In het kort

• Onwetendheid en bewuste onwil: Veel gelegenheidsreisaanbieders buiten de reisbranche kennen de zware wettelijke verplichtingen en aansprakelijkheid van de pakketreiswetgeving niet of negeren deze bewust.
• Melden is noodzakelijk voor handhaving: De ACM heeft concrete meldingen van de reisbranche nodig om effectief te kunnen handhaven en op te treden tegen oneerlijke concurrentie.
• Veiligheidsrisico's voor de consument: Gelegenheidsorganisatoren missen vaak cruciale kennis over reizigersveiligheid en wettelijke aansprakelijkheid, wat bij onverwachte incidenten of faillissementen tot grote risico's voor de consument leidt.

Influencers, fotografen, coaches en expats die (groeps)reizen aanbieden en niet aan de wettelijke verplichtingen voldoen, zijn een doorn in het oog van reisprofessionals. Travelpro sprak met Anja Bos (True Places Travel), Marleen Nijdam (secretaris VvKR), Frank Radstake (directeur ANVR) en de Autoriteit Consument & Markt (ACM). Wat vindt de sector van deze gelegenheidsreisaanbieders en wat wordt eraan gedaan?

Anja Bos (True Places Travel) schreef er deze week op LinkedIn over. ‘Ik woon in (vul land in), ik ken de leukste plekjes, dus ik begin een reisbureau! Regelmatig krijg ik enthousiaste berichtjes van reislustige Nederlanders in het buitenland of reizigers die na een fantastische trip denken: ‘Dit moet ik voor anderen gaan organiseren.’ Het idee is prachtig: je passie delen en geld verdienen met reizen. Maar er is een spelbreker die bijna elke starter over het hoofd ziet: de Europese Richtlijn Pakketreizen’. In gesprek met Travelpro laat Bos weten dat zij en collega’s uit de sector regelmatig voorbeelden voorbij zien komen van aanbieders door wie de wetgeving (onbewust) wordt genegeerd.

Spelbreker

Bos wijst op de zware wettelijke Europese eisen waar reisaanbieders aan moeten voldoen en krijgt veel bijval. Zo zijn er reisprofessionals die het een taak voor ‘de instanties’ vinden om aanbieders die niet aan de eisen voldoen, aan te pakken. Bos sluit haar betoog af met een duidelijke boodschap over de professionaliteit van de sector. Ook stelt ze een kritische vraag aan de markt. 'Reizen organiseren is een prachtig vak, maar de Europese wetgeving beschermt de consument (terecht). Het is geen hobby die je er 'even' bij doet vanaf je zolderkamer of een tropisch strand. Vraag aan de starters: Had jij je al verdiept in de wet op de pakketreizen, of dacht je dat het makkelijker was?'

Tekst gaat verder onder de afbeelding.

Glashelder

De Autoriteit Consument & Markt (ACM) laat desgevraagd weten dat het over de exacte inrichting van het toezicht geen uitspraken doet. ‘In zijn algemeenheid geldt dat ondernemers die een pakketreis aanbieden, moeten voldoen aan de wettelijke verplichtingen die daarvoor gelden. Een reisaanbieder van een pakketreis is verplicht om garantie te bieden dat reizigers hun geld terugkrijgen of hun vakanties kunnen voortzetten en zo nodig teruggebracht worden als ze al op reis zijn, als de reis niet meer uitgevoerd kan worden, omdat er niet betaald is door de reisorganisatie aan uitvoerende partijen. Meer informatie hierover is te vinden op deze webpagina over de regels’, laat een woordvoerder weten aan Travelpro.

Geen meldingen

De toezichthouder ziet de frustratie over oneerlijke concurrentie niet terug in de officiële statistieken. ‘We kennen de geluiden uit de branche, maar we krijgen hier nauwelijks meldingen over binnen. Als bedrijven of consumenten denken dat de regels worden overtreden, kunnen zij daarvan melding maken bij de ACM. Meldingen vormen een belangrijke basis voor ons toezicht. De ACM moet daarbij kiezen welke zaken zij oppakt. Daarbij kijken we onder andere naar de ernst van de schade, de impact en het maatschappelijk belang. De ACM heeft meerdere toezichtsinstrumenten tot haar beschikking. Afhankelijk van de omstandigheden van het geval kan dit bijvoorbeeld leiden tot een waarschuwing, een bindende aanwijzing, een last onder dwangsom of een bestuurlijke boete. Welke maatregel passend is, wordt per situatie beoordeeld op basis van de aard, ernst en duur van de overtreding.’ De ACM adviseert consumenten om vooral zelf de 'checks' uit te voeren voordat er wordt geboekt. ‘Wij raden consumenten altijd aan om de informatie van de reisaanbieder te controleren op de website van het garantiefonds of de reisorganisatie daadwerkelijk is aangesloten. Dit helpt om nare verrassingen achteraf te voorkomen, als een vakantie onverwachts in het water valt.’  

Diepgeworteld

Dat het probleem dat Bos aankaart diepgeworteld is, blijkt ook uit de reactie van Marleen Nijdam, secretaris van de Vereniging van Kleinschalige Reisorganisaties (VvKR). Volgens haar is er absoluut geen sprake van een nieuw fenomeen. 'Je ziet dit al jaren in de coachingshoek, yoga-reizen, retreats, fotografen. Of in andere niches (sportreizen, motorreizen). Denk aan ondernemers die vanuit hun business één of twee reizen per jaar organiseren. Scholen en sportverenigingen. Reizen organiseren zijn voor hen een nevenactiviteit. Men weet ‘het vaak niet’. Dit zijn mensen die niet uit de reisbranche komen en in principe ook niets van de reisbranche weten. Zij beginnen volkomen blanco met het organiseren. Ze zijn niet op de hoogte van de verplichting om maatregelen te treffen tegen hun eigen insolventie (het financieel onvermogen of faillissement van de reisorganisatie, red.). Wij weten dat het niet uitmaakt of je fulltime touroperator/pakketreisaanbieder bent of het als nevenactviteit doet. Al zijn het 2 of 3 reizen per jaar: je krijgt evengoed te maken met de Europese Richtlijn Pakketreizen.

Struisvogeltactiek en niet willen geloven

'Het aansluiten bij een garantieregeling is natuurlijk het minimale wat men moet regelen. Wat mij nog meer zorgen baart, is dat men niet op de hoogte is van alle verantwoordelijkheden die volgens de wet- en regelgeving komen kijken bij het organiseren van reizen', aldus Nijdam. 'De aansprakelijkheid, maar ook verantwoordelijkheid voor de veiligheid bij bijvoorbeeld calamiteiten. Daar ontbreekt vaak veel kennis. En dat is onveilig voor de reizigers. Vanuit VvKR besteden we hier veel aandacht aan. Niet alleen bij onze leden, maar ook bij eventuele starters. We ontvangen dagelijks telefoons en e-mails en leggen dit dan geduldig uit. Maar ons handboek voor startende reisorganisaties is ook met dit doel geschreven. En ook onze masterclass voor startende reisorganisaties wordt al jaren met dit doel georganiseerd. We proberen de juiste kanalen te vinden. In de yoga- en retreathoek zijn we al een paar jaar bezig met bewustwording. Er zijn geen algemene aanspreekpunten, dus dit moet van binnenuit. VvKR-leden die in hun niche hierover vertellen. Er is een Facebook-groep voor retarite-aanbieders via die groep hebben we wel webinars georganiseerd. Gewoon over de basis. Wat bleek is dat men het vaak niet wil weten. De bekende struisvogeltactiek. En er is een groep, met name in de spirituele hoek, die er niet in wil geloven.'

Tekst gaat verder onder de afbeelding.

Signaleringslijst

De ANVR ontwikkelde rond 2010 de signaleringslijst financiële zekerheid. Radstake: ‘Dat was omdat wij zagen dat er kleine reisondernemingen waren die zich op de markt begaven zonder dat die met een garantieregeling opereerden. Toen al was het natuurlijk ook al verplicht om, als je een pakketreis aanbiedt, aangesloten te zijn bij een garantiefonds. Een aansprakelijkheidsverzekering is natuurlijk sowieso belangrijk om te hebben. De ANVR heeft de lijst (waar in 2014 zo’n 100 ‘bedrijven’ op stonden, red.) op een gegeven moment officieel overgedragen aan de ACM. Het belangrijkste doel van de lijst was dat het toezicht op de markt goed en centraal geregeld zou worden en dat hebben we overgedragen aan de ACM.’

Nieuwe illegale aanbieders

Nu social media in 2026 ongekend populair zijn, zijn er nieuwe partijen die zich op de reismarkt begeven die zich niet houden aan de wet- en regelgeving. ‘Er zijn natuurlijk nog veel meer partijen die zich op een of andere manier gaan richten op het aanbieden van reizen. Het gebeurt bijvoorbeeld dat zorginstellingen, yogadocenten of bridge-instructeurs een reis organiseren voor hun doelgroep zonder aan de wetgeving te voldoen.’

Tekst gaat verder onder de afbeelding.

Piepsysteem

‘Wij als ANVR acteren op illegale aanbieders volgens het piepsysteem, want het is voor ons bijna niet bij te houden. Dus als een van onze leden over een illegale aanbieder ‘piept’, dan gaan wij acteren’, aldus Radstake. ‘Als iemand piept via het piepsysteem, dan gaan wij acteren. We doen dan een aantal dingen. We schrijven allereerst het bedrijf zelf aan en zeggen tegen zo'n bedrijf dat het, als het interesse heeft, lid kan worden van de ANVR. Soms verwijzen we potentiële ondernemers ook door naar de VVKR, als we het idee hebben dat hun businessmodel daar beter past dan bij ons; ik heb immers liever dat ze zich érgens aansluiten dan dat ze helemaal buiten de regels opereren. Daarnaast melden we ze ook bij ConsuWijzer, wat het officiële meldpunt is van de ACM. En als het echt nodig is, melden we ze ook rechtstreeks bij de ACM zelf, want de toezichthouder moet daar dan uiteindelijk op gaan handhaven. Dus als je merkt dat er iemand actief reizen aanbiedt zonder zich te houden aan wet- en regelgeving, dan is het echt gewoon van belang dat de mensen die dat zien, dat die piepen en zich melden bij hun brancheorganisatie.’

Frustrerend

Radstake geeft aan dat hij ervan op de hoogte is dat de ACM risicogericht toezicht houdt en daarmee ‘kleinere zaken’ aan zich voorbij laat gaan. ‘Dat is ongelooflijk frustrerend voor de bedrijven die zich wél aan de wet- en regelgeving houden, omdat we weten dat dat gewoon geld kost. Het maakt de competitie unfair.  Als brancheorganisaties staan we open voor mensen die reizen willen organiseren. Dat is in het belang van de consument. Die hele wet- en regelgeving die er is, is er immers om de consument te beschermen. Die gaat nu onbeschermd op vakantie als ze boeken bij dit soort gelegenheidsreisaanbieders.’

FAQ

Wat is het risico van gelegenheidsreisaanbieders?
Veel coaches, influencers en fotografen bieden groepsreizen aan zonder te voldoen aan de Europese Richtlijn Pakketreizen. Hierdoor ontbreekt vaak een verplichte garantieregeling, wat financiële en veiligheidsrisico's voor de consument meebrengt.

Wat doet de ANVR tegen deze illegale reisaanbieders?
De ANVR hanteert een 'piepsysteem'. Wanneer leden een illegale aanbieder melden, wordt het bedrijf aangeschreven. Indien nodig volgt een officiële melding bij ConsuWijzer of rechtstreeks bij de toezichthouder ACM.

Waarom grijpt de ACM niet vaker in bij illegale reizen?
De ACM houdt risicogericht toezicht en krijgt momenteel nauwelijks officiële meldingen binnen over deze praktijken. Meldingen van reisprofessionals zijn cruciaal, omdat zij de basis vormen voor gerichte controles en boetes.