Het Europees Parlement trekt een duidelijke lijn in het debat over de herziening van de Europese regels voor vliegtuigpassagiers. De boodschap uit Straatsburg: bestaande rechten moeten niet worden afgezwakt, maar juist overeind blijven, met extra waarborgen zoals gratis handbagage en eenvoudiger claimprocedures.
Walter Schut, adjunct-directeur van de ANVR, volgt het dossier van dichtbij en ziet de politieke reflex: opkomen voor de consument. Hij plaatst er meteen een kanttekening bij. ‘Je kunt consumentenrechten tot in het absurde willen verbeteren, maar de vraag is: wordt de consument daar daadwerkelijk beter van?’
Volgens Schut ligt de echte afweging niet tussen meer of minder rechten, maar tussen rechten die in de praktijk werken en regels die vooral tot hogere kosten en meer gedoe leiden.
Compensatie bij vertraging: drie uur is niet automatisch beter
Een van de heetste hangijzers is het recht op compensatie bij vluchtvertraging. Het Europees Parlement wil vasthouden aan de huidige drempel: compensatie vanaf drie uur vertraging. En de compensatiebedragen moeten ook op het bestaande niveau blijven: tussen 300 en 600 euro, afhankelijk van de afstand.
Dat botst met het standpunt van de lidstaten in de Europese Raad, die in juni 2025 een andere koers uitzette: compensatie pas vanaf vier uur voor vluchten tot 3.500 kilometer (300 euro, vaak binnen de EU) en vanaf zes uur voor langere afstanden (500 euro).
(Foto Shutterstock)
Schut begrijpt waarom het Europees Parlement de drie-uursgrens als rode lijn neerzet, maar hij waarschuwt voor onbedoelde effecten. Als een luchtvaartmaatschappij bij drie uur vertraging al richting compensatiekosten schuift, kan het, cynisch gezegd, financieel aantrekkelijker worden om een vlucht te annuleren dan om hem alsnog met vertraging uit te voeren. En dat is niet per se in het belang van de reiziger.
‘Misschien is een uurtje langer wachten, mét de zekerheid dat je alsnog vertrekt, in de praktijk wel beter’, vat Schut samen. Zijn punt: een later compensatiemoment (dus vier in plaats van drie uur, red) kan de prikkel vergroten om de operatie te redden in plaats van de stekker eruit te trekken.
Tegelijkertijd benadrukt hij dat ook airlines vertraging niet leuk vinden: vertraging kost maatschappijen zelf ook geld en reputatie. Het debat gaat volgens hem dus minder over goede of kwade wil, en meer over hoe je de regels zo inricht dat ze zowel rechtvaardig als uitvoerbaar zijn.
Handbagage: Europees idee botst met cabine-realiteit
Het tweede grote onderwerp is de handbagage. Het Europees Parlement wil vastleggen dat passagiers gratis één persoonlijk item (handtas, rugzak of laptop) én één klein stuk handbagage mogen meenemen, met een totale omvang van maximaal 100 centimeter (lengte + breedte + hoogte) en een gewicht van 7 kilo.
Schut fronst vooral bij de praktische aansluiting van deze plannen op hoe airlines inmiddels werken. In de markt is de trend juist: een kleinere gratis tas die onder de stoel past, en alleen wie extra betaalt mag een rolkoffertje meenemen dat in de bovenbak past, hetgeen vaak is gekoppeld aan priority boarding.
Dat model is niet alleen een verdienmodel, zegt Schut, maar ook een manier om het instapproces en de cabine-indeling beheersbaar te houden.
(Foto Shutterstock).
Schut wijst op een simpel feit dat elke frequente vlieger herkent: als 180 passagiers met een klassieke rolkoffer komen aanzetten, passen die simpelweg niet allemaal in de overhead bins. Het gevolg: gedoe bij de gate, koffers die alsnog het ruim in moeten, en vertrekvertraging die niets met het weer of techniek te maken heeft. Volgens Schut leveren strengere regels voor (gratis) onder-de-stoel-koffertjes juist minder chaos op. Het voorstel van het Europees Parlement kan, afhankelijk van hoe het uiteindelijk wordt vormgegeven, juist weer nieuwe frictie veroorzaken.
Daar komt nog iets bij: de 7 kilo-limiet. Of samengevat: handbagage die groter mag zijn, maar minder mag wegen, is voor de reiziger niet automatisch winst. Bovendien verwacht Schut een bijeffect waar de kofferbranche blij van wordt: nieuwe Europese minimumnormen kunnen betekenen dat veel reizigers weer een ander formaat moeten aanschaffen.
Hieronder een overzicht van de huidige minimale hoeveelheid handbagage die altijd bij elke vlucht mag worden meegenomen zonder extra kosten (samenstelling Walter Schut)
| Airline | Afmeting in cm | Gewicht |
| Easyjet | 45x36x20 | Max. 15 kg |
| Transavia | 40x30x20 | Max. 10 kg |
| Ryanair | 40x30x20 | Geen limiet |
| Vueling | 40x30x20 | Geen limiet |
| KLM (basic fares) | 40x30x15 | Max. 12 kg |
| TUI | 55x40x20 | Max. 10 kg |
| Corendon | 40x30x20 | Max. 10 kg |
Het voorstel van het EU-parlement is: minimaal 100 centimeter, maximaal 7 kilo.
Gratis naast je kind
Een punt waar Schut wél begripvol over is: de regel dat begeleidende volwassenen zonder extra kosten naast kinderen onder de 14 jaar mogen zitten, en ook begeleiders van reizigers met verminderde mobiliteit.
Hij noemt het een typisch voorbeeld van wetgeving die ontstaat doordat sommige airlines te hard sturen op bijbetalen. Als gezinnen structureel uit elkaar worden geplaatst om stoelkeuze te verkopen, lok je dit soort regels ook uit, aldus Schut. ‘Tenzij deze passagiers drie uur voor vertrek inchecken, dan zijn die stoelen gewoonweg niet meer beschikbaar.’
Wat gebeurt er nu?
Belangrijk voor de praktijk: dit is nog niet definitief. Het Europees Parlement heeft zijn positie vastgesteld, maar die moet nu worden uitonderhandeld met de Europese Raad, waarin de Europese lidstaten zijn vertegenwoordigd. Dat traject kan maanden duren en eindigt doorgaans in een compromis dat vervolgens weer door het Parlement moet.
Schut verwacht een stevige lobby vanuit alle hoeken. Brancheorganisaties worden volgens hem wel gehoord, maar te weinig, omdat de politieke focus sterk ligt op consumentenrechten en minder op wat de regels betekenen voor de keten, inclusief reisagenten en touroperators.
Zijn kernboodschap is uiteindelijk nuchter: betere rechten voor consumenten klinken altijd goed in een persbericht, maar de reiziger betaalt ze meestal via de ticketprijs, én via de praktische gevolgen op de luchthaven. Schut: ‘Het moet niet alleen rechtvaardig zijn, het moet ook werken.’
Samenvatting
Het Europees Parlement wil de bestaande rechten van vliegtuigpassagiers behouden en versterken en verzet zich tegen plannen van EU-lidstaten om die rechten af te zwakken. Dat is het standpunt dat het Parlement in januari met grote meerderheid heeft vastgesteld.
Compensatie bij vertraging
De drempel blijft drie uur. Passagiers behouden het recht op compensatie bij een vertraging van meer dan drie uur. Dit is een belangrijk verschil met het voorstel van de lidstaten, die compensatie pas willen laten ingaan na vier tot zes uur, afhankelijk van de vliegafstand.
Compensatiebedragen blijven gelijk:
300 tot 600 euro, afhankelijk van de afstand van de vlucht.
Het Europees Parlement verzet zich tegen een verlaging van deze bedragen.
Luchtvaartmaatschappijen hoeven alleen géén compensatie te betalen bij buitengewone omstandigheden (zoals extreem weer, oorlog of natuurrampen). Het Europees Parlement wil een duidelijke en volledige lijst van deze uitzonderingen.
Daarnaast
Passagiers houden recht op verzorging bij vertraging, zoals eten, drinken en zo nodig een hotelovernachting (maximaal drie nachten).
Handbagage
Het Europees Parlement wil vastleggen dat passagiers zonder extra kosten mogen meenemen:
-één persoonlijk item (bijvoorbeeld handtas, rugzak of laptoptas), én
-één klein stuk handbagage tot 100 centimeter totaal (l+b+h) en maximaal zeven kilo.
Hiermee wil het Europees Parlement een einde maken aan onduidelijke of wisselende handbagageregels en extra kosten bij lowcost- en lijnvluchten.
Snellere afhandeling van claims
Luchtvaartmaatschappijen moeten passagiers bij vertraging of annulering binnen 48 uur een vooraf ingevuld compensatie- of terugbetalingsformulier sturen.
Reizigers krijgen een jaar de tijd om hun claim in te dienen.
Doel: claims eenvoudiger maken en afhankelijkheid van claimbureaus verminderen.
Overig
Er komen geen extra kosten voor volwassenen die kinderen onder de 14 jaar begeleiden, en voor begeleiders van passagiers met een beperkte mobiliteit.
Passagiers mogen blijven kiezen tussen digitale of papieren instapkaarten.
Eén reactie
Prachtig verdienmodel voor de rolkofferproducenten. Iedereen aan de nieuwe koffertjes.
Ik vind de reden (beheersbaarheid) overtrokken. Als de rolkoffertjes te groot of te zwaar zijn dient dat bij incheck te worden geconstateerd. Hoe vaak ik niet reizigers met veel te grote of te zware handbagage heb zien instappen is niet op 10 handen te tellen. Ooit verzuchtte een KLM stewardess voor een vlucht naar Berlijn (ITB) dat “iedereen die koffertjes meeneemt”. Tja…als je bagagebakken daarop berekend zijn mag dat geen probleem zijn. Controleer afmetingen en gewicht. Dan hoeft er echt niets aangepast te worden. 115cm en 7 kilo is best haalbaar en moet inderdaad voor iedereen inbegrepen zijn. Rugzakken voldoen daar vaker niet aan dan wél.
Claims: van mij mag de huidige regeling blijven. Ik heb nog niet vaak meegemaakt dat een airline de vlucht afgelast in plaats van vertraagd te laten vertrekken. Daar hebben we een controlerende instantie voor.
En dan later (maar liever nog eerder) die belachelijke regeling van “geen vloeistof in je handbagage” afschaffen.