Danielle van Oeveren werkt al jaren als reisprofessional en specialiseert zich als ZRA bij The Travel Club onder andere in de verkoop van cruises. Travelpro vraagt haar naar tips als het gaat om up- en cross-selling in de cruisewereld.

Wat is er voor jou als reisagent veranderd als het gaat om de verkoop van cruises?
‘Waar ik eerst vooral gericht was op de grotere cruiseschepen, kreeg ik al snel in de gaten dat er heel veel leuke en goede kleinschalige boutiquecruiseschepen zijn. Klanten die geen first-time-cruisers meer zijn, probeer ik naar dat soort schepen te boeken. Dat type schepen vind ik persoonlijk ook heel leuk. Je hebt er betere à-la-carterestaurants en meer vierkante meters per persoon.’

Als je een klant hebt die een binnenhut wil, is het dan lastig om deze te upgraden naar een andere soort hut?
‘Dat ligt eraan hoe de klant erin staat. Sommige mensen zeggen dat ze de hut alleen gebruiken om te slapen en te douchen. Ik begin er dan bijvoorbeeld over dat je in een binnenhut geen verschil hebt tussen dag en nacht, maar eerlijk gezegd ben ik niet zo bezig met het upsellen van een binnenhut. Ik richt me meer op het upsellen naar een andere klasse. Ik verkoop bijvoorbeeld veel Yacht Club van MSC. Die klanten krijg ik vervolgens weer niet zo makkelijk naar een nóg luxere rederij, omdat zij de gezelligheid van een groot schip juist leuk vinden. Ze kunnen wel naar beneden, naar de drukte en gezelligheid, maar die drukte kan niet naar hen toe.’

Tekst gaat verder onder de afbeelding.

Heb je nadat de boeking is gemaakt ook nog een moment waarop je met up- en cross-selling bezig bent?
‘Als een boeking ver van tevoren is gemaakt, maak ik altijd nog een afspraak. Dan doen we samen de online check-in, voeg ik de paspoorten toe en laat ik de excursiemogelijkheden zien. Ik bied dan meteen de mogelijkheid om excursies bij te boeken en raad vaak een drankenpakket aan, omdat je dat er meestal wel uithaalt. Klanten zijn altijd blij met die tips. Het is ook een reden dat ze bij mij terugkomen en het levert mij natuurlijk extra commissie op.’

Hoe zit het als klanten zelf aan boord upgrades regelen? Krijg je dat nog door?
‘Nee, dat krijg je niet meer door. Maar als klanten eenmaal op luxe rederijen zitten, weet je vaak wel dat het repeaters worden. Ik geef mijn klanten tegenwoordig ook altijd een tip mee: als ze tijdens de cruise alweer nadenken over een volgende cruise, boek die dan aan boord. Rederijen zijn daar tegenwoordig heel transparant in. Ze vragen netjes of de klant de reis weer via mij als reisagent wil laten lopen. Mijn klanten zeggen meestal ja. Vaak checken ze het ook nog even bij mij en dan adviseer ik ze juist om het te doen, omdat ze aan boord vaak extra korting krijgen die ik hen niet meer kan bieden. Als klanten eenmaal aan boord zijn, zitten ze helemaal in the mood.’

Tekst gaat verder onder de afbeelding.

Er zijn heel veel rederijen. Hoe blijf je op de hoogte van alle extra’s die je kunt boeken?
‘Ik lees veel en volg verschillende webinars en trainingen van de rederijen.’

Heb je weleens bijzondere dingen meegemaakt als het gaat om up- en cross-selling?
‘Een leuk voorbeeld, al is het wel even geleden, is een upgrade die een klant kreeg. Hij had geen Yacht Club geboekt, maar kreeg van MSC Cruises alsnog een upgrade, omdat hij in het verleden al vaak Yacht Club had geboekt.’

Heb je nog gouden tips voor collega’s die net zijn gestart in het vak?
‘Verkoop vooral veel cruises, want die zijn makkelijker te verkopen dan een pakketreis, vind ik. Het is echt booming. Negen van de tien keer krijg je een tevreden klant terug en vaak worden het repeaters. De commissie op cruises is bovendien goed. Ik denk dat we als reisagenten eigenlijk af moeten van de sterke focus op pakketreizen.’

Dit artikel komt uit Travelpro #3 van 2026. Hieronder lees je de volledige editie van het magazine gratis.

De Avila Academy blijkt een schot in de roos. Op het kantoor van Avila Reizen in Haarlem vond vandaag de eerste editie plaats waar 50 (zelfstandige) reisagenten op afkwamen. Het thema: Latijns-Amerika. Travelpro sprak Hilda van der Wel-Gonzalez (mede-oprichtster en directeur Avila Reizen) over de eerste editie en de reacties uit de branche op de lancering van de Avila Academy.

Hoe is er gereageerd door reisagenten op de ‘Avila Academy’?
'De reacties waren enorm positief. Veel reisagenten vonden het een geweldig initiatief om een inspirerende middag in Haarlem te combineren met verdieping in Latijns-Amerika. Ze gaven aan het bijzonder waardevol te vinden om ons team van vijf Latijns-Amerikaspecialisten face-to-face te ontmoeten en zo letterlijk een gezicht te krijgen bij Avila. Ook zorgde de Academy voor meer duidelijkheid over het verschil tussen Avila Reizen en Avila Experience, onze eigen DMC in Latijns-Amerika. Daarnaast werden de praktische tips, achtergrondinformatie en ‘ins & outs’ van het continent erg gewaardeerd.'

Waarom zijn jullie van start gegaan met de Academy?
'We beschikken over een prachtige ruimte op ons kantoor en merkten dat veel van onze partners – reisbureaus en ZRA’s – behoefte hebben aan extra verdieping per land en bestemming. Dit leek ons het perfecte moment om die kennis te delen, maar ook om persoonlijker met elkaar te verbinden. We willen een plek creëren waar inspiratie, kennisdeling en groei samenkomen, en waar reisprofessionals niet alleen leren, maar ook echt een band opbouwen met ons en met elkaar.'

Hoeveel reisagenten hebben zich aangemeld voor de eerste editie?
'Voor de eerste editie hebben zich 50 reisagenten aangemeld. Dat was boven onze verwachting en daar zijn we ontzettend dankbaar voor. De deelnemers kwamen uit alle hoeken van Nederland en zelfs uit België, en kozen bewust voor een middag in Haarlem om zich verder te verdiepen in Latijns-Amerika.'

Tekst gaat verder onder de afbeelding.

Voor wie is het meedoen aan een Academy-middag een aanrader?
'De Avila Academy is er voor alle reisbureaus en ZRA’s die hun kennis willen verbreden of verdiepen. Of je nu al veel naar een bestemming boekt of juist nog weinig: extra kennis helpt je om voorbereid te zijn wanneer er een aanvraag binnenkomt. Je krijgt inzicht in de geschiedenis en diversiteit van het continent, leert praktische tips en verborgen parels kennen, ontmoet al onze specialisten én collega-reisprofessionals. En dat alles in een ontspannen setting met hapjes, drankjes, muziek en volop ruimte om te netwerken – een middag die je eigenlijk niet wilt missen.'

Lopen de boekingen naar Latijns-Amerika goed?
'Zeker. We zijn al 15 jaar specialist in Latijns-Amerika en zien nog steeds een sterke en stabiele vraag. Binnen Avila hebben we hier ook de meeste specialisten zitten. Daarnaast merken we dat partners ons goed weten te vinden voor al onze bestemmingen. Als eigenaren van Avila Experience (DMC’s in onder andere Chili, Colombia, Peru, Mexico en Panama), zien we dat vraag en aanbod binnen Latijns-Amerika onverminderd groot blijven.'

Tekst gaat verder onder de afbeelding.

Kan je iets vertellen over de uitbreiding van het aanbod van Avila Reizen in Latijns-Amerika?
'Binnen Latijns-Amerika dekken we inmiddels vrijwel de hele regio, maar we blijven dromen en ontwikkelen. Zo willen we Suriname, Guyana en Frans-Guyana verder uitbouwen, evenals kleinere landen zoals Uruguay en Paraguay. Vanuit Avila Experience kijken we daarnaast naar de mogelijkheid om in de toekomst eigen kantoren te openen in Costa Rica en Brazilië.'

Met welke workshop werd er afgesloten?
'De middag werd afgesloten met een interactieve en inspirerende workshop waarin alle opgedane kennis samenkwam. We zijn daarbij enorm dankbaar voor de steun van de verkeersbureaus van Costa Rica en Peru, en onze Galapagos-cruisepartner, die deze dag mede mogelijk hebben gemaakt. De aanwezigheid van de ambassadeur van Panama als special guest was een grote eer, waar we zeer dankbaar voor zijn. Na een persoonlijke presentatie over mijn eigen liefde voor het Latijns-Amerikaanse continent sloten we de dag feestelijk af met een salsaworkshop, een dj met Latijnse muziek en heerlijke hapjes. Het was een geweldige dag. Op naar de volgende editie op 21 mei, met het thema Amerika & Caribbean. Daar hebben we ontzettend veel zin in. De agenda voor de volgende edities is te vinden via https://www.avilareizen.nl/avila-academy.'

Tiqets begon in 2014 met een helder doel: cultuur toegankelijk maken voor reizigers wereldwijd. Inmiddels is het platform uitgegroeid tot een internationale speler in museum- en attractietickets en onderdeel geworden van Expedia. Mede-oprichter Luuc Elzinga kijkt in gesprek met Travelpro terug op twaalf jaar bouwen, innoveren en overtuigen. ‘Onze grootste concurrent was nooit een ander platform, maar het restaurant om de hoek.’

Waarom zijn jullie Tiqets in 2014 gestart?
‘We merkten dat wanneer je in een stad bent, je vaak denkt: wat is hier eigenlijk te doen? En als je dan iets vindt, hoe kom je aan kaartjes? Dat klinkt simpel, maar dat was het zeker niet. Taalbarrières, betaalmethodes, onduidelijke websites, het was allemaal versnipperd. Wij wilden dat oplossen met één platform, in meerdere talen, met lokale betaalmethodes. Zodat iemand uit Spanje in Italië net zo makkelijk een ticket kan kopen als een Nederlander in Parijs.’

Wie is de grootste concurrent van Tiqets?
‘Onze grootste concurrent was nooit een ander ticketplatform, maar het feit dat mensen gewoon niets doen. Dat ze een stad bezoeken en uiteindelijk op een terras blijven hangen. Terwijl een goede experience je reis zoveel rijker maakt.’

Tekst gaat verder onder de afbeelding.

Wat bedoel je met rijker?
‘Neem de Sagrada Família. Als je daar naar binnen loopt zonder context, is het al indrukwekkend. Maar als je met een gids gaat, hoor je de verhalen achter Gaudí’s ideeën. Dan wordt het magisch. Dat geldt ook voor het Louvre of het Rijksmuseum. Mensen rennen vaak naar de Mona Lisa of de Nachtwacht, maken een foto en lopen weer door. Maar met een gids, met goede uitleg en audioapparatuur, beleef je het echt. Wij hebben altijd geprobeerd mensen te verleiden niet alleen een ticket te kopen, maar ook een tour. Ja, dat is duurder. Maar het is ook een veel rijkere ervaring. De meerprijs weegt honderd keer op tegen wat je ervoor terugkrijgt.’

Hoe zorg je dat mensen kiezen voor zo’n uitgebreidere ervaring?
‘Door het goed te presenteren. Op de website van een museum kun je vaak alleen een standaardticket kopen. Wij bieden daarnaast tientallen tours aan, in verschillende talen. Dus als iemand Japans spreekt en in Barcelona is, kunnen wij een Japanstalige tour door de Sagrada Família aanbieden. Dat is een wereld van verschil. Het draait om de zichtbaarheid van alternatieven. Als je ze niet toont, worden ze niet gekozen.’

Tekst gaat verder onder de afbeelding.

Tiqets heeft grote namen als partner, zoals het Louvre, het Vaticaan en de Sagrada Família. Hoe krijg je dat voor elkaar?
‘Door jarenlang te doen wat je belooft en te beloven wat je doet. Zo simpel is het. We hebben musea geholpen nieuwe doelgroepen te bereiken, internationaal zichtbaar te worden en hun processen te moderniseren. Een mooi voorbeeld is het Empire State Building. Toen ik daar in 2017 of 2018 kwam, werkten ze nog met papieren tickets. Ongelooflijk, maar waar. Ik had een gesprek met de directeur daar, een echte Amerikaanse zakenman. Hij zei: “Maar we kunnen toch geen barcode op een telefoon scannen?” Dus ik kocht een ticket, zette de barcode op mijn telefoon en liet zien dat het systeem niet veilig was. Hij schrok zich rot. Dat gesprek leidde ertoe dat wij als eerste de barcodes digitaal konden inkopen in plaats van honderdduizenden papieren tickets. Daarmee help je zo’n iconisch bedrijf echt vooruit.’

Corona heeft de sector flink veranderd. Wat betekende dat?
‘Een enorme versnelling in digitalisering. Tijdsloten werden belangrijk. Musea moesten communiceren over mondkapjes en capaciteit. Wij hebben geholpen dat proces soepel en klantvriendelijk te maken. Een experience begint niet bij de entree van een museum. Het begint bij het boeken van het ticket. En het eindigt niet bij de uitgang. Je wilt dat iemand na afloop denkt: dit was zo goed, wat kan ik nog meer doen? Die verlenging van de ervaring, daar hebben we veel aandacht aan besteed.’

Zijn er samenwerkingen die je graag had gewild, maar nooit gelukt zijn?
‘Ja, het Anne Frank Huis. Dat heeft ervoor gekozen niet met commerciële partijen samen te werken. Dat respecteer ik, maar ik blijf het jammer vinden. Niet eens vanwege de ticketverkoop, maar vanwege onze marketingkracht. Wij vertellen wereldwijd verhalen via onze kanalen en via onze B2B-partners die onze content gebruiken. De zichtbaarheid die we kunnen bieden, is enorm. We hebben duizenden partners overtuigd, maar niet iedereen. Dat hoort erbij.’

Welke tips heb je voor reisagenten?
Luuc Elzinga (Tiqets): ‘Begin niet met de vlucht en het hotel. Begin met de vraag: wat wil je daar beleven? Welke ervaring wil je mee naar huis nemen? Als iemand zegt: ik wil absoluut naar de Sagrada Família met een gids, of ik wil een foodtour in Rome, dan heb je meteen emotie in het gesprek. Daarna regel je de vlucht en het hotel. Dat komt wel. Conversie begint bij beleving. Zeker als je één-op-één met klanten praat, kun je dat gesprek veel beter voeren dan een website. Gebruik die kracht.’

Jullie zitten vooral in musea en attracties. Hoe zit het met de wintersport?
‘We hebben ons altijd gefocust op cultuur en stadsexperiences. Wintersport digitaliseert ook snel, maar dat is een andere wereld. Wij zitten meer in foodtours in Rome, fashiontours in Milaan, dat soort experiences.’

Wat kan de Nederlandse reissector beter doen als het gaat om experiences?
‘Ik vind dat we in Nederland helemaal niet slecht bezig zijn. We zijn innovatief, ondernemend, dat zit in ons DNA. Maar traditioneel adverteren we met vluchten en hotels. Terwijl de reden om te reizen vaak de experience is. Als je een aanbieding ziet, is het meestal: vlucht + hotel voor een mooie prijs. Ik zie nu steeds vaker pakketten met experiences erbij. Dat is een goede ontwikkeling.’

Zie je een verschuiving in het boekingsgedrag?
‘Absoluut. Vroeger werden experiences vaak ter plekke geboekt. “Wat zullen we vandaag eens doen?” Nu zie je dat mensen eerst hun toegang tot bijvoorbeeld het Colosseum of het Vaticaan vastleggen en daarna pas hun vlucht en hotel boeken. Dat is een interessante verschuiving. Experiences worden steeds vaker het startpunt van de reis. En dat maakt het voor grote spelers ook interessant. Het is niet alleen een add-on bij een vlucht of hotel, maar een ingang naar de hele reis.’

Tekst gaat verder onder de afbeelding.

Waarom beginnen veel gesprekken toch over de vlucht en accommodatie?
‘Dat is hoe we het altijd hebben gedaan. Maar de wereld verandert. Mensen reizen voor herinneringen, niet voor een bed. Dat bed is belangrijk, maar het is ondersteunend. Kijk naar reclame voor het Caribisch gebied. Je ziet zelden alleen een hotelkamer. Je ziet mensen snorkelen, zeilen, of dolfijnen spotten. Dat zijn experiences. Die staan centraal in het verlangen. Verkoop niet alleen waar iemand slaapt. Verkoop wat iemand beleeft. Dáár begint de reis.’

Dit artikel komt uit Travelpro #3 van 2026. Hieronder lees je de volledige editie van het magazine gratis.

Van net buiten de top 100 naar nummer 1 in één kwartaal: Sanne Hubers (Travelcenter De Wit/Best of Travel) maakte een opvallende sprong in de Smile Society-ranking van Sunny Cars. Door Sunny Cars werd erover gezegd: ‘Een mijlpaal die we nog nooit hebben gezien’. Hoe pakte Sanne dit aan?

Van ‘net niet’ in de lijst naar de absolute nummer één-positie in amper drie maanden: wat heb je concreet anders gedaan?
‘In dit kwartaal heb ik erg veel reizen naar Zuid-Afrika geboekt, waardoor ik veel huurauto's kon inboeken. We boeken veel reizen naar het noorden en het zuiden, maar dit kwartaal hadden we ook erg veel reizen waarbij noord en zuid werden gecombineerd, waardoor ik door één reis naar Zuid-Afrika al twee huurauto's kon boeken. In de gesprekken heb ik de huurauto extra benadrukt en uitgelegd hoe waardevol het voor de klant is om deze erbij te hebben, wat de boeking nog completer maakt.’

Tekst gaat verder onder de afbeelding.

Je vertelde dat de eerdere ‘niet-notering’ je in de hoogste versnelling zette. Ben je een bewuste tactiek gaan toepassen tijdens verkoopgesprekken?
‘Inderdaad, ik kreeg bericht dat ik nét buiten de top 100 viel. Dat motiveert natuurlijk om nog meer boekingen te maken. Ik heb geen specifieke tactiek toegepast, maar in de gesprekken heb ik er wel bewust op gelet om de huurauto goed te benoemen, inclusief alle verzekeringen, extra’s en het gemak van Sunny Cars. Zo kan de klant zorgeloos op reis gaan, zonder onverwachte kosten of verrassingen ter plaatse.’

Hoe integreer jij autohuur in een standaard verkoopgesprek? Is het een ‘by the way’ aan het eind, of begin je er al direct over?
‘In een gesprek moet vanaf het begin duidelijk zijn of het om een selfdrive gaat. Is dat het geval, dan vertel ik de klant direct hoe prettig het is om een auto via Sunny Cars te boeken en wat de voordelen zijn. Op die manier is de klant meteen overtuigd en kunnen wij de auto altijd als onderdeel van de reis meenemen.’

Veel reisagenten vinden cross-selling lastig. Wat is jouw ‘gouden tip’ om een klant die twijfelt over de prijs toch te laten boeken?
‘Rustig uitleggen wat ze ervoor terugkrijgen: duidelijkheid en zekerheid, vertrouwen, goede voorwaarden en geen verrassingen achteraf. Zeker bij autohuur vinden klanten het prettig om zeker te weten dat alles goed geregeld is. Vaak helpt het ook om het even te vergelijken: wat kost het als je ter plaatse nog extra’s moet bijboeken? Dan zien ze dat ‘goedkoop’ niet altijd voordeliger is.’

In hoeverre gebruik je de extra services van Sunny Cars (zoals de Flexservice of Geen Waarborg) als upsellinginstrument om de klant te ontzorgen?
‘De Flexservice bieden we standaard aan bij iedere boeking. De optie ‘Geen Waarborg’ is voor de bestemmingen die ik vaak boek, helaas niet altijd beschikbaar. Ik kijk wel altijd naar mogelijkheden voor extra opties, zoals bijvoorbeeld een GPS, zodat we de boeking verder kunnen uitbreiden en beter kunnen afstemmen op de wensen van de klant.’

Tekst gaat verder onder de afbeelding.

Merk je dat klanten door de huidige reistrends (meer behoefte aan vrijheid en beleving) makkelijker ‘ja’ zeggen tegen een huurauto dan voorheen?
‘Ik merk inderdaad dat klanten veel behoefte hebben aan vrijheid. Ze willen onderweg vaak even stoppen wanneer ze iets moois zien, en dat gaat met een taxi of transfer lastiger. Met een huurauto kun je echt gaan en staan waar je wilt, iets wat je anders niet hebt.’

Je gaat zelf naar Zuid-Afrika en boekt uiteraard een auto. Hoe helpt jouw eigen reiservaring bij het verkopen van autohuur aan klanten?
‘Met eigen reiservaring kan ik klanten makkelijker een auto aanraden, omdat ik kan laten zien wat ze anders zouden missen. De stops die ik onderweg zelf maak (soms nog een stukje lopen na het parkeren) zijn plekken die je zonder huurauto niet makkelijk bereikt. In gesprekken kan ik vertellen waar ze zeker moeten stoppen en uitleggen dat een huurauto nodig is om al deze leuke stops onderweg te kunnen maken.’

Zuid-Afrika is een typische ‘autohuurbestemming’. Hoe pak je de verkoop aan voor bestemmingen waar autohuur minder vanzelfsprekend is?
‘De auto’s die ik boek zijn meestal voor bestemmingen waar autohuur gebruikelijk is. Is dat minder vanzelfsprekend, dan bespreek ik hoeveel de klant onderweg wil zien en hoeveel flexibiliteit en vrijheid ze tijdens hun reis willen hebben. In veel gevallen realiseren klanten zich dan dat een huurauto juist veel extra mogelijkheden biedt.’

Wat is volgens jou het sterkste argument om bij een specialist als Sunny Cars te boeken, in plaats van dat de klant het zelf online (of ter plaatse) regelt?
‘Sunny Cars biedt allereerst een hele fijne service; als er iets is, word je altijd goed geholpen. Wat ik daarnaast echt belangrijk vind, is dat een auto volledig verzekerd is. Ter plaatse hoef je dus niet na te denken over extra verzekeringen. Bij Sunny Cars is alles vooraf al geregeld, zodat je volledig ontzorgd op reis gaat.’

Je bent nu officieel ambassadeur. Hoe ga je die rol invullen om ook collega’s bij Travelcenter De Wit te enthousiasmeren voor de Smile Society?
‘Ik denk dat bijna al mijn collega’s al erg enthousiast zijn over de Smile Society en Sunny Cars. Binnen Travelcenter De Wit vinden we het allemaal leuk dat de top 100 bestaat. Het motiveert ons om zoveel mogelijk huurauto’s te boeken, zodat er altijd iemand van ons op de lijst staat. Dat lukt gelukkig ook regelmatig, en natuurlijk willen we dat graag zo houden.’

De lat ligt nu hoog: wat is je doel voor het volgende kwartaal? Ga je voor de ‘back-to-back’ nummer één-positie?
‘Uiteraard ga ik er dit kwartaal weer voor om een mooi plekje in de top 100 te behalen. Opnieuw op nummer één staan zou natuurlijk fantastisch zijn, maar mijn doel is in ieder geval om weer in de lijst te komen!’

Dit artikel komt uit Travelpro #3 van 2026. Hieronder lees je de volledige editie van het magazine gratis.

Van het verhaal van Cantal Bakker en het door haar in Marrakech opgerichte Pikala Bikes zou zo een Disney-film kunnen worden gemaakt. Net als de geest uit de magische lamp van Aladdin, laat Pikala door de fiets wensen in vervulling gaan. Voor toeristen opent de fiets een authentiek Marrakech, voor jongeren een toekomst.

Foto: Cantal Bakker (rechts).

De eerste keer dat ik Cantal ontmoette, was in Marrakech, in een klein parkje (Jardin Sidi Bou Aamer, red.) naast de Pikala-werkplaats vol feloranje fietsen. Voor onze neus trok het chaotische stadsleven in volle intensiteit aan ons voorbij. Inmiddels is Pikala gegroeid, is er naast Marrakech een dependance in Agadir en werken er zo’n 68 jongeren. Cantal: ‘Ze krijgen bij ons skills for life via trainingen en daarnaast hebben ze hier een parttime job die ze kunnen combineren met hun studie. Deze jongeren kunnen vaak zelf niet reizen, maar de wereld komt naar hen toe.’

Tekst gaat verder onder de afbeelding.

Bevrijd

Cantals verhaal begon in 2015, toen ze Marrakech voor het eerst bezocht. ‘Het was een enorm gekrioel en iedereen wil je wat verkopen. Daarnaast heb je de infrastructuur van de stad: smalle straatjes waarin ik mijn weg niet kon vinden. De Marokkanen zijn hartstikke aardige mensen, maar op een gegeven moment was ik wel klaar met alle verkopers.’ Als Nederlandse ging ze op zoek naar een fiets. ‘Op de fiets voel ik me vrij en kan ik niet steeds staande worden gehouden door verkopers.’ Maar fietsen bleken er nauwelijks te zijn. ‘Het bleek dat niemand aan fietsverhuur deed.’ Uiteindelijk vond ze via een oude man een fiets. ‘Toen ik met mijn partner door de stad fietste, opende Marrakech zich voor mij. Iedereen vergat zijn script, niemand wilde meer iets aan mij verkopen. Mensen lachten naar ons, kinderen renden achter ons aan. Ik had me door de fiets bevrijd van het toeristenjuk. Als Nederlander word je geboren op een fiets, maar hier voelde het alsof ik in een limousine zat. Ik had nog nooit meegemaakt dat een fiets zoveel verschil kon maken.’

Tekst gaat verder onder de afbeelding.

Tegenwind

Toen ze haar plannen met anderen deelde, kreeg ze vooral sceptische reacties. ‘Ik was 24 jaar, blond haar en blauwe ogen, ik kende niemand in Marokko, sprak de taal niet en wist niets van het repareren van fietsen’, zei ze. ‘Volgens velen was ik dus een totale misfit om mijn bedachte project van de grond te krijgen.’ Toch liet ze zich niet ontmoedigen. ‘Ik was pas 24 jaar, ik had geen huis, geen kinderen, mijn ouders waren in goede conditie, dus het was dé tijd om dit risicovolle idee waar te maken.’ Ze begon klein. ‘Ik begon met het verzamelen van fietsen in Nederland en die verscheepten we naar Marokko. Vrienden namen ze stuk voor stuk mee in het vliegtuig als ze me kwamen opzoeken. Ondertussen had ik een miniwerkplaats gecreëerd waar ze werden opgeknapt. Het was een hele primitieve start.’

Toeristen en de stad

Diezelfde ervaring had ik toen ik met haar en haar team door Marrakech fietste. We reden door de medina, langs markten en pleinen, door smalle steegjes en naar de rand van de stad en zagen het dagelijks leven zich voor onze neus afspelen. Mensen keken op, glimlachten, maakten ruimte. Het was geen toeristische ervaring, maar een menselijke. ‘Op de fiets leer je echt de mensen en de stad echt kennen. Er zijn zoveel mooie plekken die je niet ziet als je niet op de fiets gaat. Terwijl ik dat ervaarde, dacht ik: dit wil ik delen, want dit moeten toeristen gaan doen.’ Maar haar idee ging verder dan alleen toerisme. ‘Marrakech heeft zijn uitdagingen, bijvoorbeeld op het gebied van stadsvervuiling en mobiliteit. Ik wilde iets ontwikkelen waarmee ik toeristen een fantastische ervaring kon geven en anderzijds een bijdrage kon leveren aan het verduurzamen van de stad. Het is geweldig wat je door middel van toerisme kunt bereiken.’ De fiets opende meerdere deuren voor Cantal, die politici van over de hele wereld ontmoette, waaronder Mark Rutte (destijds minister-president van Nederland), VN-vertegenwoordigers, CEO’s van grote bedrijven en Marokkaanse ministers. ‘Een goede relatie met de lokale autoriteiten is ontzettend belangrijk en hun waardering voor ons project wordt weerspiegeld in de geweldige locatie die ze ons hebben toegewezen, waar we niks voor hoeven te betalen.’

Tekst gaat verder onder de afbeelding.

Jeugd

Langzaam groeide het project. Niet alleen als organisatie, maar vooral als gemeenschap. ‘In feite gebruiken wij de fiets om onze doelstellingen te bewerkstelligen’, legde ze uit. ‘Wij willen jonge Marokkanen de kans bieden zich te laten opleiden tot fietsenmaker, want er is veel jeugdwerkloosheid in de stad. Daarnaast leiden we jongeren op tot gids en geven we fietslessen, bijvoorbeeld aan meisjes en moeders. Op scholen geven we les in verkeersveiligheid, onder andere door fietslessen en het stripfiguurtje Lala Pikala (vertaald: fietsmeisje).’ In de werkplaats zag ik wat ze bedoelde. Jongeren werkten er met concentratie en trots. Sommigen maakten een praatje met bezoekers, anderen sleutelden onverstoorbaar verder. ‘In onze organisatie laten wij zien dat jongeren talent hebben, dat ze grappig zijn, ze zijn witty en ze zijn klaar om initiatief te nemen’, aldus Cantal. ‘Ze krijgen hier niet alleen technische vaardigheden, maar ook zelfvertrouwen.’

Authentieke ontmoetingen

Tijdens mijn fietstocht werd duidelijk hoe belangrijk die menselijke kant is. Onze gids vertelde niet alleen over de stad, maar ook over zijn eigen leven. Cantal: ‘Tijdens een fietstocht voel je de wind, je ziet de kleuren, je krijgt contact en je maakt de tour met een van de jongeren die wij hebben getraind. Zij vertellen niet alleen verhalen over de toeristische attracties, maar ook over hoe het is om in Marokko op te groeien, om hier te leven.’ Elke tour is anders. ‘We willen er echt voor zorgen dat toeristen een authentieke ervaring hebben. Wanneer je een groepje ziet voetballen, dan vragen we of je even mee kunt doen. Komen we langs de markt, dan is er de mogelijkheid om vers fruit te halen.’ Het maakt duidelijk dat Pikala geen traditioneel excursiebedrijf is, maar iets veel groters.

Tekst gaat verder onder de afbeelding.

Van Marrakech naar Oman

Zeven jaar na mijn eerste ontmoeting kwam ik Cantal weer tegen in Oman tijdens het ANVR-congres. Haar boodschap was onveranderd. ‘Ik denk dat het fietsproject succesvol is geworden, omdat het authentiek is, het is duurzaam en het draagt bij aan de ontwikkeling van de stad. We zijn alweer verder aan het kijken of we iets kunnen doen met hotels en we hebben de ambitie om de langste fietsroute van Afrika te realiseren langs de kust van Marokko. Je moet gewoon dingen doen. Het gaat ook heel vaak mis, maar dat is ook de kracht om authentiek te blijven. Baan je een weg buiten de gebaande paden.’ In Marrakech heeft ze dat letterlijk gedaan. En wie eenmaal met haar door de stad heeft gefietst, begrijpt dat een fiets hier niet alleen een vervoermiddel is, maar een instrument van verandering. En niet met behulp van een geest die uit de lamp komt zoals in de Aladdin-film, maar door de Marokkanen die werken en vertrouwen hebben in Pikala en door Mrs. Pikala herself.

Het leven is als fietsen
Cantal Bakker: ‘Je kunt me midden in de nacht wakker maken om me het verhaal van Pikala te laten delen. Een reis waar ik zoveel passie voor heb, die begon met een klein idee en vandaag zoveel groter is dan ik ooit had gedroomd. Zoveel obstakels, uitdagingen en onvoorspelbare bochten. Maar zoals Einstein al zei: het leven is als fietsen, je moet blijven bewegen om je balans niet te verliezen! En dat doen we met Pikala, wat er ook gebeurt.’

Dit artikel komt uit Travelpro #3 van 2026. Hieronder lees je de volledige editie van het magazine gratis.

Marco en Yfette Brouwer specialiseren zich met Interweddings in het organiseren van bruiloften in het buitenland. Wat komt daar allemaal bij kijken en hoe populair is het Caribisch gebied?

Hoe zijn jullie in de wereld van huwelijksreizen terechtgekomen?

Marco: ‘Vanuit onze ervaring met een aantal eigen TUI Franchise-reisbureaus merkten we dat de marge onder druk stond en de reguliere omzet terugliep. Op dat moment kwamen we in contact met iemand met een inspirerend idee: trouwen in het buitenland. We zijn gestart als reisorganisatie met focus op trouwreizen, dus geen huwelijksreizen, en zijn door de jaren heen steeds meer uitgegroeid tot specialist in destination weddings: van locatiekeuze en planning tot documenten, ceremonies en een zorgeloze reis eromheen. Inmiddels begeleiden we al meer dan vijftien jaar bruidsparen.’

Tekst gaat verder onder de afbeelding.

Een huwelijksdag is een van de belangrijkste dagen in het leven. Ligt er veel druk bij jullie?

Yfette: ‘We werken met vaste stappenplannen, duidelijke tijdlijnen en betrouwbare lokale partners. Alles wat ‘spannend’ is, zoals planning, papierwerk, communicatie met de locatie, vangen wij op, zodat het bruidspaar vooral kan genieten. En we blijven altijd realistisch in verwachtingen, met heldere afspraken en korte lijnen. Omdat we al jarenlang actief zijn in dit vakgebied, zijn we bekend met alles wat erbij komt kijken.’

Welke eilanden zijn op dit moment de absolute favorieten?

Yfette: ‘Curaçao en Bonaire zijn de populairste eilanden onder onze bruidsparen, maar ook Jamaica is een vaste klant van ons. Voor 2026 zien wij dat ook St. Lucia sterk in opkomst zal zijn.’

Wat is de grootste misvatting over de juridische afhandeling van een huwelijk in het Caribisch gebied?

Marco: ‘Dat ‘het vanzelf wel goedkomt’ of dat een huwelijk automatisch in Nederland wordt verwerkt. In de praktijk verschilt het per eiland of land wat je nodig hebt: lokale documenten, eventuele vertalingen en de juiste legalisatie, zoals een apostille of andere vormen van legalisatie. Veel bruidsparen hebben bovendien geen idee hoe de wetgeving precies werkt: hoe ze officieel trouwen, waar hun huwelijk geregistreerd wordt en waar ze in de toekomst terechtkunnen voor een uittreksel. Wij informeren onze bruidsparen vooraf uitgebreid over deze aspecten, zodat ze later niet voor teleurstellingen komen te staan. Juist die verschillen zorgen voor verwarring en daar zit onze meerwaarde: we begeleiden dit stap voor stap, zodat het thuis ook netjes geregeld kan worden.’

Tekst gaat verder onder de afbeelding.

Waarin onderscheidt Interweddings zich?

Marco: ‘Wij leveren geen ‘one size fits all’. Zelfs onze standaardarrangementen stellen we volledig op maat samen naar de wensen van het bruidspaar, zodat elk detail aansluit bij hun persoonlijke stijl en voorkeuren.’

Welke opvallende trends zijn er?

Yfette: ‘Intieme bruiloften (met z’n tweeën of een kleine groep), barefoot/chic beach ceremonies, ceremonie en trouwreis in één vloeiende beleving (minder ‘trouwdag’, meer ‘trouwweek’), meer all-inclusive trouwarrangementen waarbij verblijf, ceremonie en extra’s in één pakket worden aangeboden. Last but not least: renewal of the vows of symbolische ceremonies als alternatief voor officieel trouwen.’

Waarom is het nou zo leuk om in het buitenland te trouwen?

Marco: ‘Omdat het meteen een beleving wordt: weg van de to-do’s, dichtbij elkaar. Geen ‘moeten’ of strakke draaiboeken, maar warmte, rust en een locatie die de liefde versterkt. En vaak ontdekken stellen: dit is niet alleen een trouwdag, maar een herinnering voor het leven. Maar ook het budget speelt een grote rol: in Nederland hanteren trouwlocaties vaak minimale bestedingsbedragen of verplichte afnamekosten, terwijl dat in het buitenland absoluut niet het geval is.’

Terwijl de spanningen in het Midden-Oosten aanhouden, rijst de vraag wat dit betekent voor ITB Berlin. De beurs benadrukt tegenover Travelpro dat het welzijn van haar medewerkers, exposanten en bezoekers de hoogste prioriteit heeft en wijst op het belang van dialoog en zakelijke continuïteit. De beurs speelt in op de geopolitieke ontwikkelingen door er in het congresprogramma aandacht aan te besteden.

'Tot nu toe heeft alleen Israël geannuleerd. Veel exposanten uit de getroffen regio’s hebben kantoren, agentschappen of vertegenwoordigingen in Europa en sturen vertegenwoordigers naar Berlijn om hun aanwezigheid ter plaatse te waarborgen', zo laat een woordvoerder desgevraagd weten aan Travelpro.

Veiligheid op de beurs

Gevraagd of er extra aandacht is voor veiligheid op de beurs, laat de woordvoerder weten: 'Het welzijn van onze medewerkers, exposanten en bezoekers heeft de hoogste prioriteit. Uiteraard nemen wij deze situatie zeer serieus en bereiden wij ons voor op mogelijke risico’s en scenario’s. Wij staan in nauw contact met de lokale autoriteiten. Om veiligheidsredenen kunnen wij geen details delen over de beveiligingsplannen. Wel kunnen wij bevestigen dat de veiligheidsplannen voortdurend worden bijgewerkt in lijn met de risico’s die de huidige situatie met zich meebrengt, zodat wij indien nodig met de vereiste maatregelen kunnen reageren.'

Persoonlijke dialoog

'ITB Berlin is een belangrijk platform voor directe uitwisseling en zakelijke ontwikkeling, vooral in tijden van internationale spanningen', aldus de woordvoerder. 'Persoonlijke dialoog helpt om open vragen te verduidelijken en het vertrouwen in bestaande zakelijke relaties te versterken, met name in de huidige situatie.'

Voormalig minister spreekt

De beurs speelt ook in op de actuele situatie in het Midden-Oosten. Dat doet de beurs middels meerdere sessies. Zo spreekt morgen (dinsdag 3 maart, red.) Joschka Fischer, de voormalig minister van Buitenlandse Zaken van Duitsland van 12:45 tot 13:15 uur in Hal 7.1a (Orange Stage). Onderwerp van zijn sessie: geopolitieke verschuivingen en de opkomst van een nieuwe wereldorde: strategische implicaties voor toerisme.

Polycrisis

Later op de dag is er een sessie van 14:35 tot 15:15 uur (in Hal 7.1a | Zaal 100) met als thema 'Het begrip polycrisis in reizen'. Over deze sessie schrijft de ITB: 'De reisindustrie wordt geconfronteerd met een ‘polycrisis’, waarin klimaatverandering, geopolitiek en economische risico’s elkaar wederzijds versterken. Dit panel onderzoekt de impact die verder reikt dan puur crisismanagement, vanuit het perspectief van consumenten, beleidsmakers en de samenleving. We bespreken hoe reizigers omgaan met onzekerheid, hoe overheden reageren op een gefragmenteerde wereld en welke effecten dit heeft op werknemers en lokale gemeenschappen. Verken samen met ons strategieën voor een veerkrachtiger toeristisch ecosysteem.'

6.000 exposanten uit meer dan 160 landen

De dag voor de start van ITB Berlin 2026 richt de wereldwijde reisbranche zich drie dagen lang op de Duitse hoofdstad. Van 3 tot en met 5 maart, op haar zestigste jubileum, brengt 's werelds toonaangevende B2B-reisbeurs bijna 6.000 exposanten uit meer dan 160 landen samen. Hiermee onderstreept de beurs haar rol als belangrijkste platform voor internationale dialoog, economische vooruitzichten en strategische vraagstukken rond de toekomst van het toerisme.

Nauw contact

Sinds de oprichting in 1966 is ITB Berlin uitgegroeid van een kleine vakbeurs tot een wereldwijd platform voor de toeristische sector in strategisch belangrijke markten. Het ITB-portfolio omvat nu vijf evenementen in Europa, Azië en Amerika, waarmee internationale netwerken worden bevorderd en zakelijke activiteiten in de gehele toeristische waardeketen worden gestimuleerd. De jubileumeditie staat voor een vorm van toerisme die groei, innovatie en verantwoordelijkheid combineert. Het schuwt mondiale vraagstukken niet, maar betrekt ze juist bij de dialoog. Gezien de huidige ontwikkelingen in het Midden-Oosten onderhoudt ITB Berlin nauw contact met haar internationale partners en exposanten en volgt de situatie continu.

60 jaar

'Al 60 jaar is ITB Berlin dé plek waar de internationale reisbranche samenkomt om markten te leren kennen, trends te signaleren en zaken te doen. Hier worden partnerschappen gesmeed, contracten onderhandeld en strategische allianties gesloten. Juist in tijden van wereldwijde uitdagingen hebben we platforms nodig die economische kracht, innovatie en verantwoordelijkheid combineren', aldus dr. Mario Tobias, CEO van Messe Berlin.

‘De veiligheid van onze reizigers staat altijd voorop’, zegt Khalid Kasem, woordvoerder van D-reizen en Prijsvrij Vakanties, in gesprek met Travelpro. ‘Nog vóórdat het Calamiteitenfonds de situatie formeel als calamiteit had aangemerkt, hebben wij al besloten dat wij reizigers die langer moesten blijven kosteloos zouden accommoderen. Wij nemen onze verantwoordelijkheid zodra dat nodig is.’

‘We hebben besloten dat we tot en met vrijdag (6 maart, red.) alle reizen naar de Verenigde Arabische Emiraten, Oman en Qatar annuleren. Reizigers kunnen kosteloos omboeken of hun geld op de kortst mogelijke termijn terugontvangen, zodat zij snel duidelijkheid hebben en verder kunnen. Voor verre bestemmingen, zoals delen van Azië en Afrika, proberen we reizigers actief om te boeken via alternatieve routes. Als dat tijdelijk niet mogelijk is, kunnen mensen kosteloos annuleren.'

Daarnaast laat Kasem weten: 'Wanneer luchtvaartmaatschappijen besluiten hun vluchten te schrappen, anticiperen wij daar direct op. Toen onder meer KLM en Transavia hun vluchten naar Dubai uit het schema haalden, hebben wij reizigers direct de mogelijkheid geboden om kosteloos om te boeken. Een deel van de reizigers heeft daarvan gebruikgemaakt. Anderen kozen ervoor om met een andere luchtvaartmaatschappij alsnog naar Dubai te vertrekken.’

Hoe is het contact met de mensen die vastzitten?
‘Wij doen er alles aan om reizigers die zich in de getroffen landen bevinden zo goed mogelijk van dienst te zijn. Het is belangrijk dat zij de instructies van de lokale autoriteiten opvolgen. Dat is voor nu de belangrijkste boodschap.’

Hoe zit het met de extra kosten die reizigers die vastzitten maken?
‘Nu het Calamiteitenfonds de situatie officieel heeft aangemerkt als calamiteit, is er ook formele duidelijkheid. Maar los daarvan nemen wij als reisorganisatie onze verantwoordelijkheid. Reizigers die langer moeten blijven omdat terugvluchten niet mogelijk zijn, worden door ons kosteloos geaccommodeerd in hun geboekte verblijf. Zodra vliegen weer mogelijk is, zorgen wij dat zij zo snel mogelijk terugkeren naar Nederland.’

Is er al nieuws over de repatriëringsvluchten?
‘We weten nog niet wanneer het luchtruim volledig wordt heropend. Airlines kijken momenteel vaak maar één dag vooruit. Zij geven aan wanneer zij weer verwachten te vliegen, maar dat blijft afhankelijk van de veiligheidssituatie. Zodra er capaciteit beschikbaar is, maken wij daar direct gebruik van.’

Hoeveel reizigers die via D-reizen & Prijsvrij Vakanties hebben geboekt zitten er vast in de regio?
‘Het gaat om vele honderden reizigers. Niet alleen in de Golfregio, maar ook in Azië, bijvoorbeeld in Thailand en Indonesië, waar routes via het Midden-Oosten zijn verstoord. Wij proberen hen via alternatieve routes terug te krijgen naar Nederland. Er staat wereldwijd veel druk op beschikbare vluchten, omdat reizigers overal proberen om te boeken. Zodra er mogelijkheden zijn, benutten wij die direct. Lukt het tijdelijk niet, dan kunnen reizigers kosteloos langer verblijven in hun accommodatie.’

Kasem benadrukt dat het eigen calamiteitenteam van D-reizen en Prijsvrij intensief werkt om reizigers adequaat te ondersteunen. ‘Onze teams hebben de wachttijden tot een minimum weten te beperken en zorgen voor optimale bereikbaarheid. Er wordt met grote inzet gewerkt om iedere reiziger zo goed mogelijk te ontzorgen.’

Er zijn veiligheidsexperts die zich verbazen dat reizigers de afgelopen vakantie nog richting bepaalde landen in het Midden-Oosten gingen. Hebben jullie overwogen om mensen niet meer die kant op te sturen?
‘Wij baseren onze besluiten altijd op het reisadvies van het ministerie van Buitenlandse Zaken. Dat is voor ons de belangrijkste objectieve graadmeter. Wanneer het reisadvies het verantwoord acht om te reizen, dan volgen wij dat. Als het reisadvies wijzigt of wanneer luchtvaartmaatschappijen niet vliegen, nemen wij maatregelen en annuleren wij indien nodig proactief.’

Wat zijn de opties voor mensen die een vakantie naar de regio hebben geboekt in de meivakantie?
‘De meivakantie is nog ongeveer zes weken verwijderd. Op dit moment is het te vroeg om daar conclusies aan te verbinden. Wij begrijpen dat mensen vragen hebben, maar wij beoordelen de situatie dagelijks op basis van het actuele reisadvies van het ministerie van Buitenlandse Zaken. Mocht de situatie in aanloop naar de meivakantie vergelijkbaar zijn met de huidige omstandigheden, dan volgen wij exact hetzelfde protocol als nu: reizigers kunnen dan kosteloos omboeken of annuleren. Voor dit moment is daar geen aanleiding toe en hoeven reizigers geen actie te ondernemen.’

En mensen die deze week vertrekken naar Turkije of Egypte en die bang zijn?
‘Ik begrijp dat die zorgen er zijn. Op dit moment is er voor Turkije en Egypte geen reden tot zorg. Wij volgen de reisadviezen van het ministerie van Buitenlandse Zaken nauwgezet en baseren ons daarop. Natuurlijk blijven wij de situatie monitoren en nemen wij vragen van reizigers serieus.’

Waar kunnen reizigers of familie van reizigers informatie vinden?
‘Op Prijsvrij.nl en D-reizen.nl hebben wij een FAQ-pagina ingericht met de meest actuele informatie. Die wordt continu bijgewerkt.’

De vraag of Nederlanders de zomer nog wel in het Middellandse Zeegebied willen doorbrengen, duikt steeds vaker op. Hittegolven, drukte, discussies over duurzaamheid en stijgende prijzen voeden het beeld dat Zuid-Europa zijn aantrekkingskracht zou verliezen. Travelpro zoekt het uit. 

In een recente LinkedIn-poll van Travelpro geeft 54% van de reisprofessionals aan dat klanten net zo graag als voorheen in de zomer naar het Middellandse Zeegebied willen. 20% zegt wel te willen, maar meer te twijfelen, terwijl 27% een duidelijke verschuiving ziet. Geen breuk dus, maar wel frictie.

Niet meer aangenaam
‘Ik spreek veel ondernemers/verkeersbureaus uit Zuid-Europa, waaronder uit Formentera en Can Lluc. Zij zien echt wel een verschuiving’, aldus Agnes van Duffelen (Baltus Communications). ‘De afgelopen zomer was er nog capaciteit op het eiland en in september en oktober was het drukker. Van een Griekse hotelier op Kreta hoorde ik dat hij liever in augustus dicht wil in verband met een te hoge elektriciteitsrekening door de airco en open wil zijn van september tot november, want het weer is dan nog steeds heel aangenaam. Hoe bijzonder is dat?’

Volgens Van Duffelen zijn de temperaturen van juli tot eind augustus gewoon niet meer aangenaam. ‘Dat geven ze zelf ook toe. Er blijven altijd mensen komen, maar die willen de hele dag in het zwembad liggen. Dat is een ander publiek.’

Tekst gaat verder onder de afbeelding.

Zomer blijft dominant
Wie naar de langjarige boekingsdata van ANVR en NIQ kijkt, ziet geen structurele afname van de belangstelling voor Zuid-Europa. Integendeel: Spanje, Griekenland en Turkije blijven jaar na jaar de best geboekte zomervliegbestemmingen. Ook in 2024 en 2025 laten deze landen stabiele tot licht groeiende volumes zien, ondanks maandelijkse schommelingen.

Boekgedrag
Wat wél verandert, is het boekgedrag. In de piekmaanden juli en augustus wordt gemiddeld korter voor vertrek geboekt, terwijl voor het voor- en naseizoen juist steeds vaker langer vooruit wordt gepland. Die tweedeling wijst op onzekerheid: reizigers houden hun opties open voor de hoogzomer, maar leggen reizen in mei, juni, september en oktober eerder vast. Dat sluit aan bij de Travelpro-polluitslag: twijfel vertaalt zich niet in massaal afhaken, maar in uitstel en heroverweging. Twijfel leidt tot verschuiving, niet tot vertrek.

De groep die aangeeft een verschuiving te zien (27%), kiest zelden voor ‘geen zomerreis’. In plaats daarvan verschuift men binnen hetzelfde kader. Dat blijkt ook uit de prestaties van alternatieve zonbestemmingen. Albanië, Noord-Macedonië en Slovenië groeien sterk, net als Egypte en delen van Marokko. Het zijn bestemmingen die zon, betaalbaarheid en relatieve rust combineren.

Reisorganisaties anticiperen
Dat de Middellandse Zee haar strategische waarde niet verliest, blijkt ook uit het aanbodbeleid van grote reisorganisaties. Corendon breidde begin december zijn zomeraanbod fors uit, met nieuwe bestemmingen in Spanje en Marokko en extra aandacht voor de winterzon rond de Middellandse Zee. Niet door één nieuwe hotspot toe te voegen, maar door het aanbod te verbreden over meerdere regio’s en seizoenen.

Risico spreiden
Ook TUI schetst in meerdere trend-updates hetzelfde beeld. De top drie zomervliegbestemmingen in Europa blijft Spanje, Griekenland en Turkije. Tegelijkertijd signaleert TUI een sterke groei van ‘vintage’ bestemmingen zoals Albanië en Noord-Macedonië, en een hernieuwde populariteit van Egypte als scherp geprijsde all-inclusivebestemming. De boodschap is duidelijk: aanbieders bouwen niet af, maar spreiden risico’s. Minder afhankelijkheid van één piekperiode, meer keuze binnen hetzelfde zongebied.

Tekst gaat verder onder de afbeelding.

Bekend, maar anders
Uit consumententrends blijkt dat veel Nederlanders bewust kiezen voor zekerheid. Bekende bestemmingen bieden infrastructuur, medische voorzieningen en voorspelbaarheid. Tegelijk zoekt men binnen die veilige kaders naar authenticiteit, rust en persoonlijke ervaringen. Dat verklaart waarom grote, populaire landen overeind blijven, terwijl kleinere regio’s en alternatieven binnen die landen groeien. Het verklaart ook waarom extreme weersomstandigheden tot nu toe slechts beperkt invloed hebben op de boekingen. Wat veel terugkomt uit de markt is dat hitte weinig tot geen invloed heeft op de keuze van reizigers voor de komende zomer. Pas wanneer men zelf negatieve ervaringen heeft gehad, wordt daadwerkelijk overwogen om een andere bestemming of periode te kiezen.

Seizoensverlenging zet door
Een van de meest zichtbare structurele trends is de groei van het voor- en naseizoen. Mei, juni en september winnen terrein, zowel qua boekingen als qua capaciteit. Dat heeft meerdere oorzaken: aangenamere temperaturen, lagere prijzen, minder drukte en een groeiend aanbod. Voor reisprofessionals is dit een belangrijk signaal. De vraag verschuift niet weg van Zuid-Europa, maar wordt breder uitgesmeerd over het jaar. Dat vraagt om andere verkoopmomenten, aangepaste marketing en meer aandacht voor regionale differentiatie.

2024 vs. 2025
Uit de analyse van de maandelijkse ANVR/NIQ-boekingsmonitoren, gebaseerd op een representatieve steekproef van meer dan 25.000 Nederlandse reizigers per maand tussen januari en november 2025, komt een dynamisch en bij vlagen grillig beeld naar voren van de Middellandse Zeemarkt. In deze cijfers wordt het aantal gemaakte boekingen in een specifieke maand steeds vergeleken met dezelfde maand in het voorgaande jaar (2024), waardoor seizoenseffecten direct zichtbaar worden.

De resultaten tonen aan dat traditionele zonbestemmingen onder grote druk stonden, maar zich in de nazomer krachtig herstelden. Spanje, de marktleider, kende een stabiele start in januari en bereikte een piek van +16% groei in augustus, ondanks een lichte terugval aan het eind van het seizoen. In schril contrast hiermee stond Turkije, dat in juli een historisch dieptepunt van -52% noteerde, maar in september onverwacht terugveerde met een groei van +26%.

Tekst gaat verder onder de afbeelding.

Griekenland bleek over het hele jaar de meest stabiele groeier met dubbele cijfers in zowel het voorjaar (+18%) als de nazomer (+33%). Italië volgde een vergelijkbaar groeipad met een uitschieter van +27% in september. De West-Mediterrane markt liet een gemengd beeld zien; terwijl Frankrijk grote delen van het jaar met negatieve cijfers kampte (tot -21% in januari), sloot het najaar positief af met +10% in oktober.

Tot slot viel de volatiliteit in de Adriatische regio op, waar Kroatië in september fors inleverde (-53%), wat mede verklaard kan worden door een trend naar kortere boektermijnen en een verschuiving naar zonzekere last-minutes.

Voorzichtige verschuiving
De traditionele Zuid-Europese vakantielanden zoals Spanje, Italië, Griekenland, Portugal en Frankrijk handhaven in 2026 hun dominante marktpositie, zo blijkt uit onderzoek van ANVR en marktonderzoeker NIQ naar de nieuwste trends voor 2026.

Een opvallende ontwikkeling is de krachtige comeback van Turkije; door een stabiliserende lira en afnemende inflatie positioneert het land zich opnieuw als een geduchte concurrent voor de Europese zonbestemmingen. Tegelijkertijd dwingt de toenemende drukte in de populaire regio's tot een nieuwe aanpak in spreiding en marketing. Bestemmingen zetten massaal in op het promoten van minder bekende regio’s en unieke belevingen om de massa’s te reguleren.

‘Bestemmingen die inzetten op spreiding en beleving, profiteren daarvan zichtbaar’, aldus ANVR-directeur Frank Radstake. De reiziger zelf verandert mee: met name de kapitaalkrachtige senior stelt hogere eisen aan comfort en kwaliteit, terwijl de opkomst van de ‘coolcation’ (reizen naar koelere gebieden, zoals Scandinavië) een eerste voorzichtige verschuiving signaleert. Het blijft volgens het onderzoek voorlopig een niche, maar wel een duidelijke trend.

Tot slot verandert de voorbereiding fundamenteel; door de explosieve opmars van AI-gebruik laten reizigers hun routes en activiteiten in Zuid-Europa steeds vaker bepalen door slimme algoritmes, wat voor de traditionele vakantielanden betekent dat zij hun digitale zichtbaarheid en datakwaliteit drastisch moeten optimaliseren om de moderne vakantieganger nog te bereiken.

Tekst gaat verder onder de afbeelding.

Cruciaal
Volgens het ‘State of the Cruise Industry Report 2025’ van de Cruise Lines International Association (CLIA) blijft het Middellandse Zeegebied een van de meest cruciale regio's voor de wereldwijde cruisesector. In 2024 kozen maar liefst 5,77 miljoen passagiers voor een cruise in de Middellandse Zee, wat een solide groei van 5,8% betekent ten opzichte van het voorgaande jaar.

Hiermee bevestigt de regio haar positie als de tweede populairste cruisebestemming wereldwijd, direct na het Caribisch gebied. De populariteit van het gebied is zo groot dat inmiddels één op de zes cruisepassagiers wereldwijd een route door de Middellandse Zee vaart.

Deze populariteit vertaalt zich ook in een aanzienlijke economische impact: in Europa, waar het Middellandse Zeegebied een kernonderdeel van vormt, genereerde de sector in 2023 een totale economische bijdrage van 55,3 miljard euro en ondersteunde het 440.000 banen. Terwijl de sector wereldwijd groeit naar een verwacht volume van 37,7 miljoen passagiers in 2025, blijft het Middellandse Zeegebied een drijvende kracht achter deze expansie, mede door de inzet van nieuwe, hoogwaardige schepen en een sterke focus op duurzame innovaties in lokale havens, zoals de uitrol van walstroominstallaties.

Tekst gaat verder onder de afbeelding.

Bewust reizen
Volgens de ‘Travel Tomorrow Bluepaper 2025’ van Thuiswinkel.org en de ANVR bevindt het toerisme in het Middellandse Zeegebied zich op een kritiek kruispunt. Omdat de sector inherent weersafhankelijk is, vormen stijgende temperaturen en extreme weersomstandigheden een directe bedreiging voor de leefbaarheid en de kwaliteit van populaire Zuid-Europese bestemmingen.

Het rapport concludeert dat het behoud van deze regio's alleen mogelijk is door een fundamentele verschuiving naar ‘bewust reizen’, waarbij technologieën zoals AI worden ingezet om de impact van reiskeuzes op het klimaat inzichtelijk te maken. Voor de toekomst van het Middellandse Zeegebied is deze transitie naar emissiereductie en een betere balans op de bestemmingen essentieel om de economische waarde van toerisme te behouden zonder de lokale natuur en leefomgeving onherstelbaar te beschadigen.

Omslag?
Pieter Melieste (Manager Touroperating ACSI): ‘Als ik het over campingvakanties heb, dan is Italië bij ons veruit de belangrijkste bestemming als je het over de Middellandse Zee hebt. Spanje is beduidend goedkoper dan Italië. Je zou daar wat meer vraag verwachten.’

Hoe ziet Melieste de veelbesproken trend als het gaat om ‘de enorme omslag van interesse in Zuid- naar Noord-Europa’? ‘Die trend zien wij wel bij kampeerders, mensen met een eigen tent, camper of caravan, maar bij de families die een mobile home boeken zien wij die trend niet.’

Conclusie
De Nederlandse zomervakantie naar het Middellandse Zeegebied staat niet onder druk in termen van populariteit, maar wel in haar traditionele vorm. De vanzelfsprekendheid verdwijnt, de nuance groeit. Wie daar als reisprofessional op inspeelt met flexibiliteit, seizoensspreiding en keuzevrijheid, sluit aan bij wat de markt daadwerkelijk laat zien. De zon blijft lonken. Alleen niet meer op precies dezelfde manier als tien jaar geleden.

Dit artikel komt uit Travelpro I van 2026. Je leest de volledige editie hieronder volledig gratis.

Voor de tv-serie ‘Een jaar in de Alpen’ trok Carrie ten Napel (journalist en presentatrice) voor Omroep MAX door acht Alpenlanden, van Monaco tot Slovenië. In gesprek met Travelpro vertelt Carrie over haar band met de Alpen, haar studie toerisme, het maken van de serie en waarom ze zich nog altijd thuis voelt in de bergen. ‘Komt mijn studie toerisme eindelijk een keer van pas.’

Foto’s: Paul Lensink (Omroep MAX).

De serie begint met het beeld dat Carrie de gordijnen opent. Palmbomen en een jachthaven verschijnen in beeld. ‘Misschien is dit niet het uitzicht dat je verwacht bij een trektocht door de Alpen. Een goed verhaal over de bergen begint bij de zee’, vertelt ze in de voice-over. Aan de kust van de Middellandse Zee raken de Alpen het water, zo wordt duidelijk wanneer je het opzoekt, en zo bevestigt ook Arie van ’t Hof (honorair consul-generaal). Vanuit Monaco reist Carrie per trein langs de kust naar Menton, om vervolgens door te trekken naar het hooggelegen Sainte-Agnès in Frankrijk. De tocht eindigt aan de Adriatische Zee, een oostelijke uitloper van de Middellandse Zee.

Tekst gaat verder onder de afbeelding.

Kun je meer vertellen over je studie toerisme?
‘Ik studeerde aan het NOTKA (Nederlands Opleidingscentrum voor Toeristisch Kader), een particuliere toerismeopleiding die niet meer bestaat. Het was in Amersfoort, dat was voor mij lekker dichtbij en ik kon er met de trein heen. Ik deed er een vierjarige opleiding in twee jaar. We gingen drie lange dagen naar school en twee dagen aan zelfstudie. Ik wilde eigenlijk journalistiek gaan doen en was er ook voor ingeloot, maar heel veel mensen dachten dat ik er niet geschikt voor was. Toen ging er een aantal meiden naar NOTKA en ik was altijd wel reislustig, dus het leek mij ook wel leuk. Maar ik had niet voor ogen wat ik ermee zou willen. Ik besloot toerisme te gaan studeren en na de opleiding wel weer verder te zien. We hadden pech dat de school in het tweede jaar failliet ging. Het was veel stampwerk, het leukste vond ik mijn stage op het hoofdkantoor bij Arke Reizen in Enschede. Ik heb er drie maanden stagegelopen en kreeg ook direct een baan aangeboden, maar ik vond mezelf iets te jong om op mijn negentiende al fulltime aan de slag te gaan. Ik ben naar Oostenrijk gegaan en heb er twee jaar gewerkt en gewoond in het winter- en zomerseizoen. Dat waren twee topjaren. Nu ik voor Omroep MAX op reis ging door de Alpen zei ik: ‘Komt mijn toerismeopleiding eindelijk een keer van pas’.’

Tekst gaat verder onder de afbeelding.

Heb je nog contact met medestudenten van je NOTKA-tijd?
‘Eén vriendin is stewardess geworden en een paar anderen zijn volgens mij wel in het toerisme gebleven. Laatst kwam ik nog een klasgenoot tegen die in het toerisme terecht is gekomen, maar ik herinner me vooral dat we allemaal aan het stoeien waren tijdens die opleiding. Zeker het tweede jaar, toen we wisten dat de school failliet ging en er docenten weggingen. Het was een beetje triest eigenlijk.’

Misschien was je carrière wel heel anders gelopen als de opleiding niet failliet was gegaan.
‘Dat had zomaar gekund. De reiswereld is in ieder geval een hartstikke leuke wereld.’

'Het leukste vond ik mijn stage op
het hoofdkantoor bij Arke Reizen'

Kom je weleens in een reisbureau?
‘Nee, ik heb een partner die heel erg van het uitzoeken is. Dat is ook niet aan mij besteed. Dingen als ticketing, uitzoeken en uitrekenen vond ik tijdens mijn studie al niks. Als ik in de reiswereld werkzaam was gebleven, dan was ik denk ik de reisleiding ingegaan of stewardess geworden. Op locatie zijn, onderweg, dat avontuurlijke spreekt mij meer aan dan het uitzoeken en samenstellen van reizen.’

Tekst gaat verder onder de afbeelding.

Ze zeggen wel dat de vrouw in het gezin vaak bepaalt waar de vakantie naartoe gaat.
‘Dat is bij ons niet zo. Wij bepalen samen de bestemming, maar ik ben heel volgzaam in wat mijn man uitzoekt.’

Hij zit dus uren op de bank om dat allemaal uit te zoeken.
‘Ja, klopt. Hij kan er uren mee bezig zijn. Ik vind dat zo knap. Ik heb er de rust en het geduld niet voor.’

In de intro zeg je elke keer: ‘Als kind werd ik verliefd op de bergen’. Nu bezocht je in de serie de plekken uit je jeugd. Ben je er nog steeds verliefd op?
‘Mijn vader (Evert ten Napel, red.) was voor zijn werk sportverslaggever en -commentator en daardoor gingen we met het gezin ieder jaar naar de bergen. Ik ben het in mijn jeugd steeds leuker gaan vinden. Het werd iets vertrouwds. Voor mij zijn de bergen altijd een stukje van thuiskomen. Zeker nadat ik er een paar jaar in een afgelegen dorpje heb gewoond en gewerkt, ervaar je het toch weer anders.’

'De winters worden korter en de zomers langer,
dus steeds meer mensen gaan in de
zomer naar Oostenrijk'

Wat vinden de inwoners, die je hebt gesproken, van het toerisme?
‘Wel goed. Je ziet heel erg de verandering. Vroeger leefden ze veel meer van het winterseizoen en nu zie je dat de zomer veel meer in opkomst is. Toen ik in Zauchensee werkte, was er helemaal niks in de zomer, alleen een paar bussen met bejaarden die er een dagje doorbrachten. Ze hebben er Magic Mountains opgezet om gezinnen met kinderen naar het dorp te krijgen, omdat ze er in de zomer geen inkomsten hadden. Als je ziet hoe druk het daar nu in de zomer is, dan heeft dat effect gehad. Het hotel waar ik heb gewoond en gewerkt heeft nu een rooftopbar met glijbaan buitenom en een zwembad beneden. De winters worden korter en de zomers langer, dus steeds meer mensen gaan in de zomer naar Oostenrijk. Je kon er eerst alleen maar wandelen en picknicken, maar nu zijn er complete speelplaatsen. Wandelen kan je afwisselen met heel veel vertier voor de kinderen. Wat dat betreft is er in de afgelopen 25 jaar wel heel veel veranderd.’

Wat vind je daar zelf van?
‘Ik vind het fantastisch hoe ze het hebben aangepakt. Ik denk dat ze de bergen op een hele goede manier benutten en vind het ook heel slim. Misschien is zo’n rooftopbar met glijbaan wel een beetje te veel, maar geef ze eens ongelijk. Het is ook iets waar mensen voor gaan. Als de kinderen het leuk hebben, kunnen de ouders relaxen in de rooftopbar.’

'Het moeilijke van vakanties met gezinnen is
dat iedereen in die ene vakantieweek
moet gaan en dat je hutjemutje bij
zo’n lift op elkaar gepropt staat’

Wat vinden de inwoners van de wintersport in de Alpen?
‘Daar denken ze verschillend over. Mijn oude werkgever die dat dorp heeft opgezet, zegt: ‘Vroeger hadden we ook goede en slechte winters en goede en slechte zomers’. Andere hoteliers, waar ik mijn eerste zomer heb gewerkt, denken dat er straks geen gletsjers meer zijn. Dat vond ik best wel heftig om te horen. Ze zijn er allemaal volop mee bezig hoe ze zo goed mogelijk met het klimaat kunnen omgaan en hebben allemaal ongelooflijk veel liefde en respect voor de natuur. Maar ze worstelen er wel mee. Ik had me nooit gerealiseerd dat ze de liften steeds moesten verplaatsen, omdat de gletsjer terugloopt. Uiteindelijk zijn er gebieden waar ze stoppen met de mogelijkheid om te skiën. Daar pakken ze het op een andere manier aan en gaan ze met de tijd mee.’

Tekst gaat verder onder de afbeelding.

Je gaat zelf na het maken van deze serie nog wel met een goed gevoel op wintersport?
‘Afgelopen winter was er niet veel sneeuw in de krokusvakantie en was de afdaling naar ons appartement opgespoten. Dat vind ik wel lastig. Tegelijkertijd hebben we direct geboekt voor het volgende jaar. Het is een heel lastig onderwerp, want je wil niet opgeven waar je zoveel van houdt. Er ligt ook een verantwoordelijkheid bij de overheid, tot hoever zij het laten gaan. Het is niet zo dat skiërs de grootste belasting zijn. Het is een combinatie van heel veel factoren. Het zet je wel aan het denken, maar op dit moment denk ik niet: ‘Ik moet het niet meer doen’. Het is wel goed om er bewust mee om te gaan.’

Is het programma ook gemaakt om de kijker aan het denken te zetten?
‘Ja, deels de liefde voor de bergen, om te laten zien hoe mooi het is, maar ook om te laten zien waar de inwoners in de brede zin mee te maken hebben. Je ziet mensen uit de stad die naar de bergen trekken om hun kinderen daar te laten opgroeien, het gaat over het oorlogsverleden en dat je je realiseert dat het nu niet heel veel beter is in de wereld. Het is een programma dat je aan het denken zet, maar waar hopelijk vooral de schoonheid en de liefde naar voren komt.’

Kunnen reisprofessionals de Alpen gewoon blijven verkopen?
‘Zeker, je moet er vooral blijven komen. Het moeilijke van vakanties met gezinnen is dat iedereen in die ene vakantieweek moet gaan en dat je hutjemutje bij zo’n lift op elkaar gepropt staat. Het zou beter zijn als het meer verspreid zou kunnen, maar dan moet je de vakanties op een andere manier indelen.’

Bekijk hier de tv-serie 'Een jaar in de Alpen'.

Foto’s: Paul Lensink (Omroep MAX)