De eerste afleveringen van Wie is de Mol? in Tanzania raakten me gelijk: ik voelde me ongelooflijk trots en een beetje opgewonden. Marjolijn Pronk (oprichter van Explore Tanzania) zegt: ‘En tegelijk geeft het me een knoop in mijn maag.’ Ze deelt haar dilemma.
Door: Marjolijn Pronk
Laat ik beginnen bij die trots. Wat een eer voor het land. De beelden uit onder andere Manyara en Arusha zijn prachtig gefilmd. De landschappen en de wildlife komen groots in beeld. Je voelt de ruimte, het avontuur en het mysterie. Complimenten voor de makers. Dat ze juist Tanzania hebben gekozen, vind ik fantastisch.
Tanzania is voor mij een tweede thuis. Ik woonde er de eerste dertien jaar van mijn leven, in Arusha, vlak bij de Kilimanjaro. Het was een jeugd tussen verschillende werelden: aan de keukentafel sprak ik Nederlands met mijn ouders en op straat sprak ik Swahili en Engels. Die verbinding met de mensen, de immense natuur, de dieren en de verhalen is er nog steeds. Hier ligt mijn hart, dat is mijn thuis. En dat thuis deel ik graag. Daarom startte ik 23 jaar geleden met Explore Tanzania.
Maar dan de twijfel. Omdat ik weet wat zo’n programma kan losmaken. Niet alleen bij kijkers, maar vooral op de plekken waar het wordt opgenomen. Die spanning draag ik al weken met me mee. En precies daarom deel ik mijn dilemma.
Tekst gaat verder onder de afbeelding.
Extra aandacht zorgt voor mooie inspiratie
Ik gun het iedereen om Tanzania te ontdekken. Echt. Omdat daar iets gebeurt wat moeilijk in woorden te vatten is. Het land haalt je uit je hoofd en zet je terug in je gevoel. Het brengt je dichter bij de kern: bij de natuur, bij de menselijkheid en bij jezelf. Je komt terug met meer dan foto’s. Je komt terug met levenslessen.
Dus wat een geschenk dat meer mensen dit nu wekelijks gaan zien. Maar wanneer een bestemming massaal op het netvlies verschijnt, volgt vaak dezelfde reflex: dit moeten we ook zien. En wat doet dat met mijn thuis als er meer mensen komen? En wat betekent dit eigenlijk voor de mensen en de dieren?
Maar wat als inspiratie omslaat in druk op natuur en mens?
Een programma als Wie is de Mol? heeft impact. Ongelooflijk hoe de makers elke keer weer zo’n prachtig programma neerzetten. Een superspannend spel, en tegelijk laten ze je helemaal verliefd worden op het land. Dat zie je niet alleen in de kijkcijfers (aflevering één had ongeveer 1.800.000 kijkers), maar ook in wat daarna gebeurt. Die mooie inspiratie zorgt voor meer bezoekers. Natuurlijk is dat goed, want veel Tanzanianen leven van het toerisme. Het is hun inkomen en het maakt ze trots. Maar voor je het weet, verandert inspiratie in lijstjes. In routes die worden gekopieerd. Plekken die worden afgevinkt. Zo gaat reizen opeens meer om snelheid, prijs en volume. Wat kan ontstaan, zijn reizen die ontworpen worden vanuit hoofdkantoren, zonder afstemming met gidsen en partners ter plaatse. Lodges die geen mensen uit het nabijgelegen dorp aannemen, maar goedkoper personeel werven uit andere regio’s of zelfs andere landen. En het opofferen van natuurgebied voor de bouw van nieuwe voorzieningen, op plekken die cruciaal zijn voor dieren, zoals rondom drinkplaatsen. Zo komt er druk te staan op de natuur, op gemeenschappen en op de mensen die het werk doen. En dan raak je aan wat Tanzania zo bijzonder maakt. Maar ook de reiziger wordt geraakt, want een plek die overvraagd wordt, verliest zijn pracht. Ik heb dit eerder gezien. Dieren omringd door auto’s, rijen voertuigen die zich verzamelen rond één moment. Alsof het een dagje dierentuin is om de Big Five af te vinken. En ik weet: het kan anders. Hoe deel je iets waar je van houdt, zonder dat de mensen en de dieren eronder lijden?
Tekst gaat verder onder de afbeelding.
Zo reis je zonder sporen achter te laten (behalve in jezelf)
Voor mij begint goed reizen met een andere intentie. Niet reizen om te herkennen wat je op tv hebt gezien, maar om te begrijpen waar je bent. Niet als belofte van mooie foto’s, maar als uitnodiging tot verbinding en levenslessen.
Dus: een vloek of een zegen? Dat is aan jou. Dat ligt niet aan het programma. De makers doen wat zij fantastisch doen: verhalen vertellen die ons meenemen naar andere werelden.
Dat ligt aan ons. Dat ligt aan jou. Wat doe jij? Wat ik doe: mijn trots extra delen. En ja, natuurlijk geniet ik mee. Meer verhalen vertellen. En prikkelen om, als je gaat, goed te gaan. Maar ik kijk ook met aandacht. Omdat ik hoop dat deze aandacht leidt tot reizen die verder gaan dan het perfecte plaatje. Reizen die iets achterlaten. Bij jezelf. En bij het land.
Wat betekent goed reizen betekent voor Marjolein
Samenwerken met gidsen die expert én beschermer zijn
Geen ‘chauffeur met een verrekijker’, maar professionals met kennis van natuur, cultuur en veiligheid. Mensen met goede arbeidsvoorwaarden en trots op hun vak.
Kiezen voor kleinschalige accommodaties die iets teruggeven
Lodges die lokaal inkopen, mensen uit de omgeving in dienst hebben, investeren in de omgeving en samenwerken met gemeenschappen in plaats van alles van buitenaf te importeren.
Ruimte laten voor ritme
‘Pole pole.’ Niet haasten van highlight naar highlight, maar tijd nemen om te begrijpen waar je bent. Minder verplaatsen, meer beleven. Dat is ook beter voor de omgeving.
Ruimte voor de dieren
Een olifant van dichtbij zien is voor veel mensen een droom. Maar olifanten reageren gevoelig op benadering en kunnen stress ervaren als mensen te dichtbij komen. Zorgvuldig reizen betekent ook weten wanneer je ruimte laat.
Over Marjolijn
Marjolijn Pronk (1978) groeide op in Arusha, Tanzania, waar zij dertien jaar woonde. In 2002 richtte zij Explore Tanzania op, vanuit de wens het land op een zorgvuldige manier met anderen te delen. De organisatie specialiseert zich in duurzame maatwerkreizen naar Tanzania.
