Liefde voor een bestemming. Bij Erik van der Waard (Internoord Travel Group) is die liefde er voor Gambia. Daarachter schuilt een heel bijzonder verhaal. 

Hoe is de betrokkenheid bij Gambia begonnen?
‘Dat is ooit begonnen toen mijn vader (Peter van der Waard, red.) jaren geleden een tussenlanding moest maken in Gambia. Op de een of andere manier pakte het land hem. Toen heeft hij een groepje vrienden verzameld en gezegd: ‘We moeten daar eens gaan kijken, want dat is bijzonder. Je zit altijd maar in die vijfsterrenhotels en in luxe, maar dit moet je ervaren’.’

Wat troffen ze aan toen ze erheen gingen?
‘Hij is er met een groepje van een man of zes naartoegegaan en nam uiteraard mijn moeder mee, die toen ook in de zaak zat. (De ouders van Erik, Peter en Gonnie, runden het reisbureau in Leeuwarden sinds de jaren ‘60 en namen het in 1988 over van Henk Kramer, red.) Er was letterlijk nog helemaal niets. Maar die groep vond het zó bijzonder dat ze zeiden: ‘We zouden hier eigenlijk iets moeten doen’. Ze richtten een stichting op en vanuit daar zijn ze begonnen met het bouwen van schooltjes en het aanleggen van waterputten voor schoon drinkwater waar mensen soms kilometers voor moesten lopen. Het viel hen op dat de kinderen totaal onderontwikkeld waren, omdat eigenlijk niemand naar school ging. Ze zaten ergens letterlijk onder een boom met een stamhoofd dat wat Arabische les gaf.’

'Het is een soort familievirus geworden'

Hoe zagen die eerste projecten eruit?
‘Het eerste schooltje werd gebouwd van zandsteen. In een mal maakten ze stenen en daar bouwden ze een eenvoudig gebouw van. Al snel gingen daar 30, 40, 50, 80, soms wel 100 kinderen naar school, dus dat was best een succes. Op een gegeven moment ging de moesson eroverheen en was het gebouw er heel slecht aan toe. Toen zeiden ze: ‘We moeten kijken of we meer geld kunnen inzamelen en dan schooltjes van betere kwaliteit bouwen’. Dat is toen gebeurd.’

Wat heeft dat uiteindelijk opgeleverd?
‘Ik ben de tel kwijtgeraakt, maar ik schat dat er inmiddels enkele duizenden kinderen onderwijs hebben gekregen op scholen waar ze echt een goede basis krijgen. Daar begint het met Engels, lezen en schrijven. Ze hebben schooluniformen, er zijn wc’s geplaatst, waterpunten aangelegd, stromend water, allemaal dat soort dingen. Heel erg veel van die kinderen kunnen door die ontwikkeling een klein salaris verdienen en kunnen daarmee nu zelf in hun onderhoud voorzien.’

Tekst gaat verder onder de afbeelding.

Had dat toen al iets met jullie reisbedrijf te maken?
‘Nee, eigenlijk helemaal niet. Wat mijn ouders daar deden, had niet veel met toerisme te maken. Thuis waren ze er constant mee bezig. Wanneer mijn vader op straat bij wijze van spreken een paar oude gymschoenen zag liggen, nam hij die mee voor Gambia. Ik werd er eerlijk gezegd toen helemaal gek van. Het was alleen maar Gambia, Gambia, Gambia. Er werden bananendozen vol met kleding naar Gambia gestuurd, maar we hebben er ook huizen gebouwd, auto’s en allerlei andere dingen naartoe gebracht. We nemen nu nog steeds kleding mee wanneer we naar Gambia gaan, dat is gemiddeld twee keer per jaar. Bijvoorbeeld oude tenues van SC Cambuur waarmee we een heel voetbalteam aankleden.’

Wanneer ben jij er zelf bij betrokken geraakt?
‘Mijn ouders waren mensen die de hele wereld al hadden gezien. Ik begon toen net een beetje in de zaak te komen. Dus ik dacht: als die mensen de hele wereld hebben gezien en dit zo bijzonder vinden, dan moet ik er toch maar eens naar gaan kijken. Toen ben ik erheen gegaan en dat heeft me meteen gegrepen. Inmiddels heb ik mijn eigen kinderen ook meegenomen en die hebben hetzelfde DNA. In december ben ik er met mijn vriendin en haar kinderen geweest en ook die hebben de liefde voor Gambia overgenomen. Het is een soort familievirus geworden.’

'Van april tot en met oktober moeten
die mensen zien te overleven'

Hoe uit zich dat bij jouw kinderen?
‘Die hebben nu ook een aantal families die ze financieel ondersteunen, waardoor die mensen eten en drinken kunnen kopen. Ze maken elke maand wat geld over, kopen spullen en helpen waar nodig. Laatst had iemand een blindedarmontsteking. Een operatie kost daar ongeveer 250 euro, dat is al snel een halfjaarsalaris voor de meeste inwoners. Dat betekent dat je met een blindedarmontsteking dus komt te overlijden. In dat soort dingen ondersteunen we ook regelmatig.’

Organiseren jullie ook reizen naar Gambia?
‘Uiteraard via ons bedrijf, maar niet in de klassieke zin als maatschappelijk project. Wij hebben lokaal wel mensen die we al heel lang kennen en vertrouwen. Dus we sturen klanten met die locals op pad. Dan ga je niet met een grote truck door de dorpen, maar gewoon met een klein autootje het echte Gambia in. Dat doen we al jaren. We verkopen Gambia relatief veel.’

Waar zijn jullie momenteel concreet mee bezig?
‘We zijn nu bezig om te kijken of we twee auto’s daarheen kunnen krijgen. We hebben twee jongens waarvan de auto’s kapot zijn. De enige manier waarop ze redelijk geld kunnen verdienen, is met vervoer. Alles gaat daar met taxi’s, voor een paar dalasis per rit. Maar zij moeten nu auto’s huren en zijn daardoor 90% van hun inkomsten kwijt aan de huur. Ik zeg altijd: Je kunt iemand beter een hengel geven en leren vissen dan ze steeds een vis geven.’

Hoe ziet het leven daar buiten het toeristenseizoen eruit?
‘Het toerisme loopt tot ongeveer maart. Dat is zo’n beetje de laatste maand met redelijk veel bezoekers. Van april tot en met oktober moeten die mensen zien te overleven. Dat is echt zwaar. In die periode helpen wij met voedsel en geld voor dagelijkse basisbehoeften, zoals gasflessen of hout voor vuur in de keuken en elektriciteit.' 

Tekst gaat verder onder de afbeelding.

Hoe heb jij het toerisme daar zien veranderen in al die jaren?
‘Het is op een indrukwekkende manier veranderd en van invloed op het dagelijks leven van de mensen. Toen wij er voor het eerst kwamen, was het vanaf de luchthaven naar het hotel Senegambia Beach, dat toen al een van de betere hotels in Kololi was, alleen maar zandweg. We konden niet buiten de deur gaan eten, want dan waren we een dag later ziek. We aten alleen in het hotel. Inmiddels ligt er een snelweg en is de horeca goed ontwikkeld en voor toeristen is het nu een stuk toegankelijker.’

Wat betekent toerisme voor Gambia?
‘Als het toerisme daar morgen wegvalt, is het land naar de klote. Het is echt essentieel om het land overeind te houden. Dat geldt overigens voor extreem veel toeristische bestemmingen. Een zwaar onderbelicht thema dat vrijwel nooit benoemd wordt door de groene vrijheidsstrijders. Sorry voor die woordkeus, maar ik erger me daar vaak kapot aan. Toerisme is een essentiële aorta voor een enorm groot deel van de wereld. En daarbij moeten we er uiteraard, met name in de sector, allemaal voor zorgen dat dit op een zo efficiënt en duurzaam mogelijk gebied gebeurt. Dat is volstrekt evident wat mij betreft. Als je ziet hoeveel aandacht bijvoorbeeld ANVR en de grote touroperators daaraan besteden, dan is dat te prijzen. Ik mis dat vaak in de discussies. ’

'Als het toerisme daar morgen wegvalt,
is het land naar de klote'

Merk je daar iets van spanningen richting blanke toeristen vanwege het slavernijverleden?
‘Nee, daar merk je echt helemaal niks van. Sterker, ik kom er al een jaar of 35 en ben daar nog nooit op aangesproken. Alleen kleine kinderen in het binnenland die een lolly of snoepje willen schreeuwen allemaal ‘Toubab’ naar je. Wat vrij vertaald ‘blanke’ of ‘witte’ betekent. Maar daar schuilt geen enkel negatief signaal achter. Moslims en christenen leven er ook dwars door elkaar in goede harmonie. Ik ben zelf niet gelovig, ik geloof alleen in karma. De Gambianen kunnen zich dat niet voorstellen dat ik niet in een god geloof. Ik zeg dan: ‘Ik kan me niet voorstellen dat er een god is die het zo heeft verdeeld. Dat ik alles heb en jullie niets’. Dan zeggen zij: ‘Onze god heeft jou naar ons gestuurd en daarom help jij ons’. Dat zegt wel iets over hoe de mensen daar zijn.’

Hoe ervaar jij de sfeer en veiligheid in Gambia?
‘De mensen zijn er supervriendelijk. Natuurlijk zal er criminaliteit zijn, maar ik heb het in al die jaren nog nooit meegemaakt. Geen overval, niet bestolen. Terwijl dat in steden als Amsterdam, Parijs of New York continu gebeurt. Je moet er wel tegen kunnen dat iedereen iets van je wil, want ze zien je als iemand met geld die in staat is de honger te stillen. Wat mij altijd opvalt: als wij daarheen komen, zijn wij voor hen multimiljonairs. Iemand met een redelijke baan in Gambia verdient misschien 50 euro per maand, maar een zak rijst kost al minimaal de helft. Dus mensen houden eigenlijk niets over. Maar ze zijn allemaal erg vriendelijk en je kunt je overal vrij bewegen. Ik durf dat in de Bronx en op plaatsen in veel steden binnen Nederland niet overal.’

In de sector gaat het steeds vaker over reizen met maatschappelijke impact. Merk je ook dat mensen er in het reisbureau naar vragen naar dit soort reizen?
‘Niet zozeer dat mensen er specifiek naar vragen, maar als ze daarheen gaan en echt het binnenland in trekken, dan worden ze wel geraakt. Dan zie je dat mensen zelf families gaan helpen en dat ze contact houden. Ik hoor dan bijvoorbeeld vanuit Gambia dat klanten die met ons naar Gambia zijn geweest elke maand 50 euro overmaken, omdat ze daarmee een gezin kunnen helpen. Dat zijn écht mooie dingen. Ook als je druppels in een emmer gooit raakt die een keer vol.’

Dit interview komt uit de Afrika-editie van Travelpro die je hieronder volledig gratis leest.

Het hoofdkantoor van Internoord Vakanties, dat al sinds beging zestiger jaren aan de Tweebaksmarkt in Leeuwarden gevestigd is, gaat verhuizen. De fysieke winkel, het callcenter, de activiteiten op online gebied (TravelNoord) alsmede het ICT-bedrijf Deo Volente Research (Multibookers) worden samen ondergebracht in een nieuw pand in het centrum van Leeuwarden. Dat laat Erik van der Waard (CEO/eigenaar Internoord Travel Group en voorzitter Dutch Travel Alliance) aan Travelpro weten. 

Daarmee verlaat Van der Waard het pand aan de Tweebaksmarkt in Leeuwarden. Van der Waard is sinds 1995 actief in de sector en nam in 2003 het bedrijf over van zijn ouders. Hij vertelde jaren geleden in een interview met Travelpro over het pand aan de Tweebaksmarkt: “Dit is ons woonhuis geweest, waar nu mijn bureau staat stond letterlijk ook mijn wieg. Mijn ouders werkten vrijwel dag en nacht, ik ken ze eigenlijk niet anders dan dat ze aan de balie zaten. Wij woonden in het begin altijd boven de zaak, dus op mijn vierde had ik al de gidsen-stickers aan mijn oren en op mijn neus hangen.”

Goed bereikbaar

In het nieuwe pand, dat Van der Waard samen met zijn ICT-compagnon Dennis Visser heeft aangekocht, wordt intrek genomen op drie verdiepingen van ieder circa 400 vierkante meter. Het nieuwe pand is gelegen in hartje centrum in een van de drukste winkelstraten van de stad (de Schrans, red.) met 25 parkeerplaatsen op eigen terrein. Ook voor wie met het openbaar vervoer komt, is het nieuwe pand op één minuut lopen van Leeuwarden NS Centraal goed bereikbaar.

Samenwonen

Van der Waard: "Dennis en ik hadden al jaren de wens om zakelijk te gaan samenwonen, maar dat kreeg wat vertraging vanwege een vleermuis uit China. Op de huidige locatie is iedere werkplek bezet en we rijden continu van de ene naar de andere locatie, dus deze geweldige nieuwe huisvesting komt echt als geroepen. Het nieuwe pand zal volgens planning Q4 van dit jaar in gebruik worden genomen. De filialen in Harlingen, Heerenveen en op de luchthaven van Groningen Airport Eelde blijven eveneens bestaan". 

Op de foto Dennis Visser en Erik van der Waard.                

Baja Bikes is al meer dan 15 jaar bekend als marktleider in duurzaam toerisme op de fiets. Ook na de afgelopen twee roerige jaren blijkt 2022 niet minder uitdagend te zijn, maar honderdduizenden toeristen weten weer aan te kloppen bij de fietstour-, fietshuur en fietsvakantiespecialist. De groei en de kwaliteit blijft echter constant, onafhankelijke reviewsite Ekomi waardeert het Nederlands tweewielersbolwerk met een 9,4.

[caption id="attachment_104338" align="alignnone" width="1024"] Baja Bikes Leeuwarden[/caption]

Topjaar 2020
Het zou het beste jaar ooit moeten worden, 15 jaar nadat Eric, Martijn en Rigtmar hun eerste fietstours gaven in Barcelona. Meer dan 100 steden en alles goed opgezet, wat kan er nog gebeuren. Maar in 2020 kwam ook bij Baja Bikes alles tot stilstand. Rigtmar Brandenburg, CEO: “We werden totaal uit het veld geslagen en krabbelden na anderhalf jaar weer op. We gebruikten de tijd om de portfolio uit te breiden van fietstours met gids naar (e)mtb-tours in de bergen, meerdaagse fietsvakanties en bijna twee keer zoveel bestemmingen”.

Hergeboorte
In het najaar van 2021 beleefde Baja Bikes een renaissance. De crisis gaf de gelegenheid om de prioriteiten te ijken, de koers weer stevig te definiëren en tot de conclusie te komen dat Baja Bikes haar kracht vindt in de focus op fietsen en klanttevredenheid.

[caption id="attachment_104339" align="alignnone" width="1024"] Baja Bikes in Parijs[/caption]

Fietsvakanties
Zo biedt Baja Bikes sindsdien, in samenwerking met Eigen-Wijze Reizen, ook fietsvakanties aan. Dit bleek een goede stap: de product-marktcombinatie is duidelijk in orde. Linda Mostert, financiën: onze klanten zijn gewend om een betrouwbaar product bij ons te vinden. Dat product is een fantastische beleving op twee wielen en die vindt plaats in een mooie, inspirerende omgeving. De fietsvakanties passen hier precies bij.”

Personeelstekorten
Na de pandemie leek alles in een rechte lijn naar boven te gaan, maar kreeg Baja Bikes te maken - net als de hele sector - met personeelstekorten en te weinig fietsen. Dieter Verhulst, product manager: “In Berlijn zijn er 60 gidsen over van de 120 die er fietsen in 2019. Dan is het aanpoten bij de huidige vraag uit de markt.” Er werden veel bezoeken afgelegd in de steden van Baja Bikes. Het doel was om zo dicht mogelijk bij de operatie te staan, en te helpen om de kwaliteit te waarborgen.

Oorlog
Daar bovenop kwam de oorlog in februari. Een deel van het team van Baja Bikes bestaat uit software engineers die in Oekraïne wonen en werken. Alles werd op alles gezet om ze het land uit te krijgen en ze op te nemen bij het hoofdkantoor in Barcelona. Soms met de hele familie erbij. Sebastiaan Hulst is CTO bij het bedrijf: “Dan heb je plotseling met hele andere problemen te maken. Een totaal nieuw niveau van stress en noodzaak presenteert zich: veiligheid, onderdak, transport, familie, papierwerk en nog veel meer. Maar we zijn er zo goed en kwaad als kon door gekomen.”.

Schiphol
Momenteel leidt ook Baja Bikes onder de drama’s op Schiphol: annuleringen, omboekingen en boze klanten zijn aan de orde van de dag. Lynn Jacobs, operations: “Mensen zijn boos op Schiphol en reageren dat soms op ons af. Daar reageren we op met een luisterend oor, flexibiliteit en oplossingen.”.

Focus op tevreden klanten en “gewoon je werk doen”
Ondanks alles is Baja Bikes goed op koers gebleven. Door in te zetten op de relaties in het team, en te blijven focussen op contact met klanten en partners, is de marktleider in fietstoerisme niet van de weg geslagen. Rigtmar: “We merken keer op keer dat de focus op je klanten, je partners en je product essentieel is. Geen poeha, gewoon je werk doen en er staan voor je klanten.”

Dat lijkt zo simpel, maar toch ziet Brandenburg dat de meeste spelers in de markt het nalaten. “Ik vind het onbegrijpelijk dat een aanbieder van welke markt dan ook, maar zeker toerisme, het niet doet. Dan heb ik het over de telefoon opnemen, reageren op contactaanvragen en je niet verstoppen achter keuzemenu’s bijvoorbeeld. Wij zijn 7 dagen per week beschikbaar en Baja Bikes blijft zich onderscheiden door “gewoon je werk te doen” en service te leveren.”

Wat wachter nog voor de rest van het jaar? “We vragen alleen maar dat rest van het jaar “normaal” verloopt, er vrede komt en we lekker doorbouwen aan dit prachtige bedrijf.”

Per direct starten er nieuwe verbindingen vanuit Nederland naar Frankrijk. Vanuit Amsterdam en Rotterdam zijn Beaune, Dijon, Langres, Chalon-sur Saône, Lyon en Lens voor het eerst rechtstreeks bereikbaar. Lille is aangesloten aan Delft, Utrecht en vanuit Friese/Noord-Hollandse steden Leeuwarden, Wieringerwerf, Harlingen en Den Oever kun je rechtstreeks naar Lille en Lens. Ook Valenciennes, Nancy, Mulhouse, Colmar, Strasbourg en Parijs hebben nieuwe verbindingen met Nederlandse steden. Jesper Vis: “De spoorwegstakingen in Frankrijk hadden een grote invloed op onze business. Tussen Nederland en Frankrijk waren er in sommige weken 40% meer passagiers dan afgelopen jaar. Binnen Frankrijk hebben we in het tweede kwartaal van dit jaar 60% meer passagiers vervoerd dan in 2017.”

FlixBus heeft de dagelijkse frequentie tussen Amsterdam en Brussel verhoogd naar 26 keer per dag en zal twee keer zo vaak tussen Parijs – Amsterdam en Brussel - Parijs rijden. Jesper Vis, directeur FlixBus Benelux: “De vraag op deze trajecten is in de laatste jaren enorm gegroeid. Maar vooral in de laatste weken, als gevolg van de stakingen in Frankrijk en de verhoogde prijzen voor de Benelux-trein, zien we een toenemende belangstelling.” Tot slot worden ook de trajecten tussen Amsterdam/Rotterdam/Utrecht en Lille, tussen Den Haag en Parijs of tussen Rotterdam en Parijs vaker bediend.

Begin juli voegt FlixBus zeven nieuwe haltes in Noord-Holland en Friesland aan haar netwerk toe. Leeuwarden, Wieringerwerf, Harlingen en Den Oever hebben per direct een rechtstreekse verbinding met Amsterdam, Rotterdam, Den Haag, Gent, Kortrijk, Lille en Lens. Zandvoort en Haarlem zijn aan Berlijn en Osnabrück aangesloten en Alkmaar is verbonden met Parijs, Antwerpen en Gent. Drachten, een FlixBus-halte sinds 2016, is nu ook vanuit Rotterdam en Den Haag bereikbaar.