Met een door Schiphol aan haar partners aangekondigde vluchtreductie van maar liefst 70% voor morgen (woensdag 7 januari) staat de luchtvaart en Nederlandse reisbranche voor een grote logistieke uitdaging.

Zware sneeuwval en ijzel leggen de luchthaven al dagen lam. Dit heeft directe gevolgen voor de tienduizenden reizigers die morgen van, naar of via Amsterdam zouden vliegen. Travelpro is in het bezit van de NOTAM (Notice to Air Missions), het officiële bericht dat vanmiddag naar aviation partners is verstuurd. De inhoud laat aan duidelijkheid niets te wensen over: operators worden dringend verzocht om tussen 05:00 en 22:00 UTC hun vluchtschema rigoureus in te perken. Ondertussen vullen de landelijke media hun pagina’s al dagen met verhalen van klagende reizigers en informeren hen hoe zij meer kunen krijgen dan een gratis drankje…

Reageren? Mail redactie@travelpro.nl.

Verzoek of bevel?

In de NOTAM wordt gesproken over een ‘verzoek’ (requested) aan maatschappijen om hun vluchten tussen 06:00 uur en 23:00 uur Nederlandse tijd (05:00 – 22:00 UTC) met 70% in te perken. Hoewel de term beleefd is, is de uitvoering voor airlines in de praktijk verplicht. Schiphol en de Luchtverkeersleiding Nederland (LVNL) bepalen namelijk hoeveel ‘slots’ er per uur beschikbaar zijn op basis van de veilige baancapaciteit. Als de capaciteit met 70% wordt teruggebracht, worden de start- en landingsrechten simpelweg ingetrokken. Een airline die weigert te schrappen, krijgt simpelweg geen toestemming om de motoren te starten of te landen. Maatschappijen hebben dus geen keuze; ze moeten hun operatie met de botte bijl saneren om te voorkomen dat het vliegverkeer boven Nederland volledig vastloopt.

KLM – Operatie ernstig verstoord
KLM meldt dat zij passagiers momenteel niet kunnen bieden wat zij mogen verwachten. In veel gevallen wordt een alternatieve vlucht pas dagen later aangeboden. Een extra complicerende factor is de de-icing: de voorraad vloeistof (glycol) is kritiek laag door stagnerende toelevering uit Duitsland. KLM zet momenteel eigen wagens in om vloeistof over de grens op te halen om de 25 de-icing wagens op Schiphol continu inzetbaar te houden. Blijf op de hoogte van het KLM-nieuws via de updates op de website.

Impact op de reizigersstroom

Op een normale dag verwerkt Schiphol gemiddeld 1.200 vluchten en tussen de 150.000 en 180.000 passagiers. Een reductie van 70% betekent dat ruimschoots meer dan 100.000 mensen morgen niet op hun geplande bestemming zullen aankomen. De chaos van morgen komt bovendien bovenop een week die al extreem zwaar was. In de eerste vijf dagen van 2026 kende Schiphol namelijk al evenveel annuleringen als in de eerste vier maanden van het jaar daarvoor.

Toegevoegde waarde pakketreis

Frank Radstake, directeur van de ANVR, vertelt in gesprek met Travelpro dat er sprake is van een ‘ongelooflijk vervelende situatie’. Achter de schermen wordt er ‘kneiterhard gewerkt’ om de enorme puzzel van omboekingen en noodzakelijke verlengingen op te lossen. Maar waar reisbedrijven in het geval van de extra kosten die werden gemaakt rondom de situatie op Curacao en in Venezuela konden terugvallen op het Calamiteitenfonds, is dat in het geval van de annuleringen door winters weer niet mogelijk. Volgens Radstake laat deze crisis echter ook onmiskenbaar de kracht van de georganiseerde reiswereld zien. ‘Juist nu bewijst de pakketreis zijn waarde; klanten worden volledig ontzorgd, terwijl reizigers die alles zelf hebben losgeboekt het nu ook echt zelf moeten uitzoeken’, aldus de ANVR-directeur.

Voor velen in de sector is het een frustrerende realiteit dat er harder wordt gewerkt dan ooit, maar er feitelijk niets wordt verdiend aan de extra handelingen. ‘Wat er door de winterse omstandigheden gebeurt, is dé definitie van overmacht. Hoewel reisorganisaties juridisch gezien verantwoordelijk zijn voor de uitvoering en bijstand, is dit maatwerk puur onbetaald extra werk’, stelt Radstake. Hoewel reisbedrijven in theorie extra servicekosten mogen rekenen, heeft de klant die een pakketreis heeft geboekt daarmee ook betaald voor de service die na de boeking nodig is. Radstake benadrukt dat de sector hier laat zien waar hij goed in is: maatwerk leveren en problemen oplossen, ook al drukken de kosten zwaar op de ondernemers in de keten.

Tekst gaat verder onder de afbeelding.

Frank Radstake. Foto © Travelpro.

Transavia – Boek zoveel mogelijk zelf om
Transavia waarschuwt dat het winterweer de vluchtschema’s volledig overhoop gooit. De maatschappij verzoekt reizigers wiens vlucht geannuleerd is om niet te bellen, maar zoveel mogelijk zelf online een nieuwe vlucht te boeken via de website. De extra kosten hiervoor kunnen achteraf worden teruggevraagd. Passagiers die geen bericht hebben ontvangen, kunnen er vooralsnog vanuit gaan dat hun vlucht doorgaat. Blijf op de hoogte van het Transavia-nieuws via de updates op de website.

Overmacht

Juridisch gezien is er sprake van overmacht. Hoewel dit betekent dat maatschappijen geen financiële compensatie hoeven uit te keren, blijft de zorgplicht onverminderd van kracht. Passagiers hebben recht op eten, drinken en indien nodig een hotelovernachting inclusief vervoer. Zijn reisorganisatoren verzekerd voor deze calamiteit? Sneeuwval en ijzel in Nederland worden aangemerkt als een operationeel risico en niet als een calamiteit op de bestemming. Voor pakketreisorganisatoren betekent dit dat zij de volledige verantwoordelijkheid dragen voor de uitvoering van de reis. Kan de reis niet worden aangeboden? Dan moet de organisator een alternatief bieden of de volledige reissom restitueren. Bij een capaciteitsreductie van 70% is de kans op een succesvolle omboeking minimaal, wat betekent dat veel reizen geannuleerd moeten worden zonder dat de organisator deze schade ergens kan verhalen.

EUclaim: geen compensatie, wel zorgplicht
Expertisebureau EUclaim bevestigt dat luchtvaartmaatschappijen geen vaste compensatiebedragen (€250 – €600) hoeven te betalen, omdat extreem weer onder ‘buitengewone omstandigheden’ valt. Wel benadrukken zij dat de zorgplicht volledig blijft gelden. Passagiers die zelf kosten maken voor eten, drinken of een hotel omdat de airline dit niet tijdig aanbiedt, wordt geadviseerd alle bonnetjes goed te bewaren voor latere declaratie. Lees hier de blog die EUclaim schreef over het winterse weer.

De ‘genadeklap’

De werkelijke genadeklap in de berichtgeving is de waarschuwing dat de ground handling mogelijk wordt gestaakt. Dit houdt in dat zelfs als een toestel technisch zou kunnen landen, er geen personeel is om koffers te lossen of vliegtuigen ijsvrij te spuiten. De veiligheid van het platformpersoneel is bij de verwachte ijzel simpelweg niet te garanderen, wat de gehele luchthaven verlamt.

Proactieve communicatie

Voor de reisprofessional draait de komende 24 uur om proactieve communicatie en verwachtingsmanagement. Het is cruciaal om de trade-kanalen nauwlettend in de gaten te houden voor speciale waivers en te voorkomen dat klanten onnodig naar de luchthaven vertrekken. Een goed gedocumenteerd dossier van alle handelingen is tot slot essentieel voor de uiteindelijke financiële afwikkeling. De komende dag zal een ultieme test zijn voor de veerkracht van de Nederlandse reisbranche.