Het doel was simpel: zeven landen bezoeken in zeven dagen. Te beginnen in Amsterdam, via een croque-monsieur in België naar de Duitse Eifel om te zwemmen in een vulkaanmeer, dan lekker shoppen in Luxemburg-stad naar lekker eten in de Franse Elzas, vervolgens via de Zeppelin-hanger (met vlucht!) aan noordkant van de Bodensee naar het fraaie kunstmuseum van Liechtenstein, op naar het Oostenrijkse Bregenz met haar prachtige zomerfeesten, en weer terug naar de Duitse Pfalz om wijn te kopen om uiteindelijk te eindigen in good old Mokum. De vraag was vooral: werd dit een administratieve nachtmerrie met covid-id’s, inreisbewijzen, PCR-testen en Onze-Lieve-Heer mag het allemaal weten wat je tegenwoordig moet weten om op reis te gaan? Ik had een hele mooie Duitse leenauto ter beschikking, met open dak, en we waren klaar voor het avontuur.

Dat wil zeggen, pas na de voorbereiding van een uiteindelijk simpel stukje rijden. De reisapp van BuZa leverde al vele nerveuze pushberichten op. Het was al met al best een chaotische boel waar zelfs de boekhouder van de Napolitaanse maffia in de war raakt. Omdat in de week voor vertrek Nederland op donkerrood ging, moesten we last minute ons ook nog bij Duitsland bekendmaken via einreiseanmeldung.de. Voor Frankrijk moest ik alvast iets uitprinten - maar verder niet digitaal opsturen - waar ik op het leven van mijn poezen moest zweren dat ik eerlijk zou zijn over mijn gezondheid et cetera, twee onnodige A4’tjes die verder tot thuiskomst in mijn papierenmap bleven zitten.

Afijn, in een notendop: nergens corona-app-controle aan de grens, sec in sommige hotels en bij twee activiteiten (die het zeer duidelijk van tevoren hadden gecommuniceerd) werd er om het bekende vaccinatiebewijs (ik) of herstelbewijs (mijn dochter) gevraagd. Het reizen ging prima en vol vertrouwen. Niet dat alles goed ging, dat ook weer niet, het blijft vakantie en dat maakt het juist leuk. Ik had het Duitse formulier voor de eerste heenreis keurig gedaan, maar hoe lang was dit eigenlijk geldig? Moest ik dat na het bezoeken van vijf extra landen opeens weer invullen? Ik vermoedde van wel, maar kreeg dat vermoeden uit het niets en vooral rijkelijk laat. Namelijk net over de Oostenrijks-Duitse grens verscheen de groen-witte bolide van de Duitse politie en knipperden de rode LCD-letters dat ik deze moest volgen. Een minuut later stonden we bij aan afrit van de snelweg. In dat soort gevallen denk ik niet helder na en gaat het vooral alle kanten op. Wat had ik fout gedaan? O ja, shit, het inreisbiljet! Of had ik te hard gereden? Nee, dat kon daar niet! Was het wel echte politie? Wilden ze mijn geld? Ik zag onze chique leencabrio een dag later al rondrijden in de slechtere wijken van Tirana. Moest ik uitstappen of zouden ze dan gaan schieten? Ik kijk veel Netflix, het kon alle kanten op.

Een paar uur later aan de flammkuchen en door de Riesling was het al snel een mooi verhaal. Dat ze ons vroegen waar we eerder waren geweest, wat we hadden gekocht, en of we meer dan 10.000 euro cash bij ons hadden (hahaha, as if). Niets covid-bewijs of inreisformulier, gewoon even kijken of mijn kortgeschoren Joegoslavische uitsmijters-kop wel bij die prachtige, maar dure auto hoorde. Kijk, dat zijn de verhalen die je niet snel vergeet, dat geeft de vakantie net even dat beetje meer. Dat ze ons daarvoor aanzagen. Cool!

Maar concluderend: gaat u lekker, met een beetje voorbereiding, op autovakantie! Neem de familie vooral mee. En smokkel desnoods wat chocolade of misschien een extra doosje wijn, maar anders zou ik het toch afraden.

Tijn Kramer
Tijn.kramer@travmedia.nl

Nou ja, poppen weer aan het dansen. De makelaar – golvend haar, krijtstreeppak, net geen coke onder zijn neus meer - , krabbelde op en liep woedend naar mijn autodeur en riep. ‘What the fuck…Doe ff normaal man!’

Afijn, dat was een meevaller die opmerking, daar kon ik wat mee als verklaring. ‘Normaal, normaal?’ zei ik. ‘Bedoel je het oude of het nieuwe normaal?’ Ik begon mijn betoog: ‘Luister Roderick, niets is meer bij het oude, ook niet in de reiswereld waarin ik werk. Als je dit twee jaar geleden had gevraagd of het normaal was, had ik eerlijk beantwoorden dat het niet zo was. Maar nu? Volgens Van Dale is ‘normaal’ dus ‘volgens de regels, gewoon’. Maar wat als niemand zich aan de regels houdt? Wat is dan nog normaal? Of als de regels zich veranderen? Normaal is net zo vaststaand als de koers van de Nasdaq, de waarde van een Bitcoin, of je geliefde verhitte huizenprijs, je snapt het hè Prins Bernard Jr wannabe huizenmelker. Ga naar de supermarkt, heeft iedereen nog een mondkapje op? Om de haverklap een weinig logisch en vooral mistig reisadvies en BuZa zwijgen als het graf? Is dat normaal? Wel in de rij bij de Ikea maar voor een eenzaam hutje in het buitenland moet ik 26 testen doen? Normaal? De gang van zaken rond d-reizen? Normaal? Waarom moét, maar vooral ook kán een touroperator wel duizenden mensen in een zucht verplaatsen van het ene naar het andere land maar waarom kunnen overheden, zeg binnen een week, niet tot een algemeen geldend vaccinatie-bewijsapp komen. Elk redelijk techbedrijfje heeft dat binnen een dag rond. Speaking of which, met je normaal. Verklaar booking.com eens, met zijn bedelende staatssteun en toch een zeer vet bonusvoorstel van 28 miljoen voor de gulzige bedrijfstop en hun in Birò’s rijdende Lacoste-kinderen? Is dat normaal? Had ook naar de zorg gekund hè. Normaal? En dan loop ik soms over straat en word ik door een zwerver gevraagd om een muntje maar dat heb ik allang nooit meer op zak. Alle bankautomaten zijn afgesloten na plofkraken. En niet meer vervangen want de wereld moet contactloos worden. En dat is letterlijk en figuurlijk het probleem: contactloos. En dan vraag jij je af of uitgerekend ik normaal doe?’

Als kleine update, na de eerdere verschijning van deze column vorige week vrijdag in de digitale Travelpro , is dat deze reprimande wel is geland bij the powers that be. Het is toch bijzonder opmerkelijk dat Booking.com als de wiedeweerga het overheidsgeld terugstort en dat BuZa de boel dan toch maar op geel aan het zetten is. 'Jezus Hank, have you read Travelpro, send the Dutch money back now! No, do no finish your sandwich, now Hank, damnit, nowww!'

'Coincedence, I think not', zei hij met een knipoog.

Maar nog even terug naar de Birò, die kleine peperdure pausmobiel. Je snapt, ik bracht die nacht natuurlijk wel in de politiecel door, ik kon even niet een nieuwe voor de makelaar kopen, hoewel 14.995 euro toch echt heeeeel redelijk is voor een zo’n mannelijkheid uitstralende bolide. Do the crime, do the time. Het was mijn eerste nacht ooit in de cel maar, best apart, dit leek me ook niet normaal: de dienstdoende agenten bestelden een pizza voor me en we deelden wat flesjes bier. Supergezellige avond! Wij nog lachen wat het woord voor bier zou zijn in het Italiaans

Het nieuws: ‘De kleurcode van de Zuid-Egeïsche eilanden (welke eilanden dit zijn kunt u lezen in de rubriek Coronavirus) wordt op 30 mei 2021 aangepast naar ‘oranje’.’

Vooropgesteld, de molen is al in werking gesteld. Volkomen terecht tonen landelijke media ook hun verbazing, met reacties van bijvoorbeeld luchtvaartkoepel BARIN, en Johannes Keuning van 27vakantiedagen.nl die zich terecht afvraagt of in deze tijd van enorme vaccinatie zulk ‘hapsnapbeleid' nog wel verstandig is. De cijfers die de aanpassing oranje naar geel van aanstaande zondag veroorzaken zijn naar verluid twee weken oud, zo lees ik hier en daar: ‘De meer up-to-date realiteit is dat de situatie op de betrokken eilanden al lang weer verbeterd is!’ ‘Joop en Mien’, ter plekke op Kos, hebben nergens last van, behalve opgedwongen quarantaine terwijl reizigers van andere nationaliteiten gewoon naar werk kunnen na hun vakantie. Afijn, u kent het.

Cijfers hier, de stem van het volk, cijfers daar, verborgen agendaatje hier, pr-bureautje daar. Zoals elke goedwillende journalist weet, naar het citaat van Mark Twain: ‘There are three kinds of lies: lies, damned lies, and statistics.’ In de jaren ’50 was roken gezond, weet u nog, cijfermatig dan. Dus aan de slag.

De zoektocht focus ik nu even op de meest recente beslissing. Even de tijdlijn. De herstart: ‘Na een verblijf op de Noord- en Zuid-Egeïsche eilanden hoeven reizigers eveneens vanaf 8 mei niet meer in quarantaine in Nederland en is er geen testverplichting meer.’ Nog geen drie weken later, gisteren 27 mei wordt bekendgemaakt om de Zuid-Egeïsche eilanden aanstaande zondag 30 mei op oranje te zetten. Het reisadvies voor de Noord-Egeïsche eilanden (onder andere Chios, Ikaria, Lesbos, limnos en Samos) en de Ionische eilanden (onder andere Korfu) blijft daarbij gewoon op geel.

Ok, wisten we. Verder. Hier vinden we het Nederlands reisadvies van BuZa zoals boven verwoord. Als we als controle even kijken bij onze oosterburen, gemeenschappelijk economisch en wetenschappelijk DNA, kijk ik bij het reisadvies van het Duitse BuZa en hun wetenschappelijk bureau Robert Koch en tot slot een handig staatje met hun kleurcodes en consequenties.

Los van andere verschillen: hebben zij het ook over de eilanden? Ik kan bij de Duitsers met de beste wil ter wereld geen onderscheid tussen de eilanden ontdekken. Beschikken wij over dezelfde cijfers? Iets dat het ministerie in Duitsland wel doet en in Den Haag niet is duidelijke bronvermelding van de cijfers, wat wetenschappelijk gezien natuurlijk nogal kwalijk is, maar dit terzijde. Maar ik lees dat het RIVM hier adviseert aan de hand van cijfers van hun Europese evenknie, het ECDC.

We gaan kijken. Zijn die cijfers inderdaad twee weken oud bij het ECDC, zoals hier en daar geroepen en dus onzin? We gaan verifiëren. Ik kom na wat gezoek een Griekse update tegen vanuit de periode lopend tot 23 mei jongstleden, dus op moment van schrijven dus vijf dagen oud en niet twee weken. Logische beslissing van BuZa dus? Nou ja, die 23^e mei is gemeten over een periode van een week, lopend vanaf 17 mei. Dus met andere woorden: de cijfers geven een gemiddelde waarin elf dagen oude cijfers verdisconteerd zijn. Afijn, kijk zelf hier.  Maar nogmaals, daar gaat het even niet om. De cijfers lijken me geen bijzonder zorgwekkende trend, maar ik zoek naar de verklaring voor het Egeïsche onderscheid. Wat dat betreft: de meest opzienbarende conclusie vind je op het bijbehorende kaartje. Heel Griekenland, dus ook de Zuid-Egeïsche eilanden hebben dezelfde kleurcode op de kaart van ECDC.

Ik zoek verder, direct bij de Grieken dit keer. Bij de Griekse regering geen nieuws over verslechterde situaties voor toeristen op specifieke eilanden lijkt het. Een veel meer interessante website vind ik bij een Griekse reisuitgever – vakpers mensen, vakpers! – die de situatie in Griekenland dagelijks bijhoudt! Immers, de Griekse regering brengt die iedere dag tussen 18 en 19 uur Griekse tijd naar buiten. Daar heb ik wat aan! Lees mee, deze cijfers zijn zeer actueel, gewoon van gisteren, nog geen twintig uur oud.

Regarding the islands, 83 cases were confirmed on Crete (34 in Heraklion, 31 in Chania, 13 in Rethymnon and 5 in Lassithi), 24 on Lesbos, 21 on the Attica islands, 19 on Corfu, 11 on Rhodes, 8 on Naxos, 5 on Kalymnos, 3 on both Chios and Syros, 2 on both Samos and Andros and 1 on each of the following, Tinos, Lemnos and Lefkada. Finally, 63 cases are under investigation.

Dus even voor de zekerheid, onder de Zuid-Egeïsche eilanden vallen Andros, Kalymnos, Karpathos, Kea – Kythnos, Kos, Mykonos, Milos, Naxos, Paros, Rhodos, Syros, Santorini en Tinos. Deze aanstaande oranje eilanden hebben samen ongeveer bijna evenveel besmettingen als het straks nog gele Lesbos en significant minder als we ook het Ionische en geel bestempelde Corfu erbij nemen. Moeten die dan ook naar oranje, is dat mijn strekking? Wie verder leest ziet juist een dalende trend, dus eerder is logisch: oranje als de wiedeweerga weer naar geel. Maar snapt u het nog? De meest recente cijfers geven een totaal ander beeld. Ik snap dus geen snars, iota of moer van de beslissing van gisteren.

Excuus voor deze informatietsunami dat eigenlijk een langere studie vereist (ANVR?) dan een ochtend spitten. Maar ik hoop voldoende aangetoond te hebben dat er op zijn minst zeer grote twijfel geuit mag worden bij de beslissing van het ministerie van Buitenlandse zaken om de Zuid-Egeïsche eilanden zomaar even weer terug naar oranje te zetten.

De meest recente cijfers – die het ministerie ook kan vinden – benadrukken de betwistbaarheid van de beslissing. Een beslissing die de reisbranche weer veel kosten verslindend omboekwerk bezorgt. Een beslissing die het imago van de branche schaadt door onnodig twijfel te zaaien bij de consument. Een beslissing waar geen consument noch menig reisprofessional nog wat van begrijpt. Een beslissing die ook twijfels over de werkwijze van BuZa aanwakkert.

Als journalistiek medium mogen, nee moeten, we deze rare gang van zaken aan de kaak stellen. Zie ik de zaken verkeerd? Socrates zei al ‘onwetendheid is de bron van alle kwaad.’ Wij zeggen daarbij: ‘beter ten halve gekeerd dan ten hele gedwaald’. Leg het maar eens heel goed uit BuZa, aan mij en aan iedereen.

Tijn Kramer
Tijn.kramer@travmedia.nl

De Haagsche veteranensociëteit ‘Bruyn Fruit’ stuurde een open brief aan Mark om hem toch even te memoreren dat het hier om Nederlands erfgoed gaat dat je niet mag bagatelliseren. Zij bekostigden een paginagrote advertentie met daarin de tekst uit de krant Algemeen Handelsblad van 17 februari 1923 waarin het woord bitterbal voor het eerst verklarend voorkomt (bron: onzetaal.nl). ‘Wie thuis, na den afternoontea, een glaasje schenkt: Voorburg (een zoete likeur van toen) of portwijn voor de dames, groene pommeranz of angustora voor de heeren, kan zelf die kleine, ronde kleine… „bitterballetjes” snoepen’.

Nou ja, u snapt, Sylvana Simons helemaal over de rooie, ‘bruin fruit’ als elitaire blanke snack, en daar was de eerste motie om de weledele bitterbal meteen te verbieden. Links Den Haag wilde niet achter blijven en diende een motie in dat bitterballen voortaan sowieso landelijk vervangen dienen te worden door vegetarische ‘bieterballen’. Het verschil tussen profielfoto en de ontluisterende realiteit.

Voordat u denkt dat ik helemaal van het padje ben, mijn punt. De portie kostte dus 7,50 euro voor, komt ie, zes bitterballen. Ik schat Sligro-inkoop zo’n 25 cent per bitterbal. De horeca leek me al lekker op de weg terug. Eerder die dag was ik in de Kalverstraat, even lekker shoppen met de kleine meid. Nou ja, lekker? We waren bijtijds, maar om 10 uur stond er al een grote rij van wel 40 man bij de ZARA. Of ‘man’? 37 tienermeiden en drie betaalvaders. Dat was nog rustig, bleek later op het nieuws.

En ik dacht, nippend aan mijn eerste terrasdrankje sinds tijden, ‘maar wacht eens even…’. De woeste rijen in de winkelstraten van naar de Action-smachtende massa’s in hun dwang hun behoefte om tegen kinderarbeid-tarieven samengestelde meuk te kopen, de ingenieus bedachte IKEA-kastenbouwpakketten die linkshandige mannen in heel Nederland voor even de macho-indruk moeten geven dat ze wel (rechts)handig zijn. ‘Kijk eens schatje, klaar hoor, eitje. Nu bier’. Ach ja, om over de aanwezigheid van Oeigoerees katoen in de volle winkelstraten nog maar te zwijgen. Die woekermarge op de bitterbal is nog liefdadigheid ten opzichte van de sneakermaffia en de kledingpenoze.

Ik nam nog een slok. ‘Brood en Spelen’, overdacht ik de situatie, zoals bij de oude Romeinen. Of een andere klassieker, als ik in mijn rebelse Che Guevara T-shirt rondloop: ‘Erst kommt das Fressen, dann kommt die Moral.’ Van de Duitser Brecht. Italië, Cuba en Duitsland, allemaal buitenland.

Ze houden ons dom; wel naar het terras, wel voetballen op TV, wel winkelen als net onthoofde kippen. Of dom? Dat is het gevolg, de aanzet is vooral stom, als in zwijgend. Musea, film en vooral reizen? Voeding voor de ziel, slijpsteen van je gedachten, spiegel voor je ego? Potdicht of in een heel groot mistgordijn. Ga maar shoppen, het EK begint zo, vergeet niet je oranje fanshirt te kopen bij de Primark!

Ik bestelde nog een groene Pommeranz, een vergeten en vooral bitter drankje uit de VOC-tijd dat dus de naamgever is van ons geliefde frituurvriendje en at de laatste op. Ik liep naar huis en boekte een vliegticket voor de zomer. Fuck ‘m.

Tijn Kramer
Tijn.kramer@travmedia.nl

Een geheel logische vraag, want het leed duurt al lang en het geduld is op. Ik zal het daarom kort uitleggen, wel zo eerlijk. Niet dat u denkt dat we in de regio Amsterdam de op Schiphol binnengevlogen vaccins eerst voor onszelf gebruiken, en pas daarna distribueren over de rest van het land. Dat is natuurlijk wel zo, maar dat houden we hier graag stil en staat er nu even buiten. Laat ik het kort samenvatten. Elk nadeel heeft zijn voordeel. Lang geleden had ik ook een soort welbekend welvaartsvirus en daar had ik ook een soort vaccin voor nodig, dat in vergelijking met de huidige prikjes toch echt demonische bijwerkingen had. Geloof me, die neem je dan toch voor lief. Dat heeft natuurlijk wel wat consequenties gehad en daarom mocht ik nu even voor.

Het vreemde aan de hele situatie is dat ik na mijn ontslag uit het ziekenhuis, na mijn toenmalige vooralsnog voorspoedig verlopen gevecht tegen lymfeklierkanker, vooral een nieuwe Armani designkeuken wilde met zo’n geile SMEG-koelkast en een Quooker Flex RVS 3-in-1 boilerkraan. En niet wilde reizen. Oh nee, wacht. Ik wilde alleen maar reizen! Dat deed ik vrij rap, en allicht te snel, maar in gezelschap trok ik naar Ierland, naar Londen en uiteindelijk durfde ik alleen naar Nice te gaan, dat ik ken als mijn broekzak. Als je ziek bent, wil je alleen maar naar huis, maar vanaf het moment dat je dokter een breder perspectief biedt wil je als de donder het leven vastgrijpen en mooie herinneringen maken. Fuck spullen, op reis, naar het terras, drinken, avonturen beleven.

In de pakweg tien jaar die sindsdien zijn verstreken heb ik niet anders gedaan. Mijn mooie dochter heb ik meegesleurd naar alle hoeken van de wereld, herinneringen opgebouwd, voor altijd en daarna Zuid-Afrika, Toscane, New York, Dublin, Vietnam en ga zo maar door. Mijn fantastische baan in de leukste branche ter wereld bracht me weer in andere uithoeken. Mocht je ooit twijfelen over een nieuwe peperdure luxe keuken met yuppen-’frigidaire’ en een € 1.400 kostende Quooker Flex RVS 3-in-1 boilerkraan… of… een rondreis in een ver land (en desondanks ook nog een waterkoker van de Action die on-voor-stel-baar genoeg óók heet water kan maken) dan moet je meteen een koude douche nemen en even normaal gaan doen. Mensen maken zich - en dat mag - zorgen over de bijwerkingen, maar persoonlijk zou ik mijn linkerarm opgeven als dat de enige manier zou zijn om weer vrij te mogen reizen.

Want reizen, dat is de kick van het bestaan, dat is kaviaar, champagne en oesters in een blender, de zon aan het einde van de zee, het gevoel dat om elke hoek het avontuur ligt, weten dat je leeft. En daarom is het voor ons bijna allemaal zo’n ontzettend zwaar jaar geweest. Niet alleen financieel, ook mentaal.

Laten we er vooral van leren, nu en straks, dat zijn we diegenen verschuldigd die keihard zijn geraakt in deze crisis. Ik zie mensenmassa’s compleet naar de waanzin wegdrijven, simpelweg omdat ze even vergeten zijn hoe gelukkig ze zich mogen prijzen. Reizen brengt perspectief en nederigheid, en je proeft aan alles dat die balans even verstoord is in de wereld. We zijn gekooide muisjes in een monotoon ronddraaiend radje, dolfijnen met een taakstraf in een te klein bakje water. We zijn allemaal, ook zonder virusellende, een beetje ziek.

En dat is nu voorbij. Of bijna. Genoeg geweest. We gaan op reis mensen, voorzichtig, oplettend, begripvol… maar op reis. Het is niet mooier te maken dan het is, want dat is het al. Vergeet dit nooit, wegwezen straks, en pakken wat je pakken kunt.

Tijn Kramer
Tijn.kramer@travmedia.nl