De vraag of Nederlanders de zomer nog wel in het Middellandse Zeegebied willen doorbrengen, duikt steeds vaker op. Hittegolven, drukte, discussies over duurzaamheid en stijgende prijzen voeden het beeld dat Zuid-Europa zijn aantrekkingskracht zou verliezen. Travelpro zoekt het uit. 

In een recente LinkedIn-poll van Travelpro geeft 54% van de reisprofessionals aan dat klanten net zo graag als voorheen in de zomer naar het Middellandse Zeegebied willen. 20% zegt wel te willen, maar meer te twijfelen, terwijl 27% een duidelijke verschuiving ziet. Geen breuk dus, maar wel frictie.

Niet meer aangenaam
‘Ik spreek veel ondernemers/verkeersbureaus uit Zuid-Europa, waaronder uit Formentera en Can Lluc. Zij zien echt wel een verschuiving’, aldus Agnes van Duffelen (Baltus Communications). ‘De afgelopen zomer was er nog capaciteit op het eiland en in september en oktober was het drukker. Van een Griekse hotelier op Kreta hoorde ik dat hij liever in augustus dicht wil in verband met een te hoge elektriciteitsrekening door de airco en open wil zijn van september tot november, want het weer is dan nog steeds heel aangenaam. Hoe bijzonder is dat?’

Volgens Van Duffelen zijn de temperaturen van juli tot eind augustus gewoon niet meer aangenaam. ‘Dat geven ze zelf ook toe. Er blijven altijd mensen komen, maar die willen de hele dag in het zwembad liggen. Dat is een ander publiek.’

Tekst gaat verder onder de afbeelding.

Zomer blijft dominant
Wie naar de langjarige boekingsdata van ANVR en NIQ kijkt, ziet geen structurele afname van de belangstelling voor Zuid-Europa. Integendeel: Spanje, Griekenland en Turkije blijven jaar na jaar de best geboekte zomervliegbestemmingen. Ook in 2024 en 2025 laten deze landen stabiele tot licht groeiende volumes zien, ondanks maandelijkse schommelingen.

Boekgedrag
Wat wél verandert, is het boekgedrag. In de piekmaanden juli en augustus wordt gemiddeld korter voor vertrek geboekt, terwijl voor het voor- en naseizoen juist steeds vaker langer vooruit wordt gepland. Die tweedeling wijst op onzekerheid: reizigers houden hun opties open voor de hoogzomer, maar leggen reizen in mei, juni, september en oktober eerder vast. Dat sluit aan bij de Travelpro-polluitslag: twijfel vertaalt zich niet in massaal afhaken, maar in uitstel en heroverweging. Twijfel leidt tot verschuiving, niet tot vertrek.

De groep die aangeeft een verschuiving te zien (27%), kiest zelden voor ‘geen zomerreis’. In plaats daarvan verschuift men binnen hetzelfde kader. Dat blijkt ook uit de prestaties van alternatieve zonbestemmingen. Albanië, Noord-Macedonië en Slovenië groeien sterk, net als Egypte en delen van Marokko. Het zijn bestemmingen die zon, betaalbaarheid en relatieve rust combineren.

Reisorganisaties anticiperen
Dat de Middellandse Zee haar strategische waarde niet verliest, blijkt ook uit het aanbodbeleid van grote reisorganisaties. Corendon breidde begin december zijn zomeraanbod fors uit, met nieuwe bestemmingen in Spanje en Marokko en extra aandacht voor de winterzon rond de Middellandse Zee. Niet door één nieuwe hotspot toe te voegen, maar door het aanbod te verbreden over meerdere regio’s en seizoenen.

Risico spreiden
Ook TUI schetst in meerdere trend-updates hetzelfde beeld. De top drie zomervliegbestemmingen in Europa blijft Spanje, Griekenland en Turkije. Tegelijkertijd signaleert TUI een sterke groei van ‘vintage’ bestemmingen zoals Albanië en Noord-Macedonië, en een hernieuwde populariteit van Egypte als scherp geprijsde all-inclusivebestemming. De boodschap is duidelijk: aanbieders bouwen niet af, maar spreiden risico’s. Minder afhankelijkheid van één piekperiode, meer keuze binnen hetzelfde zongebied.

Tekst gaat verder onder de afbeelding.

Bekend, maar anders
Uit consumententrends blijkt dat veel Nederlanders bewust kiezen voor zekerheid. Bekende bestemmingen bieden infrastructuur, medische voorzieningen en voorspelbaarheid. Tegelijk zoekt men binnen die veilige kaders naar authenticiteit, rust en persoonlijke ervaringen. Dat verklaart waarom grote, populaire landen overeind blijven, terwijl kleinere regio’s en alternatieven binnen die landen groeien. Het verklaart ook waarom extreme weersomstandigheden tot nu toe slechts beperkt invloed hebben op de boekingen. Wat veel terugkomt uit de markt is dat hitte weinig tot geen invloed heeft op de keuze van reizigers voor de komende zomer. Pas wanneer men zelf negatieve ervaringen heeft gehad, wordt daadwerkelijk overwogen om een andere bestemming of periode te kiezen.

Seizoensverlenging zet door
Een van de meest zichtbare structurele trends is de groei van het voor- en naseizoen. Mei, juni en september winnen terrein, zowel qua boekingen als qua capaciteit. Dat heeft meerdere oorzaken: aangenamere temperaturen, lagere prijzen, minder drukte en een groeiend aanbod. Voor reisprofessionals is dit een belangrijk signaal. De vraag verschuift niet weg van Zuid-Europa, maar wordt breder uitgesmeerd over het jaar. Dat vraagt om andere verkoopmomenten, aangepaste marketing en meer aandacht voor regionale differentiatie.

2024 vs. 2025
Uit de analyse van de maandelijkse ANVR/NIQ-boekingsmonitoren, gebaseerd op een representatieve steekproef van meer dan 25.000 Nederlandse reizigers per maand tussen januari en november 2025, komt een dynamisch en bij vlagen grillig beeld naar voren van de Middellandse Zeemarkt. In deze cijfers wordt het aantal gemaakte boekingen in een specifieke maand steeds vergeleken met dezelfde maand in het voorgaande jaar (2024), waardoor seizoenseffecten direct zichtbaar worden.

De resultaten tonen aan dat traditionele zonbestemmingen onder grote druk stonden, maar zich in de nazomer krachtig herstelden. Spanje, de marktleider, kende een stabiele start in januari en bereikte een piek van +16% groei in augustus, ondanks een lichte terugval aan het eind van het seizoen. In schril contrast hiermee stond Turkije, dat in juli een historisch dieptepunt van -52% noteerde, maar in september onverwacht terugveerde met een groei van +26%.

Tekst gaat verder onder de afbeelding.

Griekenland bleek over het hele jaar de meest stabiele groeier met dubbele cijfers in zowel het voorjaar (+18%) als de nazomer (+33%). Italië volgde een vergelijkbaar groeipad met een uitschieter van +27% in september. De West-Mediterrane markt liet een gemengd beeld zien; terwijl Frankrijk grote delen van het jaar met negatieve cijfers kampte (tot -21% in januari), sloot het najaar positief af met +10% in oktober.

Tot slot viel de volatiliteit in de Adriatische regio op, waar Kroatië in september fors inleverde (-53%), wat mede verklaard kan worden door een trend naar kortere boektermijnen en een verschuiving naar zonzekere last-minutes.

Voorzichtige verschuiving
De traditionele Zuid-Europese vakantielanden zoals Spanje, Italië, Griekenland, Portugal en Frankrijk handhaven in 2026 hun dominante marktpositie, zo blijkt uit onderzoek van ANVR en marktonderzoeker NIQ naar de nieuwste trends voor 2026.

Een opvallende ontwikkeling is de krachtige comeback van Turkije; door een stabiliserende lira en afnemende inflatie positioneert het land zich opnieuw als een geduchte concurrent voor de Europese zonbestemmingen. Tegelijkertijd dwingt de toenemende drukte in de populaire regio's tot een nieuwe aanpak in spreiding en marketing. Bestemmingen zetten massaal in op het promoten van minder bekende regio’s en unieke belevingen om de massa’s te reguleren.

‘Bestemmingen die inzetten op spreiding en beleving, profiteren daarvan zichtbaar’, aldus ANVR-directeur Frank Radstake. De reiziger zelf verandert mee: met name de kapitaalkrachtige senior stelt hogere eisen aan comfort en kwaliteit, terwijl de opkomst van de ‘coolcation’ (reizen naar koelere gebieden, zoals Scandinavië) een eerste voorzichtige verschuiving signaleert. Het blijft volgens het onderzoek voorlopig een niche, maar wel een duidelijke trend.

Tot slot verandert de voorbereiding fundamenteel; door de explosieve opmars van AI-gebruik laten reizigers hun routes en activiteiten in Zuid-Europa steeds vaker bepalen door slimme algoritmes, wat voor de traditionele vakantielanden betekent dat zij hun digitale zichtbaarheid en datakwaliteit drastisch moeten optimaliseren om de moderne vakantieganger nog te bereiken.

Tekst gaat verder onder de afbeelding.

Cruciaal
Volgens het ‘State of the Cruise Industry Report 2025’ van de Cruise Lines International Association (CLIA) blijft het Middellandse Zeegebied een van de meest cruciale regio's voor de wereldwijde cruisesector. In 2024 kozen maar liefst 5,77 miljoen passagiers voor een cruise in de Middellandse Zee, wat een solide groei van 5,8% betekent ten opzichte van het voorgaande jaar.

Hiermee bevestigt de regio haar positie als de tweede populairste cruisebestemming wereldwijd, direct na het Caribisch gebied. De populariteit van het gebied is zo groot dat inmiddels één op de zes cruisepassagiers wereldwijd een route door de Middellandse Zee vaart.

Deze populariteit vertaalt zich ook in een aanzienlijke economische impact: in Europa, waar het Middellandse Zeegebied een kernonderdeel van vormt, genereerde de sector in 2023 een totale economische bijdrage van 55,3 miljard euro en ondersteunde het 440.000 banen. Terwijl de sector wereldwijd groeit naar een verwacht volume van 37,7 miljoen passagiers in 2025, blijft het Middellandse Zeegebied een drijvende kracht achter deze expansie, mede door de inzet van nieuwe, hoogwaardige schepen en een sterke focus op duurzame innovaties in lokale havens, zoals de uitrol van walstroominstallaties.

Tekst gaat verder onder de afbeelding.

Bewust reizen
Volgens de ‘Travel Tomorrow Bluepaper 2025’ van Thuiswinkel.org en de ANVR bevindt het toerisme in het Middellandse Zeegebied zich op een kritiek kruispunt. Omdat de sector inherent weersafhankelijk is, vormen stijgende temperaturen en extreme weersomstandigheden een directe bedreiging voor de leefbaarheid en de kwaliteit van populaire Zuid-Europese bestemmingen.

Het rapport concludeert dat het behoud van deze regio's alleen mogelijk is door een fundamentele verschuiving naar ‘bewust reizen’, waarbij technologieën zoals AI worden ingezet om de impact van reiskeuzes op het klimaat inzichtelijk te maken. Voor de toekomst van het Middellandse Zeegebied is deze transitie naar emissiereductie en een betere balans op de bestemmingen essentieel om de economische waarde van toerisme te behouden zonder de lokale natuur en leefomgeving onherstelbaar te beschadigen.

Omslag?
Pieter Melieste (Manager Touroperating ACSI): ‘Als ik het over campingvakanties heb, dan is Italië bij ons veruit de belangrijkste bestemming als je het over de Middellandse Zee hebt. Spanje is beduidend goedkoper dan Italië. Je zou daar wat meer vraag verwachten.’

Hoe ziet Melieste de veelbesproken trend als het gaat om ‘de enorme omslag van interesse in Zuid- naar Noord-Europa’? ‘Die trend zien wij wel bij kampeerders, mensen met een eigen tent, camper of caravan, maar bij de families die een mobile home boeken zien wij die trend niet.’

Conclusie
De Nederlandse zomervakantie naar het Middellandse Zeegebied staat niet onder druk in termen van populariteit, maar wel in haar traditionele vorm. De vanzelfsprekendheid verdwijnt, de nuance groeit. Wie daar als reisprofessional op inspeelt met flexibiliteit, seizoensspreiding en keuzevrijheid, sluit aan bij wat de markt daadwerkelijk laat zien. De zon blijft lonken. Alleen niet meer op precies dezelfde manier als tien jaar geleden.

Dit artikel komt uit Travelpro I van 2026. Je leest de volledige editie hieronder volledig gratis.

Na het ANVR-congres in Rabat, dat in november plaatsvond, trokken Hanita van der Meer (ANVR) en Marion Ariëns (reisexpert en docent aan Hogeschool Tio) met de auto door Noord-Marokko. Hun route voerde langs bergen en historische steden en liet elke dag een ander gezicht van dit veelzijdige land zien.

Foto boven v.l.n.r.: Chefchaouen, Hanita van der Meer en Marion Ariëns bij de Hassan II-moskee in Casablanca en leerlooierijen in Fez.

Veel reisprofessionals kennen Marrakech en Agadir. Welke ‘onbekende’ plekken zijn er bezocht?

Hanita: ‘Onze nieuwsgierigheid ging uit naar het noorden van Marokko. De levendige havenstad Tanger verkenden we al tijdens het congres per hogesnelheidstrein, waarna we later in de auto stapten, op zoek naar het Marokko achter de ansichtkaarten. Vanuit Rabat reisden we naar Chefchaouen, Meknes, Volubilis, Fez en Casablanca. Al snel werd duidelijk hoe groot de contrasten zijn: binnen een half uur bevonden we ons in een totaal ander Marokko, landelijker, eenvoudiger en zichtbaar armer.’

Tekst gaat verder onder de afbeelding.

Is er een plek die meer aandacht verdient?

Marion: ‘Chefchaouen is voor ons dé verrassing. Vanaf de bergweg zie je het stadje al liggen: een lavendelblauwe oase tegen groene hellingen. Wandelen door de oude kern voelt als dwalen door een levend decor; elke hoek is fotogeniek. Het blauw is overal en op steeds andere manieren verwerkt in huizen, muren, trappen en straten, wat Chefchaouen een bijna sprookjesachtige uitstraling geeft.’

Hanita: ‘Ook Fez maakte diepe indruk. We trokken vroeg de medina in, met Google Maps paraat, en zagen de stad langzaam ontwaken. Bewoners deden hun dagelijkse inkopen in de smalle straatjes, winkeltjes gingen één voor één open. Verdwaald raken is hier onvermijdelijk, en juist dat maakt Fez zo bijzonder. Dwalen, ruiken, kijken en luisteren: deze stad prikkelt alle zintuigen. Dat geldt zeker bij de beroemde leerlooierijen midden in de medina, waar we met een bosje munt tegen onze neus uitleg kregen over het arbeidsintensieve proces waarmee dierenhuiden worden verwerkt tot tassen, riemen, poefjes en meubels. Indrukwekkend en confronterend.’

Tekst gaat verder onder de afbeelding.

Zijn de accommodaties aanraders?

Hanita: ‘Zeker. We verbleven in kleinschalige riads, vaak voormalige woonhuizen die stijlvol zijn gerenoveerd, met veel oog voor detail. De binnentuinen en rooftops boden rust en vormden een prettig tegenwicht voor de intensiteit van de steden.’

Welke indruk maakte het landschap op jullie?

Marion: ‘Zodra we de steden achter ons lieten, leek het alsof we een stap terug in de tijd zetten. Niet alleen via smalle, kronkelende bergwegen, maar ook over slecht geasfalteerde routes dwars door dorpen. Mensen hangen op straat, paarden- en ezelskarren bepalen het verkeer en trainingspakken en djellaba’s maken opvallend vaak deel uit van het straatbeeld. Het land wordt hier nog met ossen bewerkt en op dorpsmarkten wordt druk gehandeld in verse producten. Dat dagelijkse leven vormt hier het landschap.’

Tekst gaat verder onder de afbeelding.

Welke ontmoeting is het meest bijgebleven?

Marion: ‘De spontane lunch bij de organisator van het congres thuis in Casablanca. Zonder planning of ceremonie schoven we aan voor couscous, terwijl de tafel zich bleef vullen met allerlei andere gerechten. Eten, eten en nog eens eten. Marokkaanse gastvrijheid in optima forma.’

Welke tips geven jullie reisprofessionals mee?
Hanita: ‘Zelf rijden is goed te doen tussen de grotere steden, maar wees voorbereid op veel politiecontroles. Pogingen om geld afhandig te maken kwamen voor; dat is jammer en zet aan het denken over het huren van een auto. Met contant geld, geduld en realistische verwachtingen blijft het echter goed te doen, en het geeft veel vrijheid.’

Als jullie één misverstand over Marokko mogen rechtzetten, wat is dat?

Marion: ‘Dat het overal druk en toeristisch is. In Noord-Marokko ontdekten wij juist authenticiteit, rust en grote contrasten, een regio die verrast en blijft hangen.’

Accommodaties
De riads waar Hanita en Marion verbleven zijn stuk voor stuk pareltjes, direct in of bij het centrum. Van alle gemakken voorzien met heel veel authentieke details in de inrichting. De dames verbleven in Villa Mandarine in Rabat, Dar Echchaouen Chefchaouen, Riad El Amine Fes en in Casablanca werd er overnacht in een hotel: Le Palace d’Anfa Hotel Casablanca.

Al meer dan 35 jaar komt hij in Spanje, maar sommige steden blijven verrassen. Voor ANVR-directeur Frank Radstake is Málaga zo’n plek die blijft veranderen, zonder haar charme te verliezen. Hij vertelt onder meer over hoe een toevallig gewonnen vliegticket leidde tot een blijvende liefde voor de stad…

Foto boven: Frank Radstake en zijn partner.

Wat maakt Málaga voor jou zo'n fijne stad? 
‘Ik kom inmiddels al meer dan 35 jaar in Spanje. In de eerste jaren eigenlijk alleen maar in Barcelona en Salamanca. Mijn eerste kennismaking met Málaga was een heel bijzondere: mijn moeder had een vliegticket gewonnen met een slagzin, maar die mocht alleen worden besteed aan de campingvlucht. Ik wilde op bezoek bij een vriendin in Salamanca en bij vrienden in Madrid, maar daar gingen geen campingvluchten heen, maar wel naar Málaga. Dus ik nam een vlucht naar deze stad om vanuit daar met de trein naar Madrid te gaan. Zowel op de heenweg als de terugweg had ik één nachtje geboekt in Málaga. Dat gaf me een mooi eerste beeld van een heel ander type stad dan ik kende in Spanje. Inmiddels herken ik de stad bijna niet meer terug van toen. Het is mooi, warm, gastvrij, jeugdig en bruisend. Toen ik mijn vriend wilde meenemen op een verrassingsreis, was Málaga eigenlijk een makkelijke keuze voor me.’ 

Tekst gaat verder onder de afbeelding.

Heb je als Málaga-liefhebber een mooie stadswandeling als tip? 
‘Als ik een wandeling zou mogen aanraden in Málaga, zou ik juist net even de stad uitgaan en de Caminito del Rey gaan lopen. Dat is een hele chille hike met prachtige uitzichten en een heel bijzonder verhaal over de locatie. Misschien niet helemaal geschikt voor mensen met extreme hoogtevrees, maar hoe dan ook heel leuk te doen (zie de foto’s met de helmen). Als je de stad wil ontdekken, zou ik aanraden om een tour te boeken.’

Heb je een favoriet restaurant in de stad, die je met ons wil delen?
‘Er zijn eigenlijk te veel goede restaurants om er één of twee te kiezen. Maar als je in Spanje stiekem (h)eerlijk en echt Italiaans wil eten in een klein boutiquerestaurant met een spannende kaart, dan zou ik Mura Mura Osteria aanraden. Ook een heerlijke plek voor een romantisch diner voor twee.’

Wat moet je als reisprofessional over Málaga uitleggen aan klanten om teleurstelling te voorkomen én om ze positief te verrassen?
‘Het zou een beetje aanmatigend zijn voor mij om een reisprofessional te vertellen hoe ze een bestemming moeten gaan verkopen. Dat kunnen ze zelf natuurlijk veel beter dan ik. Maar elke bestemming verkoopt het beste als je er zelf geweest bent, dat lijkt me voor iedereen een goed idee om te doen.’

Málaga staat erom bekend om de stad fijn te houden voor zowel inwoners als toeristen. Hoe ervaar jij het als toerist?
‘Málaga is een heerlijke stad voor elk seizoen, maar ik ga het liefst ergens tussen oktober en maart. Het klimaat is dan heerlijk, de stad minder druk en de schoonheid ongewijzigd.’Heb je aanraders net buiten Málaga?
‘Málaga heeft heerlijke stadsstranden, maar je kunt natuurlijk een eindje buiten de stad gaan zitten in Torrox, Nerja of Marbella en dan Málaga gebruiken voor een heerlijke dagtrip. Dat is ook een prima combinatie.’

Dit artikel komt uit Travelpro I van 2026. Je leest de volledige editie hieronder volledig gratis.

Met een door Schiphol aan haar partners aangekondigde vluchtreductie van maar liefst 70% voor morgen (woensdag 7 januari) staat de luchtvaart en Nederlandse reisbranche voor een grote logistieke uitdaging.

Zware sneeuwval en ijzel leggen de luchthaven al dagen lam. Dit heeft directe gevolgen voor de tienduizenden reizigers die morgen van, naar of via Amsterdam zouden vliegen. Travelpro is in het bezit van de NOTAM (Notice to Air Missions), het officiële bericht dat vanmiddag naar aviation partners is verstuurd. De inhoud laat aan duidelijkheid niets te wensen over: operators worden dringend verzocht om tussen 05:00 en 22:00 UTC hun vluchtschema rigoureus in te perken. Ondertussen vullen de landelijke media hun pagina's al dagen met verhalen van klagende reizigers en informeren hen hoe zij meer kunen krijgen dan een gratis drankje...

Reageren? Mail redactie@travelpro.nl.

Verzoek of bevel?

In de NOTAM wordt gesproken over een 'verzoek' (requested) aan maatschappijen om hun vluchten tussen 06:00 uur en 23:00 uur Nederlandse tijd (05:00 - 22:00 UTC) met 70% in te perken. Hoewel de term beleefd is, is de uitvoering voor airlines in de praktijk verplicht. Schiphol en de Luchtverkeersleiding Nederland (LVNL) bepalen namelijk hoeveel 'slots' er per uur beschikbaar zijn op basis van de veilige baancapaciteit. Als de capaciteit met 70% wordt teruggebracht, worden de start- en landingsrechten simpelweg ingetrokken. Een airline die weigert te schrappen, krijgt simpelweg geen toestemming om de motoren te starten of te landen. Maatschappijen hebben dus geen keuze; ze moeten hun operatie met de botte bijl saneren om te voorkomen dat het vliegverkeer boven Nederland volledig vastloopt.

KLM – Operatie ernstig verstoord
KLM meldt dat zij passagiers momenteel niet kunnen bieden wat zij mogen verwachten. In veel gevallen wordt een alternatieve vlucht pas dagen later aangeboden. Een extra complicerende factor is de de-icing: de voorraad vloeistof (glycol) is kritiek laag door stagnerende toelevering uit Duitsland. KLM zet momenteel eigen wagens in om vloeistof over de grens op te halen om de 25 de-icing wagens op Schiphol continu inzetbaar te houden. Blijf op de hoogte van het KLM-nieuws via de updates op de website.

Impact op de reizigersstroom

Op een normale dag verwerkt Schiphol gemiddeld 1.200 vluchten en tussen de 150.000 en 180.000 passagiers. Een reductie van 70% betekent dat ruimschoots meer dan 100.000 mensen morgen niet op hun geplande bestemming zullen aankomen. De chaos van morgen komt bovendien bovenop een week die al extreem zwaar was. In de eerste vijf dagen van 2026 kende Schiphol namelijk al evenveel annuleringen als in de eerste vier maanden van het jaar daarvoor.

Toegevoegde waarde pakketreis

Frank Radstake, directeur van de ANVR, vertelt in gesprek met Travelpro dat er sprake is van een 'ongelooflijk vervelende situatie'. Achter de schermen wordt er 'kneiterhard gewerkt' om de enorme puzzel van omboekingen en noodzakelijke verlengingen op te lossen. Maar waar reisbedrijven in het geval van de extra kosten die werden gemaakt rondom de situatie op Curacao en in Venezuela konden terugvallen op het Calamiteitenfonds, is dat in het geval van de annuleringen door winters weer niet mogelijk. Volgens Radstake laat deze crisis echter ook onmiskenbaar de kracht van de georganiseerde reiswereld zien. 'Juist nu bewijst de pakketreis zijn waarde; klanten worden volledig ontzorgd, terwijl reizigers die alles zelf hebben losgeboekt het nu ook echt zelf moeten uitzoeken', aldus de ANVR-directeur.

Voor velen in de sector is het een frustrerende realiteit dat er harder wordt gewerkt dan ooit, maar er feitelijk niets wordt verdiend aan de extra handelingen. 'Wat er door de winterse omstandigheden gebeurt, is dé definitie van overmacht. Hoewel reisorganisaties juridisch gezien verantwoordelijk zijn voor de uitvoering en bijstand, is dit maatwerk puur onbetaald extra werk', stelt Radstake. Hoewel reisbedrijven in theorie extra servicekosten mogen rekenen, heeft de klant die een pakketreis heeft geboekt daarmee ook betaald voor de service die na de boeking nodig is. Radstake benadrukt dat de sector hier laat zien waar hij goed in is: maatwerk leveren en problemen oplossen, ook al drukken de kosten zwaar op de ondernemers in de keten.

Tekst gaat verder onder de afbeelding.

Transavia – Boek zoveel mogelijk zelf om
Transavia waarschuwt dat het winterweer de vluchtschema's volledig overhoop gooit. De maatschappij verzoekt reizigers wiens vlucht geannuleerd is om niet te bellen, maar zoveel mogelijk zelf online een nieuwe vlucht te boeken via de website. De extra kosten hiervoor kunnen achteraf worden teruggevraagd. Passagiers die geen bericht hebben ontvangen, kunnen er vooralsnog vanuit gaan dat hun vlucht doorgaat. Blijf op de hoogte van het Transavia-nieuws via de updates op de website.

Overmacht

Juridisch gezien is er sprake van overmacht. Hoewel dit betekent dat maatschappijen geen financiële compensatie hoeven uit te keren, blijft de zorgplicht onverminderd van kracht. Passagiers hebben recht op eten, drinken en indien nodig een hotelovernachting inclusief vervoer. Zijn reisorganisatoren verzekerd voor deze calamiteit? Sneeuwval en ijzel in Nederland worden aangemerkt als een operationeel risico en niet als een calamiteit op de bestemming. Voor pakketreisorganisatoren betekent dit dat zij de volledige verantwoordelijkheid dragen voor de uitvoering van de reis. Kan de reis niet worden aangeboden? Dan moet de organisator een alternatief bieden of de volledige reissom restitueren. Bij een capaciteitsreductie van 70% is de kans op een succesvolle omboeking minimaal, wat betekent dat veel reizen geannuleerd moeten worden zonder dat de organisator deze schade ergens kan verhalen.

EUclaim: geen compensatie, wel zorgplicht
Expertisebureau EUclaim bevestigt dat luchtvaartmaatschappijen geen vaste compensatiebedragen (€250 - €600) hoeven te betalen, omdat extreem weer onder 'buitengewone omstandigheden' valt. Wel benadrukken zij dat de zorgplicht volledig blijft gelden. Passagiers die zelf kosten maken voor eten, drinken of een hotel omdat de airline dit niet tijdig aanbiedt, wordt geadviseerd alle bonnetjes goed te bewaren voor latere declaratie. Lees hier de blog die EUclaim schreef over het winterse weer.

De 'genadeklap'

De werkelijke genadeklap in de berichtgeving is de waarschuwing dat de ground handling mogelijk wordt gestaakt. Dit houdt in dat zelfs als een toestel technisch zou kunnen landen, er geen personeel is om koffers te lossen of vliegtuigen ijsvrij te spuiten. De veiligheid van het platformpersoneel is bij de verwachte ijzel simpelweg niet te garanderen, wat de gehele luchthaven verlamt.

Proactieve communicatie

Voor de reisprofessional draait de komende 24 uur om proactieve communicatie en verwachtingsmanagement. Het is cruciaal om de trade-kanalen nauwlettend in de gaten te houden voor speciale waivers en te voorkomen dat klanten onnodig naar de luchthaven vertrekken. Een goed gedocumenteerd dossier van alle handelingen is tot slot essentieel voor de uiteindelijke financiële afwikkeling. De komende dag zal een ultieme test zijn voor de veerkracht van de Nederlandse reisbranche.

"Ik hoop oprecht dat dit bezoek (het ANVR-Congres in Rabat, red.) bijdraagt aan de verandering van het beeld dat Nederlanders van Marokko hebben en dat we samen als reissector de schoonheid en kracht van dit land kunnen laten zien", dat zei Arjan Kers (voorzitter ANVR en directeur TUI BeNE) tijdens de openingsdag van het ANVR-Congres in Rabat (Marokko).

"In Nederland heeft Marokko jammer genoeg nog niet een imago dat het verdient als prachtig vakantieland", aldus Kers, die Ahmed Aboutaleb op het congres vroeg naar tips tijdens de presentatie van de voormalig burgemeester van Rotterdam. Aboutaleb: "Ik zie nauwelijks publiciteit van de Marokkaanse toeristische sector in Nederland. Je kan bijvoorbeeld bekende Marokkaanse Nederlanders daarin een rol geven. Daar pas ik zelf wat minder in. Maar het imago doorbreken, dat kost heel veel tijd. En dat moet je dus ook lang vol willen volhouden. Tegelijkertijd moet de sector zelf, de carriers en de reisbedrijven ook goed van zich laten horen en zich niet teveel aantrekken van de 'megafoon' waar Marokko zo'n last van heeft."

Enorme gastvrijheid

"Het thema van dit jaar; connecting people, connecting continents, connecting worlds. Het opbreken van grenzen, het bouwen van bruggen en het versterken van wederzijds begrip", aldus Kers. "Ikzelf heb Marokko al verschillende keren mogen bezoeken, hoewel ik nog nooit in Rabat ben geweest, maar telkens weer verwonderde ik me over de enorme gastvrijheid van de Marokkaanse mensen. Hun warmte, hun openheid en hun trots zijn elke keer als ik hier kom echt inspirerend."

Trotse momenten

Aboutaleb moedige ook aan om in te spelen op de evenementen die eraan komen in Marokko, zoals de Afrika Cup eind van dit jaar waarmee het land volop in de spotlights komt te staan. Ook het WK voetbal in 2030 is volgens hem zo'n moment. "Ik denk dat het goed is wanneer reisbedrijven samen dit soort mogelijkheden aangrijpen om te kijken hoe je er gezamenlijk je schouders onder kunt zetten. Het zal een tijdje duren, maar ik ben ervan overtuigd dat het mogelijk is om Marokko een goed imago te bezorgen als vakantiebestemming."

Nederland mag best wat trotser zijn op zijn eigen airlines. Dat zei de voormalige burgemeester van Rotterdam Ahmed Aboutaleb tijdens het ANVR-Congres dat momenteel plaatsvindt in Rabat (Marokko), die tijdens zijn bestuurlijke carrière duizenden vliegkilometers maakte. Hij koos voor zijn vluchten zo vaak mogelijk voor de Nederlandse carriers en mist diezelfde reflex bij Nederlanders.

“Toen ik voor mijn werk vloog, koos ik heel vaak voor de nationale carriers. Ik ben toch een beetje chauvinistisch”, vertelde hij. “Dan vlieg je met KLM naar het Verre Oosten of naar het Midden-Oosten. Voor de korte afstanden was het altijd Transavia en TUI. KLM viel alleen weg als er geen alternatief was. In heel veel landen is toch het gevoel van nationale trots heel belangrijk. Voor mij deed het iets als ik vier uur of zes uur had gevlogen met de KLM. Dan kom ik op de luchthaven en dan staat daar die blauwe kist.”

Toch ziet hij weinig terug van die trots in het publieke debat. “Wij mogen best trots zijn op onze carriers, en wij mogen die best promoten. Ik merk daar niet zo heel veel van”, constateert hij. Volgens Aboutaleb zijn Nederlanders te vaak uitsluitend op zoek naar de laagste prijs, zonder oog voor de bredere waarde van een sterke nationale luchtvaartsector.

De sector is in zijn visie niet alleen belangrijk voor het vakantieaanbod, maar ook voor de internationale positie van Nederland als handels- en logistiek knooppunt. In zijn eerdere anekdotes over Rotterdam en de wereldhandel benadrukte hij al hoe cruciaal verbindingen zijn voor het aantrekken van investeringen en kennis. Luchtvaartmaatschappijen spelen daarin volgens hem een sleutelrol.

Wie Marokko zegt, denkt al snel aan kleurrijke medina’s, geurige markten en eeuwenoude steden. Maar wie denkt er meteen aan treinen? Toch speelt het spoor een verrassend belangrijke rol in het land en tijdens het ANVR-Congres van 13 tot en met 16 november vormt het openbaar vervoer de ruggengraat van de excursies.

De trots van het Marokkaanse spoor is de TGV Al Boraq, de eerste hogesnelheidstrein van Afrika. In iets meer dan anderhalf uur glijdt hij van Rabat naar Tanger, waar deelnemers kunnen kiezen voor een dagtour vol cultuur, historie en kosmopolitische sfeer. Met snelheden tot 300 kilometer per uur voelt de reis modern en comfortabel, een scherp contrast met de eeuwenoude kasbahs en markten die je ter plaatse bezoekt.

Tekst gaat verder onder de video.

Meer dan een trein

De Al Boraq is meer dan een trein: hij symboliseert de ambities van Marokko om grenzen te verleggen en continenten dichter bij elkaar te brengen. Precies het thema van het congres: Connecting – connecting people, connecting continents, connecting businesses & connecting worlds. Reizen in Marokko is dan ook reizen door tijdlagen, van futuristisch spoorwegcomfort tot middeleeuwse straatjes.

Een netwerk vol verbindingen

Het Marokkaanse spoorwegnet wordt beheerd door ONCF (Office National des Chemins de Fer) en is een van de best ontwikkelde netwerken van Afrika. Met ruim 2.000 kilometer spoor verbindt het netwerk de belangrijkste steden van het land. De verbindingen Rabat-Casablanca, Rabat-Meknes en Rabat-Fez behoren tot de drukst bereden trajecten en worden regelmatig vernieuwd. Treinen zijn over het algemeen modern, schoon en betaalbaar, met keuze uit eerste en tweede klas. Voor de excursies tijdens het ANVR-Congres betekent dit dat steden als Casablanca, Tanger, Meknes en Fez gemakkelijk bereikbaar zijn. Wie op zaterdag instapt, hoeft alleen maar achterover te leunen: de trein brengt je snel, duurzaam en comfortabel naar het volgende avontuur.

Van station naar stad

De charme van treinreizen in Marokko zit niet alleen in de snelheid of het comfort, maar ook in de ervaring van het onderweg zijn. Vanaf de rails ontvouwt het landschap zich in lagen: vruchtbare vlaktes, wijngaarden, dorpen waar de tijd lijkt stil te staan en verre bergen die lokken. Bij aankomst in Casablanca wacht de majestueuze Hassan II-moskee, gelegen aan de oceaan. Tanger verrast met haar filmische sfeer, Meknes met haar koninklijke grandeur en Fez met een medina die je zintuigen overrompelt. En het mooiste: je komt er ontspannen aan, zonder verkeersstress.

Duurzaam en toekomstgericht

Dat juist het spoor wordt ingezet voor de congresexcursies is geen toeval. Treinreizen zijn niet alleen comfortabel, maar ook duurzamer dan reizen per bus of auto. ONCF investeert bovendien volop in modernisering: uitbreiding van het hogesnelheidsnetwerk, elektrificatie van bestaande lijnen en nieuwe stations met internationale allure. Er wordt zelfs gewerkt aan plannen om de TGV door te trekken richting Marrakech en Agadir.Reizen met betekenis
Voor de deelnemers van het ANVR-Congres betekent dit dat het thema ‘connecting’ niet alleen in de sessies centraal staat, maar ook onderweg voelbaar is. De trein verbindt steden, mensen en verhalen en maakt het mogelijk om in korte tijd verschillende gezichten van Marokko te ervaren. Of je nu kiest voor de energie van Casablanca, de mystiek van Tanger, de koninklijke allure van Meknes of de magie van Fez: de reis begint al zodra de trein in beweging komt.

Dit artikel komt uit de oktober-editie van Travelpro, die je hieronder gratis leest.

In november vormt Rabat, de hoofdstad van Marokko, het decor van het jaarlijkse ANVR-Congres. Onder het thema: connecting - connecting people, connecting continents, connecting businesses & connecting worlds, ontmoeten reisprofessionals elkaar om te leren, te inspireren en samen de toekomst van de sector vorm te geven. Rabat biedt met haar mix van erfgoed en moderniteit het perfecte decor voor dit verbindende thema.

Foto boven: Rabat. Foto ©Visit Morocco.

Hotels

Deelnemers verblijven in twee hotels, namelijk het Fairmont Residence La Marina Rabat-Salé en Tour Hassan Palace. Het stijlvolle Fairmont Residences La Marina Rabat-Salé, gelegen tussen Rabat en Salé aan de Atlantische kust. Dit moderne hotel combineert Marokkaanse elegantie met internationale luxe. Vanaf de rooftop met infinitypool en het restaurant Le Deck reikt het uitzicht ver over de rivier en oceaan. Gasten starten hun dag in ontbijtrestaurant L’Écume en sluiten af met een Marokkaans diner in Dahlia of een glas wijn in de elegante lobbybar La Verrière. Het hotel fungeert bovendien als een van de congreslocaties, met moderne zalen die ruimte bieden aan plenaire sessies en interactieve workshops.

Het Tour Hassan Palace staat sinds 1912 symbool voor luxe en Marokkaanse gastvrijheid. Het elegante hotel aan Avenue Chellah combineert Moorse architectuur met tijdloze klasse. Gasten genieten van verfijnde gerechten in Maison Arabe en Le Laurier, een uitgebreid ontbijt in The Impérial, en een ontspannen sfeer in The César. Voor een drankje lonken The Jazz Bar en Le Trendy, waar cocktails, wijn en muziek samenkomen in stijl.

Residentie

Het programma speelt zich niet alleen af binnen het hotel. Op de eerste congresdag (donderdag 13 november) gaan de congresdeelnemers eerst naar de residentie van de Nederlandse ambassadeur waarop in het Fairmont Rabat hotel de officiële opening plaatsvindt.

Tekst gaat verder onder de video.

In en rond Rabat

Rabat zelf staat sinds 2012 op de UNESCO-Werelderfgoedlijst als voorbeeld van een moderne hoofdstad met historische monumenten. Tijdens de stadstour op de tweede dag van het congres bezoeken deelnemers de imposante Hassan-toren en het Mausoleum van Mohammed V, wandel je door de schilderachtige Kasbah des Oudayas met haar witblauwe huizen en ontdek je de levendige Medina. Na de stadstour is er een lunch in de mooie Andalusian Gardens. De tuinen liggen verscholen achter de hoge muren van de Kasbah.

Een bijzondere congreslocatie is het Mohamed VI Museum voor Moderne en Hedendaagse Kunst (MMVI). Dit museum is onderdeel van de Nationale Stichting van Musea van Marokko, een netwerk van veertien instellingen dat zich inzet voor het behoud en de ontwikkeling van kunst en cultuur in het land. Het museum toont niet alleen de rijkdom van Marokkaanse en Afrikaanse moderne kunst, maar symboliseert ook de brug die Marokko slaat tussen traditie en vernieuwing.

Tekst gaat verder onder de video.

Excursies

Op de een-na-laatste dag is er de mogelijkheid om een van de volgende steden per bus en/of trein te bezoeken; Casablanca, Tanger, Meknes of Fez. In Fez wacht de grootste autovrije medina ter wereld, inclusief de wereldberoemde leerlooierijen en de Al-Qarawiyyin-universiteit, de oudste nog functionerende universiteit ter wereld. Meknes verrast met de stadspoorten van Bab Mansour, paleizen en een bezoek aan Volubilis, een Romeinse stad die eveneens op de UNESCO-Werelderfgoedlijst staat. Tanger, eeuwenlang een inspiratiebron voor schrijvers en kunstenaars, toont zijn kosmopolitische karakter met Cap Spartel en de Grot van Hercules. Casablanca laat juist de moderne kant van Marokko zien, met als hoogtepunt de indrukwekkende Hassan II-moskee, gebouwd deels boven de oceaan.

Tekst gaat verder onder de video's voer Casablanca, Tange en Fez/Meknes.

KLM-feest

De feestavond, traditioneel verzorgd door KLM, vindt plaats in Chellah. Chellah, net buiten het centrum van Rabat, is een fascinerende archeologische site waar verschillende tijdperken samenkomen. De resten van de oude Romeinse stad Sala Colonia liggen er naast de middeleeuwse islamitische necropolis van de Meriniden. Bezoekers kunnen er door smalle paden lopen tussen ruïnes van badhuizen, moskeeën en stadsmuren, terwijl ooievaars op de oude torens nestelen. Chellah biedt een interessant kijkje in de geschiedenis van Rabat en is een rustige plek om even te ontsnappen aan de drukte van de stad. Onder de sterrenhemel en tussen eeuwenoude muren komen verbinding en historie letterlijk samen.

Inspiratiebron

Met de hotels als comfortabele uitvalsbasis, sessies op iconische locaties en diners op eeuwenoude sites belooft het ANVR-Congres 2025 een unieke ervaring. De combinatie van moderne congresfaciliteiten en UNESCO-Werelderfgoed weerspiegelt het centrale thema: verbinding. Rabat toont hoe heden en verleden, Afrika en Europa, traditie en moderniteit elkaar niet uitsluiten, maar juist versterken. Een stad die inspireert en uitnodigt tot samenwerken én precies wat de reisbranche in deze tijd nodig heeft.

Eva den Breejen (24) is gestart als beleidsmedewerker duurzaamheid bij de ANVR.

Den Breejen behaalde de bachelor International Business en de master International Relations aan de Rijksuniversiteit Groningen. Tijdens haar studie volgde ze een buitenlandse minor aan de Universidad de Deusto in Bilbao en liep ze stage bij VNO-NCW en MKB-Nederland in Brussel.

Met haar achtergrond en passie voor reizen zet Den Breejen zich de komende acht maanden via het Traineeship voor Verenigingen in om bij te dragen aan een toekomstbestendige reisindustrie. De ANVR laat weten er naar ui te kijken om samen met haar de duurzaamheidsvisie verder vorm te geven. Branchegenoten krijgen binnenkort de gelegenheid om kennis te maken met Den Breejen, onder meer tijdens het komende inspiratiecongres en bij werkbezoeken in de sector.

Op 16 september 2025 organiseert de ANVR in de Jaarbeurs Utrecht het inspiratiecongres ‘Samen Onderweg naar Morgen’. Een dagvullend programma waarin de Nederlandse reissector samenkomt om werk te maken van haar duurzaamheidsambities. De reisbranche wil niet langer afwachten, maar kiest bewust voor een gezamenlijke transitie naar een toekomstbestendig, eerlijk en klimaatverantwoord bedrijfsmodel. Dit congres is een belangrijke tussenstop op weg naar 2030 en 2050 — de jaren waarin de sector haar duurzaamheidsdoelen wil realiseren.

Met de lancering van de Duurzaamheidsambitie van de Nederlandse reisbranche in 2024 heeft de ANVR duidelijk koers gezet: in 2050 moet de sector netto positief zijn – ecologisch, sociaal en economisch. Daarbij ligt de focus op directe emissiereductie, het verduurzamen van de keten en de verduurzaming van reisbestemmingen. 2030 is het eerste ijkpunt waarin aantoonbare progressie moet zijn geboekt. De ANVR heeft duurzaamheid tot een van haar speerpunten gemaakt en roept de branche op: dit is het moment om mee te bewegen.

Congres als tussenstation: van ambitie naar actie

Tijdens het Inspiratiecongres: Samen Onderweg naar Morgen worden reisorganisaties, touroperators, vervoerders, OTA’s en andere ketenpartners voorzien van handvatten, voorbeelden en concrete richtingen om hun bedrijfsvoering te verduurzamen. De dag staat volledig in het teken van stappen zetten. Op het programma staan o.a.:

• De kracht van gedragsverandering en de rol van de luchtvaart in de klimaatopgave
• De positieve lokale impact van reisbedrijven en hoe je die inzichtelijk maakt
• Hoe de internationale trein haar potentieel beter kan waarmaken
• Best practices van duurzame ondernemers: inspiratie uit de praktijk
• Dierenwelzijn en verantwoordelijkheid van de sector
• …en meer!

“Hoewel de branche grote stappen aan het zetten is, zijn we er nog lang niet”, aldus Frank Radstake, directeur van de ANVR. “De ANVR is allerlei initiatieven aan het uitrollen die de duurzaamheidstransitie moeten helpen versnellen. Tijdens het ANVR Duurzaamheidscongres praten we je bij en vragen we je ook om mee te denken over de voortgang. Of je nu al vergevorderd bent met jouw eigen ambities of nog aan het begin staat – dit congres is er voor iedereen die naast een gezond businessmodel ook impact wil maken!”

Voor wie?

Dit congres is bedoeld voor álle reisbedrijven, branchepartners en geïnteresseerden die willen dat de branche kan groeien maar óók verduurzamen. Bedrijven die willen leren, geïnspireerd willen worden en hun netwerk willen uitbreiden. Of je nu al volop bezig bent of aan het begin staat: deze dag is voor iedereen die in beweging wil komen – samen onderweg naar morgen.

Meld je nu aan!

Het congres vindt plaats op 16 september in de Jaarbeurs in Utrecht. Als lid of business partner van de ANVR kun je gratis met max twee personen deelnemen; voor meer personen hanteren we een wachtlijst. Externen en extra personen betalen €350,- per persoon. Leden en business partners van de ANVR kunnen zich inschrijven via de agenda van de ANVR – die vindt je hier. Ben je geen lid of businesspartner? Je kan je simpelweg opgeven door te mailen naar ikkomook@anvr.nl onder vermelding van je naam, telefoonnummer- en mailadres en factuurgegevens (organisatie, adres, postcode, plaats)