ Uiteindelijk vond ze via een oude man een fiets. ‘Toen ik met mijn partner door de stad fietste, opende Marrakech zich voor mij. Iedereen vergat zijn script, niemand wilde meer iets aan mij verkopen. Mensen lachten naar ons, kinderen renden achter ons aan. Ik had me door de fiets bevrijd van het toeristenjuk. Als Nederlander word je geboren op een fiets, maar hier voelde het alsof ik in een limousine zat. Ik had nog nooit meegemaakt dat een fiets zoveel verschil kon maken.’

Tekst gaat verder onder de afbeelding.

Tegenwind

Toen ze haar plannen met anderen deelde, kreeg ze vooral sceptische reacties. ‘Ik was 24 jaar, blond haar en blauwe ogen, ik kende niemand in Marokko, sprak de taal niet en wist niets van het repareren van fietsen’, zei ze. ‘Volgens velen was ik dus een totale misfit om mijn bedachte project van de grond te krijgen.’ Toch liet ze zich niet ontmoedigen. ‘Ik was pas 24 jaar, ik had geen huis, geen kinderen, mijn ouders waren in goede conditie, dus het was dé tijd om dit risicovolle idee waar te maken.’ Ze begon klein. ‘Ik begon met het verzamelen van fietsen in Nederland en die verscheepten we naar Marokko. Vrienden namen ze stuk voor stuk mee in het vliegtuig als ze me kwamen opzoeken. Ondertussen had ik een miniwerkplaats gecreëerd waar ze werden opgeknapt. Het was een hele primitieve start.’

Toeristen en de stad

Diezelfde ervaring had ik toen ik met haar en haar team door Marrakech fietste. We reden door de medina, langs markten en pleinen, door smalle steegjes en naar de rand van de stad en zagen het dagelijks leven zich voor onze neus afspelen. Mensen keken op, glimlachten, maakten ruimte. Het was geen toeristische ervaring, maar een menselijke. ‘Op de fiets leer je echt de mensen en de stad echt kennen. Er zijn zoveel mooie plekken die je niet ziet als je niet op de fiets gaat. Terwijl ik dat ervaarde, dacht ik: dit wil ik delen, want dit moeten toeristen gaan doen.’ Maar haar idee ging verder dan alleen toerisme. ‘Marrakech heeft zijn uitdagingen, bijvoorbeeld op het gebied van stadsvervuiling en mobiliteit. Ik wilde iets ontwikkelen waarmee ik toeristen een fantastische ervaring kon geven en anderzijds een bijdrage kon leveren aan het verduurzamen van de stad. Het is geweldig wat je door middel van toerisme kunt bereiken.’ De fiets opende meerdere deuren voor Cantal, die politici van over de hele wereld ontmoette, waaronder Mark Rutte (destijds minister-president van Nederland), VN-vertegenwoordigers, CEO’s van grote bedrijven en Marokkaanse ministers. ‘Een goede relatie met de lokale autoriteiten is ontzettend belangrijk en hun waardering voor ons project wordt weerspiegeld in de geweldige locatie die ze ons hebben toegewezen, waar we niks voor hoeven te betalen.’

Tekst gaat verder onder de afbeelding.

Jeugd

Langzaam groeide het project. Niet alleen als organisatie, maar vooral als gemeenschap. ‘In feite gebruiken wij de fiets om onze doelstellingen te bewerkstelligen’, legde ze uit. ‘Wij willen jonge Marokkanen de kans bieden zich te laten opleiden tot fietsenmaker, want er is veel jeugdwerkloosheid in de stad. Daarnaast leiden we jongeren op tot gids en geven we fietslessen, bijvoorbeeld aan meisjes en moeders. Op scholen geven we les in verkeersveiligheid, onder andere door fietslessen en het stripfiguurtje Lala Pikala (vertaald: fietsmeisje).’ In de werkplaats zag ik wat ze bedoelde. Jongeren werkten er met concentratie en trots. Sommigen maakten een praatje met bezoekers, anderen sleutelden onverstoorbaar verder. ‘In onze organisatie laten wij zien dat jongeren talent hebben, dat ze grappig zijn, ze zijn witty en ze zijn klaar om initiatief te nemen’, aldus Cantal. ‘Ze krijgen hier niet alleen technische vaardigheden, maar ook zelfvertrouwen.’

Authentieke ontmoetingen

Tijdens mijn fietstocht werd duidelijk hoe belangrijk die menselijke kant is. Onze gids vertelde niet alleen over de stad, maar ook over zijn eigen leven. Cantal: ‘Tijdens een fietstocht voel je de wind, je ziet de kleuren, je krijgt contact en je maakt de tour met een van de jongeren die wij hebben getraind. Zij vertellen niet alleen verhalen over de toeristische attracties, maar ook over hoe het is om in Marokko op te groeien, om hier te leven.’ Elke tour is anders. ‘We willen er echt voor zorgen dat toeristen een authentieke ervaring hebben. Wanneer je een groepje ziet voetballen, dan vragen we of je even mee kunt doen. Komen we langs de markt, dan is er de mogelijkheid om vers fruit te halen.’ Het maakt duidelijk dat Pikala geen traditioneel excursiebedrijf is, maar iets veel groters.

Tekst gaat verder onder de afbeelding.

Van Marrakech naar Oman

Zeven jaar na mijn eerste ontmoeting kwam ik Cantal weer tegen in Oman tijdens het ANVR-congres. Haar boodschap was onveranderd. ‘Ik denk dat het fietsproject succesvol is geworden, omdat het authentiek is, het is duurzaam en het draagt bij aan de ontwikkeling van de stad. We zijn alweer verder aan het kijken of we iets kunnen doen met hotels en we hebben de ambitie om de langste fietsroute van Afrika te realiseren langs de kust van Marokko. Je moet gewoon dingen doen. Het gaat ook heel vaak mis, maar dat is ook de kracht om authentiek te blijven. Baan je een weg buiten de gebaande paden.’ In Marrakech heeft ze dat letterlijk gedaan. En wie eenmaal met haar door de stad heeft gefietst, begrijpt dat een fiets hier niet alleen een vervoermiddel is, maar een instrument van verandering. En niet met behulp van een geest die uit de lamp komt zoals in de Aladdin-film, maar door de Marokkanen die werken en vertrouwen hebben in Pikala en door Mrs. Pikala herself.

Het leven is als fietsen
Cantal Bakker: ‘Je kunt me midden in de nacht wakker maken om me het verhaal van Pikala te laten delen. Een reis waar ik zoveel passie voor heb, die begon met een klein idee en vandaag zoveel groter is dan ik ooit had gedroomd. Zoveel obstakels, uitdagingen en onvoorspelbare bochten. Maar zoals Einstein al zei: het leven is als fietsen, je moet blijven bewegen om je balans niet te verliezen! En dat doen we met Pikala, wat er ook gebeurt.’

Dit artikel komt uit Travelpro #3 van 2026. Hieronder lees je de volledige editie van het magazine gratis.