Een van de meest bijzondere manieren om het Afrikaanse continent te beleven, is vanaf het zadel van een gravelbike. We spreken Tessa de Bruijn (oprichter van Gravel Africa en Jouw Afrika Reis): ‘Op de fiets sta je langer stil bij een moment.’

Gravel Africa is onderdeel van Jouw Afrika Reis, maar hoe is het ontstaan?
‘Het is tijdens de coronaperiode ontstaan, samen met mijn vader. Hij is een zeer fanatieke fietser en zag online beelden van vrienden die aan het ‘gravelen’ waren in Zuid-Afrika. Hij was direct enthousiast en zei: ‘Hier moeten we wat mee doen’. Hoewel ik het op dat moment al druk had, zijn we de uitdaging aangegaan. Onze eerste reis naar Zuid-Afrika met zes personen was direct een succes en de plekken vulden zich verrassend snel. Het werd me toen duidelijk dat veel mensen echt op zoek zijn naar dit soort actieve avonturen, ook omdat het vooral mensen waren die we niet kenden.’

Voor wie het nog niet weet: wat is ‘gravelen’ precies en wat maakt het zo geschikt voor Afrika?
‘In Nederland is wielrennen heel erg populair, maar ook gravel wordt steeds bekender. Gravelen zit een beetje tussen mountainbiken en wielrennen in. Je rijdt op fietsen die lijken op wielrenfietsen, maar dan met dikkere banden, waardoor je uitstekend op onverharde wegen – de gravelwegen – kunt rijden. Het grote voordeel is dat je de drukke geasfalteerde hoofdwegen kunt vermijden en echt de natuur in gaat.’

Moet je goed getraind zijn om mee te kunnen, of is het ook voor recreatieve fietsers? ‘We bieden verschillende opties aan. In onze standaardgroepsreizen fiets je in Zuid-Afrika ongeveer 100 kilometer per dag, en in Namibië rond de 70 kilometer omdat de wegen daar zwaarder zijn. Voor Zambia moet je rekenen op 60 tot 80 kilometer. Maar we organiseren ook privéreizen die volledig worden afgestemd op het niveau van de klant. Als iemand liever 40 kilometer per dag fietst, dan passen we de route daarop aan. Goed om te weten is dat we sportief rijden, maar dat het geen race is. We streven met name naar de beleving, zodat iedereen kan genieten van het fietsen door Afrika.’

Jullie bieden inmiddels drie verschillende bestemmingen aan: Zuid-Afrika, Namibië en Zambia. Wat kunnen reizigers daar verwachten?
‘De routes verschillen erg van elkaar. In Zuid-Afrika fiets je bijvoorbeeld door oerbossen, steek je de halfwoestijn van de Karoo over en eindig je in de prachtige wijngebieden. In Namibië trekken we bewust naar het minder toeristische noorden, langs de rivier die de grens met Angola vormt. De lokale gemeenschappen daar zien nauwelijks toeristen, wat de interactie heel puur maakt. Zambia is onze nieuwste toevoeging en draait echt om de safari-ervaring. Daar fiets je letterlijk tussen de wilde dieren, de Big Five, fietsen we door dorpjes en slaap je zelfs een nacht op een boot. We fietsen ook langs de Zambezi in Zambia en Zimbabwe. Omdat de routes superafwisselend zijn, zien we dat reizigers die mee zijn geweest naar Zuid-Afrika, daarna mee zijn geweest naar Namibië en nu weer meegaan naar Zambia.’ 

‘Gravelen zit tussen mountainbiken en wielrennen in’

Fietsen tussen de Big Five klinkt spannend, maar hoe zit het met de veiligheid?
‘Veiligheid staat voorop. Vooral in Zambia gaan we op pad met gidsen die ook getraind zijn als rangers. Zij weten precies hoe ze moeten handelen als we bijvoorbeeld olifanten of leeuwen tegenkomen.’

Hoe groot zijn de groepen waarmee jullie deze reizen maken?
‘We houden de groepen bewust klein en persoonlijk. Voor Zuid-Afrika hanteren we een maximum van elf personen, in Namibië zijn dat er tien en voor de safari-reis in Zambia maximaal twaalf deelnemers. Daarnaast organiseren we in Nederland ‘social rides’ rondom Zwolle om alvast kennis met elkaar te maken. Die zijn groter, meestal tussen de 20 en 25 personen. Met deze ritten halen we ook direct geld op voor Songo. Dat is een naschoolse opvang in Stellenbosch, waar kinderen sportiviteit en verantwoordelijkheid leren door middel van fietsen. Ze krijgen daar maaltijden, maar mogen pas gaan fietsen als hun huiswerk af is. Daarnaast dragen we bij aan de lokale economie door onze fietskleding en sokken te laten produceren door Zuid-Afrikaanse bedrijven. We maken ook gebruik van lokale experts, zoals gespecialiseerde wijngidsen die alles over hun regio kunnen vertellen.

Wat is volgens jou de meerwaarde van Afrika ontdekken op de fiets ten opzichte van een traditionele jeepsafari?
‘Op een fiets ben je veel dichter bij de mensen en de natuur. In een auto rijd je vaak snel voorbij, maar op de fiets sta je langer stil bij een moment. Het contact met de lokale bevolking is ook veel directer. Ze vinden het vaak een grappig gezicht, al die fietsers. Je beleeft het land op een veel intensere manier.’

Is er een specifieke route die je aanraadt voor mensen die dit voor de eerste keer willen doen?
‘Dat hangt natuurlijk af van wat je zoekt, maar de reis in Zuid-Afrika is een heel mooie instapreis. Het is een prettige kennismaking met Afrika, omdat het op veel plekken nog heel Europees aandoet. We fietsen daar van Plettenbergbaai naar Franschhoek. Hoewel dat een bekende toeristische route is, wijken wij er bewust vanaf om door het binnenland te trekken. Hierdoor kom je op plekken die ik zelf na tien jaar nog steeds aan het ontdekken ben.’

Wat maakt juist die route zo bijzonder?
‘Vooral de enorme afwisseling in cultuur. De ene dag eet je ‘boerekos’ bij een lokale Afrikaanse familie thuis en de volgende dag zit je in een high-end fine-dining restaurant in Franschhoek. Het is een heel mooie afwisseling in alle culturen die Zuid-Afrika zo bijzonder maken.’

Hoe is de balans eigenlijk tussen de sportieve kant en het ontspannen tijdens zo’n reis?
‘Het is wel echt de bedoeling dat je sportief bezig bent, maar we verliezen het comfort en de beleving niet uit het oog. Zuid-Afrika is bijvoorbeeld een echt culinair land en dat laten we de deelnemers ook zeker ervaren. Daarnaast voeg ik altijd leuke, extra activiteiten toe voor de nodige ontspanning en cultuur. Denk aan een town tour in een dorpje als Montagu om de verschillende bouwstijlen te bewonderen, of een verblijf in Wildehondekloof waar je mee kunt op een gamedrive om wilde dieren te spotten. Het gaat mij echt om de afwisseling, zodat reizigers op een mooie manier kennismaken met Afrika.’

Hoe is de begeleiding tijdens de reizen precies geregeld? Werk je met een vast team?
‘Er is altijd een Nederlandse gids bij de reis aanwezig. Dat vinden we belangrijk omdat het prettig is voor de deelnemers om in hun eigen taal te kunnen communiceren als er onverhoopt iets gebeurt. Deze Nederlandse gidsen zijn overigens vrijwilligers; dit doen we bewust om de reizen betaalbaar te houden. Mijn vader is bijvoorbeeld één van die gidsen. Daarnaast maken we uitgebreid gebruik van lokale gidsen, zoals Marinus Wijnbeek, die een gespecialiseerde wijngids is, en gidsen uit Johannesburg. Meestal gaat er één Nederlandse gids mee en twee lokale gidsen, afhankelijk van de grootte van de groep.’

De vader van Tessa, René de Bruijn, gaat vaak mee als begeleider. Wat maakt fietsen door Afrika voor hem zo bijzonder?
‘In Zuid-Afrika: de eindeloze gravelwegen door de uitgestrekte Karoo, met op de achtergrond de Swartberg-bergen. In Namibië: het uitgestrekte woestijnlandschap waar trotse, zichtbaar blije mensen al eeuwen weten te overleven. En dit doen ze in samenwerking en respect voor de natuur.’

Hoe is de logistiek tijdens zo’n reis geregeld, bijvoorbeeld als het gaat om bagagevervoer of pech onderweg?
‘De logistiek wordt door de gidsen verzorgd. Er rijdt altijd een begeleidende auto mee. Vrijwel iedereen – zo’n 99% van de deelnemers – neemt de eigen vertrouwde fiets mee uit Nederland. Dat is vaak goedkoper dan huren en omdat het fanatieke fietsers zijn, rijden ze het liefst op hun eigen materiaal. We verwachten wel dat mensen zelf ook de nodige kennis hebben van hun eigen product.’

Heb je nog praktische tips voor reisagenten en hun klanten?
‘Onze groepsreizen vinden meestal plaats in april en mei en van oktober tot en met december. Vooral november is erg populair. Voor degenen die liever met een specifieke groep op pad gaan, werken we ook samen met influencers voor bijvoorbeeld speciale vrouwenreizen. We regelen vaker reizen voor bepaalde groepen. Dus heb je een groep klanten die zoiets wil boeken, dan kan dat zeker bij ons.’